Mái vòm Michelangelo: kiến trúc phòng thủ tích hợp châu Âu

Leonardo công bố Michelangelo Dome, một kiến trúc phòng thủ thế hệ mới hướng tới tích hợp cảm biến, vũ khí và chỉ huy–kiểm soát trên bộ, trên biển, trên không và trên không gian. Hệ thống được thiết kế mở, tuân thủ tiêu chuẩn NATO, nhằm cho phép các quốc gia châu Âu kết nối phần cứng hiện có. Theo công ty, mục tiêu là sẵn sàng vào năm 2027.

Tổng quan và mục tiêu

Michelangelo Dome được định vị như một “mái vòm” phòng thủ tích hợp có khả năng chống lại nhiều mối đe dọa đồng thời. Ý tưởng cốt lõi là hợp nhất dữ liệu từ nhiều lớp cảm biến và phối hợp hỏa lực đánh chặn qua một kiến trúc điều khiển thống nhất, tận dụng các thuật toán trí tuệ nhân tạo (AI) để tăng tốc quyết định và phân bổ nguồn lực.

Kiến trúc tích hợp và vai trò của AI

Leonardo mô tả Michelangelo Dome là “kiến trúc tích hợp” đa miền, kết nối các loại cảm biến, hệ thống điều khiển và vũ khí trên nhiều môi trường. Theo công bố, các thuật toán AI cho phép dự đoán động thái thù địch, tối ưu hóa hành động tác chiến và tự động phối hợp biện pháp đối phó phù hợp với tình huống.

Tính mở và tương thích NATO

Điểm nhấn của hệ thống là thiết kế mở, tương thích với tổ hợp và nền tảng phòng thủ của các nước khác theo tiêu chuẩn NATO. Mục tiêu là không khóa cứng vào một cấu hình cụ thể, giúp các quốc gia có thể tận dụng tối đa năng lực hiện có.

Ví dụ nêu rõ: Michelangelo Dome dự kiến cho phép hệ thống phòng không tầm trung mặt đất SAMP/T NG tương tác với Patriot, Arrow 3, NASAMS hoặc IRIS-T SLM. Điều này hướng tới khả năng hợp nhất nhiều lớp đánh chặn, mở rộng vùng bảo vệ và tăng hiệu quả phối hợp tác chiến giữa các hệ thống khác nhau.

Năng lực tác chiến được công bố

Theo Leonardo, hệ thống được cho là có khả năng phát hiện, theo dõi và vô hiệu hóa nhiều dạng mối đe dọa, kể cả trong kịch bản tấn công quy mô lớn. Danh mục mục tiêu tuyên bố gồm: tên lửa hành trình, tên lửa đạn đạo, tên lửa siêu thanh, UAV cỡ nhỏ hoặc bầy đàn UAV, cùng các mục tiêu thuộc lực lượng hải quân và lực lượng mặt đất của đối phương.

Các tuyên bố này nhấn mạnh đến tính năng phối hợp tự động, phân bổ hỏa lực tối ưu và phản ứng theo thời gian thực dựa trên dữ liệu hợp nhất từ nhiều nguồn. Mức độ hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào khả năng tích hợp cảm biến–vũ khí và chất lượng thuật toán trong điều kiện vận hành cụ thể.

Lộ trình triển khai

Leonardo cho biết Michelangelo Dome hướng tới mốc sẵn sàng vào năm 2027. Các bước hoàn thiện khả năng tích hợp, chứng minh tính tương thích đa hệ và kiểm chứng hiệu quả trong nhiều kịch bản tấn công sẽ là những hạng mục trọng yếu trên lộ trình này theo thông tin công bố.

Hoài nghi và thách thức

Khả năng thu hút các quốc gia châu Âu với dự án vẫn là câu hỏi mở. Riêng tại Pháp, khái niệm “mái vòm” vấp phải sự hoài nghi. Tướng Jérôme Bellanger - Tham mưu trưởng Không quân, cho rằng ý tưởng xuất phát từ nỗi sợ hãi và nêu lưu ý khi so sánh với Israel: “Khi có năng lực răn đe hạt nhân, nỗi sợ hãi theo định nghĩa đến từ kẻ thù. Hơn nữa khi chúng ta nói về 'mái vòm' của Israel, để so sánh, phải cân nhắc rằng diện tích của Israel nhỏ hơn đáng kể so với Pháp. Tôi thậm chí không biết cần bao nhiêu để bảo vệ lãnh thổ của chúng ta như vậy”.

Những đặt vấn đề này tập trung vào tính khả thi khi mở rộng phạm vi bảo vệ trên một không gian lớn, cũng như yêu cầu phối hợp nhiều tầng, nhiều hệ thống trong khuôn khổ tương thích NATO.

Đánh giá bước đầu

Ở góc độ kỹ thuật, Michelangelo Dome đặt trọng tâm vào tích hợp đa miền và khả năng tương thích rộng, phù hợp với xu hướng hợp nhất cảm biến–vũ khí và chỉ huy–kiểm soát trong phòng không–phòng thủ tên lửa hiện đại. Nếu các năng lực được công bố được xác nhận, hệ thống có thể tăng cường phối hợp tác chiến giữa các lớp đánh chặn khác nhau.

Tuy nhiên, mức độ chấp nhận rộng rãi sẽ phụ thuộc vào hiệu quả thực chứng và khả năng kết nối trơn tru với các tổ hợp hiện hữu theo tiêu chuẩn NATO, như chính ví dụ SAMP/T NG tương tác với Patriot, Arrow 3, NASAMS hoặc IRIS-T SLM mà Leonardo nêu ra.