Một áng mây chiều

1.

Thấp thoáng trong đáy mắt ông Bình từ đằng xa là hàng rào xanh ngắt, dày đặc những nụ hoa đậu biếc đang vươn mình bung cánh khoe sắc tím mượt mà. Ông cầm tờ báo được cuộn tròn, chắp hai tay sau lưng, vừa bước thong thả về phía hàng rào đã nghe tiếng quát của con trai và thằng cháu trong nhà. Ngày nào cũng vậy, từ việc nhỏ đến việc lớn đều có thể là nguyên nhân để hai cha con cãi vã.

Ông nhìn đứa cháu đang tuổi nổi loạn vùng vằng lật tìm cuốn sách tham khảo giữa đống ngổn ngang trên bàn học, khẽ thở dài. Ông chậm rãi quay người đi ra chỗ bộ bàn ghế đá, ngồi xuống pha ấm trà rồi lật tờ báo vừa mua sáng nay ra đọc.

Tiếng bà Châu hàng xóm bên kia bờ rào cất lên khiến ông giật mình. Bà cười tươi tắn, nhanh nhẹn vòng ra ngoài mở cổng đi sang, nhìn ông nở nụ cười, rồi đặt lên bàn gói xôi bắp hầm có hành phi mà ông nói là món khoái khẩu. Mấy chục năm trời, kể từ ngày vợ mất sớm, ông một mình sống cảnh gà trống nuôi con. Từ lâu, ông đã lỡ quên cảm giác được ai đó quan tâm. Bởi với ông, việc quan tâm vốn dĩ chỉ có ông trao đi, mà đối tượng nhận được duy nhất là đứa con trai khi đó mới vừa tròn 8 tuổi.

Từ ngày bà Châu dọn đến ở cạnh nhà, lúc mấy trái cam, khi thì trái bắp, đã dần kéo gần khoảng cách giữa hai người già vốn quen sống đơn độc trong chiếc lồng riêng, bủa vây bởi nỗi thao thiết khao khát niềm vui rộn rã tiếng cười đùa con cháu. Ông bắt đầu thấy nắng sớm mai dịu hơn, hàng rào thép cũng cần xanh hơn và hoa lá trong sân cũng cần tưới tắm hơn trước. Ông lôi cây đàn ghi-ta cũ ra dạo mấy nốt so dây, ngón tay lướt nhẹ bài "Nhỏ ơi" thật tình tứ.

Bà Châu mắt tròn mắt dẹt nhìn ông ngưỡng mộ. Bà không ngờ ông già hàng xóm ngày ngày chỉ quanh quẩn với mấy chậu cây cảnh, bên ấm trà, tờ báo và con chào mào lửa treo trên giàn thiên lý trước sân lại có ngón đàn điêu luyện đến vậy.

Nghe những lời tán dương, mũi má ông bất giác đỏ bừng. Sẵn lúc tâm trạng đang vui, ông không ngần ngại thổ lộ, nếu không vì cơm áo gạo tiền thì ngày đó ông đã học âm nhạc tới cùng, bởi ước mơ của ông chính là nhạc sĩ. “Nhạc sĩ?”. Vẻ ngạc nhiên tràn ra thảng thốt trên đôi mắt bà Châu.

2.

Từ cửa sổ phòng Hưng nhìn ra là khoảng sân nhỏ xanh ngắt hàng rào đậu biếc và những gốc cây cảnh được ông nội chăm sóc cẩn thận. Cuộc trò chuyện của ông nội và bà Châu ban sáng lọt vào tai Hưng không sót một câu. Hưng không hiểu nổi sao người lớn lại cứ làm mọi việc phức tạp lên. Mỗi người cũng chỉ sống nhiều nhất bảy tám chục năm, cớ gì cứ phải gồng mình làm những việc không muốn, để tới cuối đời phải tiếc nuối?

Hưng không hiểu, nếu nhạc sĩ là đam mê và mơ ước của ông thì tại sao ông không mạnh mẽ theo đuổi đến cùng. Như Hưng chẳng hạn, Hưng muốn trở thành một dancer. Với Hưng, khi được hòa mình vào những điệu nhảy, cảm giác như sức mạnh tiềm ẩn bên trong được bung ra tràn trề, giúp Hưng hừng hực năng lượng sống. Cái cảm giác rất đã, rất phiêu đó chính là nguồn năng lượng để cậu vượt qua những kỳ thi, những bài học khô khan và áp lực của tuổi học sinh.

Hưng càng không hiểu, ba suốt ngày cằn nhằn ép mình phải dành toàn bộ sự tập trung cho việc học. Ba nói phải lo học hành tử tế thì sau này mới không chết đói. Tại sao? Chẳng phải mục tiêu sau cùng của con người sau gần hai chục năm ngồi trên ghế nhà trường đều là kiếm tiền để nuôi sống bản thân và chăm sóc gia đình hay sao? Làm sao ba biết dancer không làm ra tiền? Nhạc sĩ như ông nội từng mơ không làm ra tiền? Tại sao ba chưa bao giờ đồng ý với suy nghĩ của Hưng rằng, nếu có thể vừa kiếm tiền, vừa được thỏa đam mê từ công việc mình đam mê thì càng đáng mừng hơn. Với ba, hai chữ "đam mê" như một tử huyệt. Ba không chấp nhận và không muốn ai nhắc đến nó.

3.

Đêm đã quá khuya mà anh vẫn chưa thể đi vào giấc ngủ. Sự bực tức đến bất lực về đứa con trai đang tuổi nhạy cảm khiến anh muốn phát điên. Đúng là việc gì cũng có hai mặt, xã hội phát triển, song song với việc chất lượng cuộc sống được nâng cao là những tiêu cực trong mối liên kết giữa các thành viên gia đình. Đứa con trai cứng đầu của anh bắt đầu đòi hỏi quyền cá nhân, quyền tự do. Thay vì con cái phải nghe lời và phụ thuộc hoàn toàn vào ba mẹ thì giờ đây, con anh lại sẵn sàng phản đối hoặc đáp trả gay gắt những điều nó không đồng ý.

Cuộc cãi vã chiều nay cũng vậy. Anh không còn cảm giác đó là cuộc nói chuyện giữa cha và con, nó hoàn toàn ngập tràn "mùi vị" của cuộc đối đầu giữa hai người đàn ông. Mà ở đó, một người cha như anh lại bất khả kháng phải nhận về gần như tất cả cái sai mà anh không biết nó xuất hiện từ khi nào. Những điều mà bao nhiêu năm qua vốn dĩ anh luôn cho rằng đó là điều đúng đắn.

Những gì con trai nói khiến anh rơi vào trầm tư. Sự oán trách đối với ông Bình, ba của anh có phải đã vượt qua giới hạn cho phép khiến anh trở thành kẻ cay nghiệt và bất công?

Anh oán hận ba vì ngày đó ông cố chấp muốn trở thành nhạc sĩ, cũng là nguyên nhân đẩy gia đình đến bờ vực túng thiếu, nợ nần chồng chất. Ông chỉ thức tỉnh khi người vợ tảo tần trút hơi thở cuối cùng, mới chịu lăn dài giọt nước mắt muộn màng.

Anh biết, những gì ông làm sau đó là bù đắp cho sai lầm của mình. Ông trở lại với công việc đúng chuyên môn, dành tất cả thời gian cho anh những gì cần thiết và tốt nhất. Nhưng trong tâm khảm, anh không thể quên hình ảnh người mẹ gục ngã trên bàn may với những giọt máu đỏ tươi tràn ra từ hốc mũi. Tình yêu và sự hy sinh của ông dành cho anh rất nhiều, anh biết. Dẫu vậy, nhiều đến đâu cũng không thể bù đắp được sự khác biệt giữa một người cha và một người mẹ. Ông nợ anh một người mẹ hết lòng hy sinh vì chồng con. Mà nguyên nhân, chỉ vỏn vẹn nằm trong hai chữ được gọi là ước mơ. Vì vậy, anh căm ghét nó.

Thế nhưng...

Cuộc cãi vã giữa hai cha con bất ngờ khiến anh rơi vào khoảng trống nặng nề. Bỗng chốc, từ một người đứng ở vị trí phán xét, anh lại trở thành kẻ bị kết tội.

"Bà nội phải chịu nhiều thiệt thòi vậy mà vẫn ủng hộ ông không một lời than thở thì tại sao ba lại đòi thay bà oán trách ông suốt gần bốn mươi năm qua? Có thật ba nghĩ bà nội cần như vậy không?”. Những gì Hưng nói như nhát dao vụng về nhưng sắc ngọt khắc vào tim anh.

Hóa ra, hơn ai hết, người khổ đau và ân hận nhất chính là ba anh. Người từ bỏ ước mơ không phải chỉ để chuộc tội mà vì tự trừng phạt bản thân. Người từng hạnh phúc khi nhận được sự cổ vũ theo đuổi ước mơ từ mẹ anh đã suy sụp ra sao khi bà ra đi. Với ông, bà là tất cả, khi bà mất đi, ông cũng như mất đi cả thế giới, không còn động lực và niềm tin vào thứ gọi là ước mơ nữa. Vì vậy, dù là về khía cạnh nào, ông cũng nhất quyết từ bỏ thứ đã khiến ông mất đi điều quý giá nhất. Tại sao, cho tới tận bây giờ anh mới hiểu điều đó! Trớ trêu thay, lại phải thông qua tấm ảnh trắng đen thời mẹ còn trẻ ôm đàn ghi-ta luôn được ba cất sâu trong ví và lời nói trách móc của đứa con mà anh vẫn luôn gào vào mặt nó rằng, nó chỉ là con nít.

4.

Nghe con trai và cháu nội cãi nhau mà ông như bị ai đó cào vào vết thương đã cũ. Thỉnh thoảng, trong giấc mơ thấp thoáng bóng hình của vợ, ông hay hỏi vu vơ rằng, ông làm vậy là sai hay đúng? Con trai cho rằng ông ích kỷ bởi cái gọi là ước mơ. Nó oán hận ông bao năm và khắt khe với chính con nó cũng chỉ bởi cái gọi là ước mơ đó. Nhưng nó nào biết, còn một sự thật đằng sau nữa mà có lẽ cho tới khi nhắm mắt xuôi tay ông cũng nhất quyết không nói ra.

Ông thẫn thờ ngước nhìn con chào mào lửa nhỏ xíu đang nhảy nhót trong chiếc lồng son treo dưới bóng râm giàn thiên lý. Ánh mắt ông rưng rưng, bàn tay run rẩy đưa lên chạm khẽ vào cửa lồng, tự nhủ: Ước mơ của nó chính là bầu trời, là tự do bay nhảy. Bị giam hãm cầm tù thì dù đẹp đẽ đến mấy cũng không còn là ước mơ.

Ông khẽ đưa tay mở cửa lồng, giấu đi nụ cười chua chát rồi quay người. Thứ cần làm ông đã làm, giờ ông nên buông bỏ quá khứ để không gì có thể làm xáo trộn gia đình mà con trai ông đang cố công gồng gánh.

Vậy nhưng, bàn chân và cơ mặt ông đột ngột sững lại bất động. Con trai ông đứng đằng sau từ bao giờ. Hai cha con nhìn nhau không nói nên lời, hai mái đầu đều đã nhuốm ít nhiều sợi bạc. Không khí gượng gạo phủ vây lấy hai thế hệ khiến khóe môi con trai ông yếu đuối run rẩy mãi mới bật ra được tròn lời.

- Con xin lỗi ba! Giờ con mới được biết về sự thật năm xưa, ba theo đuổi ước mơ… không phải cho ba mà chính là cho mẹ.

Trước mắt ông bất chợt nhòe đi. Bao nhiêu uẩn ức như cùng lúc trào ra. Ông ôm chầm lấy con trai, tự nhủ: Không sao hết. Chúng ta là cha con, là gia đình mà.

Trên cao, thấp thoáng trong những áng mây, hình bóng người vợ tần tảo năm xưa như cũng nở nụ cười mãn nguyện...