Mục tiêu tăng trưởng GDP 10% và thách thức từ giá dầu vượt 100 USD

Chính phủ nhiệm kỳ 2026-2031 đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân 5 năm đạt từ 10% trở lên, với năm 2026 là năm bản lề. Tuy nhiên, các biến động từ thị trường năng lượng thế giới và xung đột tại Trung Đông đang tạo ra những thách thức lớn đối với việc điều hành chính sách vĩ mô.

Áp lực từ cú sốc giá năng lượng toàn cầu

Xung đột tại Iran và việc phong tỏa eo biển Hormuz đã đẩy giá dầu Brent theo hợp đồng tương lai vượt ngưỡng 100 USD/thùng, tăng hơn 50% so với 3 tháng trước đó. Sự gia tăng này kéo theo giá xăng dầu và khí gas tại châu Á và châu Âu tăng mạnh, trực tiếp ảnh hưởng đến chi phí đầu vào của hầu hết các hàng hóa và dịch vụ.

Theo báo cáo của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), trong kịch bản giá năng lượng tăng cao kéo dài, lạm phát của nhóm G20 có thể tăng thêm 0,7 điểm phần trăm so với mức dự báo cơ sở (4% năm 2026). Tại Mỹ, Cục Dự trữ Liên bang (Fed) cũng bày tỏ quan ngại về khả năng đạt mục tiêu lạm phát 2% và số đông thành viên đang ủng hộ phương án thắt chặt chính sách tiền tệ bằng cách tăng lãi suất.

Dự báo tăng trưởng khu vực và Việt Nam

Ngân hàng Thế giới (WB) nhận định tăng trưởng khu vực Đông Á và Thái Bình Dương sẽ giảm từ 5% năm 2025 xuống còn 4,2% năm 2026 do phụ thuộc nhiều vào năng lượng nhập khẩu. Đối với Việt Nam, tăng trưởng quý 1/2026 đạt 7,83%, nhưng để đạt mục tiêu 10% cả năm, các quý còn lại cần duy trì mức tăng trên hai chữ số.

Các tổ chức quốc tế hiện đưa ra các dự báo thận trọng hơn cho Việt Nam trong năm 2026:

• IMF: 5,6%
• Ngân hàng Thế giới (WB): 6,3%
• Bloomberg Survey: 7,2%

Sự đánh đổi giữa tăng trưởng và ổn định vĩ mô

Để đạt mục tiêu tăng trưởng tham vọng, Chính phủ có xu hướng tập trung vào chi tiêu, đầu tư công và yêu cầu Ngân hàng Nhà nước thực hiện chính sách tiền tệ nới lỏng. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo về bài học từ giai đoạn 2011, khi việc nới lỏng tín dụng quá mức đã dẫn đến lạm phát có lúc lên tới 18-20% và nợ xấu hệ thống gia tăng.

Trong bối cảnh thị trường thế giới còn nhiều bất định từ rủi ro nợ tư nhân đến bong bóng công nghệ AI, việc ưu tiên ổn định vĩ mô và kiểm soát lạm phát được xem là hướng đi cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững hơn trong dài hạn.