Mượn đất xây nhà, khi bị đòi lại có được bồi thường không?

Trả lời:
Theo quy định, chỉ người có quyền sử dụng đất hợp pháp mới được định đoạt, cho thuê, cho mượn hoặc chuyển nhượng đất. Việc xây nhà trên đất người khác mà không có giấy tờ rõ ràng là rủi ro pháp lý lớn, bởi khi chủ đất đòi lại, người “xây nhờ” không có quyền giữ đất.

Tuy nhiên, nếu chứng minh được việc mượn đất có sự đồng ý của chủ đất, dù chỉ bằng lời nói, thì quan hệ này có thể được xem là hợp đồng mượn tài sản (theo Điều 494 - 499 Bộ luật Dân sự 2015). Khi đó, người xây nhà có thể được xem xét bồi thường chi phí hợp lý cho phần công trình đã đầu tư, nếu việc xây dựng được chủ đất đồng thuận hoặc không phản đối trong suốt quá trình sử dụng.

Ngược lại, nếu việc xây dựng không có sự đồng ý của chủ đất, hành vi này có thể bị coi là lấn, chiếm đất. Khi đó, chủ đất có quyền yêu cầu tháo dỡ, trả lại hiện trạng ban đầu và người xây không có cơ sở pháp lý để đòi bồi thường.

Như vậy, nếu chị H. có chứng cứ thể hiện chủ đất đã đồng ý hoặc chấp thuận cho xây nhà, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét bồi hoàn một phần chi phí hợp lý khi giải quyết tranh chấp. Ngược lại, nếu không có căn cứ chứng minh, yêu cầu bồi thường sẽ khó được chấp nhận.