Mỹ chặn bắt tàu dầu Venezuela, khu vực cảnh báo nguy cơ xung đột
Ngày 20/12, chính quyền Mỹ xác nhận đã tiến hành chặn bắt một tàu chở dầu có nguồn gốc từ Venezuela trên vùng biển quốc tế. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Washington gia tăng áp lực quân sự và lệnh phong tỏa đối với các hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Caracas, châm ngòi cho những phản ứng gay gắt từ Venezuela và cảnh báo mạnh mẽ từ các lãnh đạo khu vực Nam Mỹ.
Động thái quân sự từ phía Mỹ
Theo Reuters, Bộ trưởng An ninh Nội địa Mỹ Kristi Noem xác nhận Lực lượng Tuần duyên nước này đã chặn một tàu chở dầu được cho là vừa rời cảng Venezuela. Bà Noem tuyên bố trên mạng xã hội rằng Mỹ sẽ tiếp tục truy quét các hoạt động vận chuyển dầu mỏ bị trừng phạt, cáo buộc nguồn tiền này được sử dụng cho các mục đích bất hợp pháp.
Người phát ngôn Nhà Trắng cho biết con tàu bị chặn mang cờ giả, thuộc cái gọi là "đội tàu bóng tối" của Venezuela. Công ty quản lý rủi ro hàng hải Vanguard (Anh) xác định con tàu này có tên là Centuries, treo cờ Panama, bị chặn tại khu vực phía đông Barbados trên biển Caribbean khi đang chở khoảng 1,8 triệu thùng dầu thô hướng tới Trung Quốc.
Sự việc này diễn ra chỉ vài ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố lệnh "phong tỏa toàn diện" đối với các tàu chở dầu bị trừng phạt ra vào Venezuela.
Hôm 16/12, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chính thức ra lệnh "phong tỏa toàn diện và triệt để" đối với tất cả các tàu chở dầu nằm trong danh sách trừng phạt ra vào Venezuela. Động thái này đang tạo ra một lệnh cấm vận thực tế trên biển, khiến hoạt động xuất khẩu dầu thô của quốc gia Nam Mỹ này sụt giảm nghiêm trọng.
Kể từ khi Mỹ bắt giữ tàu chở dầu đầu tiên vào tuần trước, hàng loạt tàu thuyền đã phải neo đậu lại trong vùng biển Venezuela vì lo ngại rủi ro bị tịch thu.
Dữ liệu từ TankerTrackers.com cho thấy, tính đến tuần này, có hơn 70 tàu chở dầu đang nằm trong vùng biển Venezuela, trong đó khoảng 38 tàu thuộc diện bị Bộ Tài chính Mỹ trừng phạt và ít nhất 15 tàu đang chở đầy dầu thô hoặc nhiên liệu.
Trung Quốc hiện là khách hàng lớn nhất của dầu thô Venezuela, chiếm khoảng 4% tổng lượng nhập khẩu của nước này. Dự kiến trong tháng 12, lượng dầu xuất sang Trung Quốc đạt mức trung bình hơn 600.000 thùng/ngày.
Giới phân tích nhận định, thị trường dầu mỏ hiện tại vẫn đủ nguồn cung với hàng triệu thùng đang chờ dỡ hàng ngoài khơi Trung Quốc. Tuy nhiên, nếu lệnh phong tỏa kéo dài, việc thiếu hụt gần 1 triệu thùng dầu/ngày từ Venezuela có thể đẩy giá dầu thế giới tăng cao.
Chiến dịch gây sức ép tối đa của Tổng thống Trump đối với chính quyền Tổng thống Nicolas Maduro không chỉ dừng lại ở kinh tế. Mỹ đã gia tăng đáng kể hiện diện quân sự tại khu vực. Các báo cáo ghi nhận hơn 20 cuộc không kích nhằm vào các tàu thuyền tại Thái Bình Dương và biển Caribbean gần Venezuela, khiến ít nhất 100 người thiệt mạng.
Đáng chú ý, Tổng thống Trump cảnh báo các cuộc tấn công trên bộ vào quốc gia Nam Mỹ này có thể sẽ sớm bắt đầu.
Phản ứng của Venezuela và lãnh đạo Nam Mỹ
Ngay sau vụ việc, Chính phủ Venezuela đã phát đi thông cáo phản đối mạnh mẽ, gọi việc chặn bắt tàu là "hành động cướp biển quốc tế nghiêm trọng".
Chính quyền Tổng thống Nicolas Maduro lên án việc "chiếm giữ tàu tư nhân và sự mất tích cưỡng bức của thủy thủ đoàn", đồng thời khẳng định sẽ đưa vụ việc ra Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc và các tổ chức quốc tế. Venezuela cho rằng đây là hành động vi phạm luật pháp quốc tế và chủ quyền quốc gia.
Tình hình leo thang tại khu vực đang khiến các nước láng giềng lo ngại. Tại Hội nghị thượng đỉnh khối Mercosur diễn ra ở Foz do Iguaçu (Brazil) hôm 20/12, Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva đã đưa ra cảnh báo nghiêm khắc.
Ông Lula da Silva nhấn mạnh: "Một cuộc can thiệp vũ trang vào Venezuela sẽ là thảm họa nhân đạo".
Nhà lãnh đạo Brazil cho rằng lục địa Nam Mỹ đang bị ám ảnh bởi sự hiện diện quân sự của các cường quốc bên ngoài khu vực, đồng thời kêu gọi kiềm chế để tránh tạo ra một "tiền lệ nguy hiểm cho thế giới".
Trong tuyên bố chung sau hội nghị, các nhà lãnh đạo Mỹ Latinh (bao gồm Brazil, Mexico, Argentina, Paraguay...) đã tái khẳng định cam kết duy trì các nguyên tắc dân chủ và giải quyết vấn đề Venezuela thông qua các biện pháp hòa bình, đối thoại thay vì quân sự.
Giới quan sát nhận định, các biện pháp trừng phạt và phong tỏa hàng hải đang khiến xuất khẩu dầu thô của Venezuela sụt giảm mạnh, đồng thời đẩy giá dầu thế giới đứng trước nguy cơ biến động nếu nguồn cung tiếp tục bị gián đoạn.
