Mỹ đưa hệ thống Typhon và PrSM tầm xa tới châu Âu
Tiểu đoàn pháo binh mới của Mỹ với khoảng 500 quân nhân sẽ sử dụng HIMARS với đạn PrSM tầm xa, hệ thống MRC Typhon phóng Tomahawk, SM-6 và dự kiến cả tên lửa siêu thanh LRHW tại châu Âu.
Mỹ đang lên kế hoạch triển khai một tiểu đoàn pháo binh mới với vũ khí tầm bắn đặc biệt xa tới châu Âu, trong đó có hệ thống MRC Typhon và các biến thể tên lửa PrSM. Lầu Năm Góc cho biết mục tiêu là tăng “sự linh hoạt” cho lực lượng mặt đất và tạo “biện pháp răn đe bổ sung” tại khu vực.
Tiểu đoàn pháo binh mới và kế hoạch triển khai
Đơn vị mới có tên chính thức là Tiểu đoàn 3, Trung đoàn Pháo binh dã chiến 12, thuộc Bộ chỉ huy đa lĩnh vực chiến trường 56, với quân số khoảng 500 người. Theo thông tin được công bố, tiểu đoàn sẽ được trang bị hệ thống tên lửa phóng loạt HIMARS “với đạn dược tầm cực xa” và “các bệ phóng tên lửa tầm trung”.
Lầu Năm Góc cho biết tiểu đoàn sẽ bắt đầu huấn luyện và thực hiện nhiệm vụ chiến đấu, trong khi quyết định về việc triển khai thường trực đơn vị này tại châu Âu sẽ được xem xét theo thời gian. Chi tiết về loại vũ khí cụ thể cũng như vị trí đồn trú chưa được tiết lộ.
Trước đó, Lầu Năm Góc từng tuyên bố ý định triển khai một đơn vị tương tự đến Đức vào năm 2026. Thời điểm triển khai binh sĩ với đầy đủ vũ khí tiêu chuẩn hiện vẫn chưa rõ. Theo đánh giá được nêu trong bài viết, khả năng bước đi này có thể được điều chỉnh tùy thuộc tiến trình đàm phán liên quan tới vấn đề Ukraine, do việc bố trí một đơn vị pháo binh mới ở châu Âu dự kiến sẽ vấp phải phản ứng mạnh từ phía Nga.
Hãng RIA Novosti đưa tin về nhiệm vụ của đơn vị, trong khi các phát biểu chính thức từ Lầu Năm Góc nhấn mạnh yếu tố tăng linh hoạt cho lực lượng mặt đất và vai trò răn đe.
PrSM: hạt nhân hỏa lực mới cho HIMARS
Trong thông cáo, Lầu Năm Góc mô tả vũ khí của tiểu đoàn là “các hệ thống phóng rocket đa nòng HIMARS và hệ thống tên lửa tầm trung”, một mô tả đủ rộng để bao trùm nhiều loại đạn, trong đó có PrSM – chương trình đạn tấn công chính xác đang được Mỹ ưu tiên.
Tháng 7, Washington tuyên bố bắt đầu sản xuất hàng loạt tên lửa tấn công chính xác PrSM cho các Lực lượng Đặc nhiệm Đa lĩnh vực (MDTF) tại châu Âu, Bắc Cực và khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Dự án PrSM khởi động từ năm 2016, các đơn vị đầu tiên nhận loại đạn này vào mùa thu năm 2023.
PrSM sử dụng chung hệ thống phóng với ATACMS: bệ M-142 HIMARS mang hai tên lửa và M-270 MLRS mang bốn tên lửa. Ở giai đoạn đầu chương trình, Mỹ có một loại tên lửa đạn đạo dùng để tấn công mục tiêu cố định với tầm bắn từ 60 đến 500 km. Đây là biến thể đã được đưa vào sản xuất.
Tên lửa dùng hệ dẫn đường quán tính kết hợp vệ tinh, mang đầu đạn nổ mạnh hoặc đầu đạn chùm. Trọng lượng đầu đạn không được công bố; các ước tính được nêu trong bài viết cho rằng nằm trong khoảng 100–230 kg.
| Biến thể/phiên bản PrSM | Loại mục tiêu chính | Tầm bắn (km) | Đặc điểm nổi bật | Tình trạng |
|---|---|---|---|---|
| PrSM giai đoạn đầu | Mục tiêu cố định trên mặt đất | 60–500 | Dẫn đường quán tính + vệ tinh, đầu đạn nổ mạnh hoặc chùm | Đã bàn giao, bắt đầu sản xuất loạt |
| LBASM (tên lửa chống hạm đặt trên đất liền) | Mục tiêu di chuyển, trọng tâm là mục tiêu trên biển | Đến 1.000 | Đầu dò đa chế độ radar và hồng ngoại, khóa mục tiêu giai đoạn cuối | Đã thử nghiệm nguyên mẫu, dự kiến biên chế năm 2028 |
| PrSM với đầu đạn xuyên phá tăng cường | Vị trí phòng thủ kiên cố | Không nêu cụ thể | Đầu đạn xuyên phá mạnh hơn | Đang phát triển |
| PrSM với động cơ phản lực tiên tiến | Mục tiêu tầm rất xa | Đến 1.500 | Động cơ phản lực mới, nếu phóng từ Đức có thể vươn tới Moscow | Đang phát triển |
Sau khi Mỹ rút khỏi Hiệp ước INF, Lockheed Martin bắt đầu phát triển phiên bản PrSM chống hạm đặt trên đất liền LBASM với tầm bắn lên tới 1.000 km. Đầu dò đa chế độ hoạt động trên cả dải radar và hồng ngoại, cho phép tên lửa khóa mục tiêu ở giai đoạn cuối quỹ đạo và tấn công cả mục tiêu đang di chuyển. Một nguyên mẫu đã được thử nghiệm tại Thái Bình Dương vào mùa hè năm ngoái, và LBASM được dự kiến đưa vào biên chế khoảng năm 2028.
Theo nhà sản xuất, chương trình còn gồm phiên bản có đầu đạn xuyên phá mạnh hơn để phá hủy các vị trí phòng thủ kiên cố, cùng một phiên bản dùng động cơ phản lực tiên tiến với tầm bắn tăng lên 1.500 km; nếu phóng từ Đức, biến thể này có thể vươn tới Moscow.
Typhon và “cánh tay dài” Tomahawk, SM-6
Khi gọi nhóm trang bị này là “Hệ thống Giảm Tên lửa Tầm Trung”, Lầu Năm Góc trên thực tế đang nói đến MRC Typhon. Về cấu trúc, Typhon là một container vận chuyển tiêu chuẩn dài 40 feet (khoảng 12 m) đặt trên khung gầm bánh lốp, tích hợp bốn ống phóng thẳng đứng Mk 41. Đây là loại ống phóng đã được dùng rộng rãi trong Hải quân Mỹ, có khả năng phóng nhiều loại tên lửa khác nhau.
Typhon có thể mang tên lửa hành trình Tomahawk cũng như tên lửa bán đạn đạo SM-6 phóng từ mặt đất. Các biến thể Tomahawk đã được Mỹ sử dụng từ năm 1983, với tầm bắn tùy phiên bản từ 1.600 đến 2.500 km. Hải quân Mỹ đã sử dụng Tomahawk trong mọi cuộc xung đột kể từ Chiến dịch Bão Sa mạc. Bài viết mô tả Tomahawk là vũ khí chính xác, bền và có giá thành không quá cao.
Tuy nhiên, Tomahawk chưa từng được sử dụng chống lại một quốc gia sở hữu hệ thống phòng không hiện đại. Tốc độ dưới âm và kích thước tương đối lớn khiến loại tên lửa này trở thành mục tiêu thuận lợi hơn cho các hệ thống phòng không hiện đại.
Tên lửa RIM-174 SM-6 được đưa vào biên chế năm 2013, ban đầu là tên lửa đất đối không làm nhiệm vụ phòng không và phòng thủ tên lửa cho tàu chiến, với tầm bắn khoảng 230 km đối với mục tiêu trên không. Khi kết hợp với hệ thống Typhon để tấn công các mục tiêu trên mặt đất và trên biển, SM-6 hoạt động ở chế độ bán đạn đạo với tầm bắn lên tới 740 km. Giai đoạn cuối, tên lửa sử dụng đầu dò radar chủ động để tự dẫn.
Hệ thống tự hành MRC Typhon gồm một sở chỉ huy thống nhất với một xe hỗ trợ, bốn bệ phóng và các phương tiện vận chuyển, nạp đạn. Toàn bộ được lắp trên các moóc ba trục và kéo bằng xe tải dòng HEMTT. Để khai hỏa, hệ thống cần một vị trí bắn được chuẩn bị sẵn.
LRHW: lớp tấn công siêu thanh
Bên cạnh PrSM, Tomahawk và SM-6, tiểu đoàn mới theo kế hoạch còn được trang bị tên lửa siêu thanh LRHW với tầm bắn lên đến 2.700 km. Với tầm này, về mặt lý thuyết, LRHW có thể vươn từ Berlin tới dãy núi Ural.
Tên lửa LRHW có khả năng tăng tốc tới Mach 17, khiến các hệ thống phòng không cực kỳ khó phát hiện và đánh chặn. Quá trình phát triển vũ khí này tại Mỹ gặp nhiều khó khăn, với nhiều lần phóng thử không thành công. Tuy vậy, vào tháng 6, một quả LRHW đã được thử nghiệm thành công tại Hawaii, bắn trúng mục tiêu trong khu vực được chỉ định.
Tác động quân sự khu vực
Theo đánh giá được nêu trong bài viết, Tiểu đoàn 3 thuộc Trung đoàn Pháo binh dã chiến 12 với tổ hợp vũ khí tầm xa nói trên sẽ hình thành một mối đe dọa quân sự đáng kể đối với biên giới phía tây của Nga và vùng Kaliningrad.
Ở chiều ngược lại, việc triển khai hệ thống tên lửa tầm trung Oreshnik tại Belarus, như Tổng thống Alexander Lukashenko tuyên bố gần đây, được cho là có thể làm giảm đáng kể mối đe dọa tiềm tàng này. Bức tranh tổng thể cho thấy cuộc chạy đua tăng cường năng lực tấn công tầm xa và răn đe tên lửa trong khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, với trọng tâm là các hệ thống cơ động đặt trên mặt đất như Typhon, HIMARS cùng các dòng tên lửa PrSM và LRHW.
