Mỹ giảm giá 50% tiêm kích F-16 nhưng Peru bất ngờ hoãn ký hợp đồng 3,5 tỷ USD

Thương vụ mua sắm quốc phòng lớn nhất lịch sử Peru đang đứng trước nguy cơ đổ vỡ sau khi Tổng thống lâm thời Jose Maria Balcazar bất ngờ hoãn ký kết hợp đồng mua 24 tiêm kích F-16 Block 70 từ tập đoàn Lockheed Martin (Mỹ). Quyết định này được đưa ra chỉ vài giờ trước lễ ký kết chính thức, gây ra phản ứng gay gắt chưa từng có từ phía Washington và đe dọa mối quan hệ đồng minh chiến lược giữa hai nước.

Lễ ký kết bị hủy bỏ và phản ứng từ Washington

Theo kế hoạch vào ngày 17/4, Peru và tập đoàn Lockheed Martin dự kiến chính thức ký kết hợp đồng trị giá 3,5 tỷ USD để cung cấp 24 chiếc tiêm kích F-16 Block 70 cho Không quân Peru (FAP). Tuy nhiên, ngay trước giờ buổi lễ bắt đầu, Tổng thống Balcazar đã tuyên bố hoãn vô thời hạn. Ông lập luận rằng một chính phủ chuyển tiếp chỉ còn 5 tháng nhiệm kỳ không nên đưa ra quyết định ràng buộc khoản ngân sách khổng lồ từ trái phiếu chính phủ cho chính quyền kế nhiệm.

Đáp trả động thái này, Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Lima đã đưa ra tuyên bố công khai đầy cứng rắn. Đại sứ Bernie Navarro khẳng định sẽ sử dụng “mọi công cụ hiện có” để chống lại các hành vi giao dịch mà ông gọi là “thiếu thiện chí”, làm tổn hại đến lợi ích của Mỹ. Đây được xem là ngôn từ đối đầu mạnh mẽ nhất của một nhà ngoại giao Mỹ tại Peru trong nhiều thập kỷ qua.

Chiến lược "phá giá" của Lockheed Martin

Dự án thay thế đội bay MiG-29 và Mirage 2000 lỗi thời của Peru đã được khởi động từ năm 2012 với ba ứng cử viên hàng đầu gồm F-16 Block 70 (Mỹ), Rafale F4 (Pháp) và Gripen E/F (Thụy Điển). Ban đầu, Lockheed Martin chỉ đề xuất cung cấp 12 chiếc F-16 với ngân sách 3,5 tỷ USD, trong khi Saab chào hàng 24 chiếc Gripen. Tuy nhiên, sau sứ mệnh quốc phòng tại Washington vào tháng 5/2025, một bước ngoặt lớn đã xảy ra.

Lockheed Martin đã thực hiện đợt giảm giá kỷ lục, gần như chia đôi đơn giá để cung cấp đủ 24 chiếc F-16 với mức ngân sách 3,5 tỷ USD ban đầu. Khoản chi phí này được chia làm hai giai đoạn: 2 tỷ USD cho 12 chiếc đầu tiên và 1,5 tỷ USD cho 12 chiếc tiếp theo vào năm 2027. Sự thay đổi này giúp F-16 chiếm ưu thế tuyệt đối nhờ thông số kỹ thuật vượt trội của phiên bản "Viper".

Tiêm kích F-16 Block 70 trang bị radar mảng quét điện tử chủ động (AESA) AN/APG-83, hệ thống tránh va chạm mặt đất tự động (Auto-GCAS) và tên lửa không đối không tầm trung AIM-120C-8. Những tính năng này được đánh giá là tạo ra khả năng răn đe cần thiết cho Peru trong bối cảnh các nước láng giềng như Chile, Brazil và Colombia đều đang vận hành các lực lượng không quân hiện đại hơn.

Hệ lụy chiến lược và rủi ro mất uy tín

Việc mua F-16 không chỉ đơn thuần là mua sắm vũ khí mà còn nhằm thiết lập liên minh phòng thủ với Washington. Hiện tại, Mỹ đã trao cho Peru quy chế "Đồng minh chính ngoài NATO" (MNNA) và đang triển khai dự án xây dựng căn cứ hải quân trị giá 1,5 tỷ USD. Các chuyên gia cảnh báo nếu hợp đồng F-16 bị hủy bỏ, các cam kết chiến lược này cũng có nguy cơ bị rút lại.

Quyết định của Tổng thống Balcazar đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ Hiệp hội các Tướng lĩnh và Đô đốc Peru. Họ cho rằng việc đảm bảo an ninh quốc gia phải được thực hiện liên tục, không phụ thuộc vào thời điểm kết thúc nhiệm kỳ chính trị. Nếu Peru chọn phương án mở lại đấu thầu, quốc gia này không chỉ đối mặt với các biện pháp trả đũa từ Mỹ mà còn làm mất uy tín đối với các nhà cung cấp vũ khí quốc tế khác.