Mỹ tạm đình chỉ trừng phạt dầu mỏ, Iran mở cửa cho thanh sát viên hạt nhân
Ngày 22/6, Mỹ tuyên bố tạm thời dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với ngành dầu mỏ của Iran. Động thái này diễn ra sau khi Tehran đồng ý cho phép các thanh sát viên hạt nhân của Liên hợp quốc trở lại làm việc, đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực chấm dứt xung đột vũ trang kéo dài 40 ngày qua.
Tại khu nghỉ dưỡng Burgenstock (Thụy Sĩ), các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran đang ghi nhận những tín hiệu tích cực sau khi một lệnh ngừng bắn mong manh được thiết lập. Tuần trước, Washington và Tehran đã ký kết một biên bản ghi nhớ, tạo nền tảng cho vòng đàm phán hiện tại.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance gọi việc Iran đồng ý mời các thanh sát viên của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) trở lại là "một cột mốc quan trọng và là bước đi đầu tiên hướng tới phi hạt nhân hóa vĩnh viễn" quốc gia Trung Đông này.
Trước đó, Tehran đã đình chỉ hợp tác và phong tỏa quyền tiếp cận của IAEA tại các cơ sở hạt nhân trọng yếu sau khi các địa điểm này bị Mỹ và Israel không kích trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày vào năm 2025. Từ tháng 11/2025 đến nay, không có thanh sát viên nào được phép nhập cảnh vào Iran.
Đáp lại nhượng bộ từ Tehran, Bộ Tài chính Mỹ thông báo tạm thời dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, cho phép Iran khai thác, bán và vận chuyển dầu thô cùng các sản phẩm liên quan đến hết ngày 21/8. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết quyết định này dựa trên cam kết của Tehran về việc đảm bảo "quá cảnh tự do và cởi mở" tại eo biển Hormuz - tuyến đường thủy huyết mạch của ngành dầu mỏ toàn cầu.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng khẳng định từ Washington: "Eo biển Hormuz hiện đã hoàn toàn mở cửa cho tàu thuyền qua lại... Chúng tôi đang đàm phán, nhưng chúng tôi đã đạt được hai điều: Một eo biển rộng mở và một quốc gia sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân".
Các nhà trung gian hòa giải từ Pakistan và Qatar cho biết, hai phái đoàn Mỹ và Iran đã thống nhất một "lộ trình hướng tới thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày", với các cuộc đàm phán kỹ thuật sẽ tiếp tục diễn ra tại Thụy Sĩ. Kênh liên lạc trực tiếp cũng đã được thiết lập để "tránh các sự cố và hiểu lầm" tại eo biển Hormuz.
Trên mạng xã hội, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đưa ra góc nhìn lạc quan: "Lệnh trừng phạt xuất khẩu dầu và hóa dầu đã được miễn trừ, lệnh phong tỏa được dỡ bỏ, một số tài sản đóng băng được giải phóng và kế hoạch tái thiết, phát triển lớn cho Iran đã được khởi động".
Trong khi đó, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance khẳng định tài sản của Iran hiện vẫn chưa được giải tỏa. Ông nhấn mạnh rằng nếu số tài sản này được gỡ phong tỏa trong tương lai, chúng sẽ được kiểm soát để mua các loại hàng hóa của Mỹ như nông sản và không được sử dụng để tài trợ cho các hoạt động khủng bố.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei tỏ ra thận trọng hơn khi cho biết hai bên "chỉ thảo luận rất ngắn gọn về vấn đề hạt nhân, chưa đi sâu vào chi tiết".
Nhằm củng cố thỏa thuận, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio dự kiến sẽ bắt đầu chuyến công du tới Các Tiểu vương quốc Arập Thống nhất (UAE), Kuwait và Bahrain để thảo luận về các nỗ lực bảo đảm an toàn hàng hải tại eo biển Hormuz.
