Mỹ thừa nhận nguy cơ bất lực trước đòn tấn công bầy đàn drone trên lãnh thổ
Lãnh đạo Bộ Chỉ huy Phương Bắc Mỹ xác nhận quân đội chưa có đủ cảm biến và vũ khí để đánh chặn các cuộc tấn công bầy đàn drone ngụy trang ngay trên nội địa.
Trung tướng Joseph Jarrard, Phó tư lệnh Bộ Chỉ huy Phương Bắc (NORTHCOM) kiêm Phó tư lệnh Bộ Chỉ huy Phòng thủ Không gian Vũ trụ Bắc Mỹ (NORAD), vừa đưa ra tuyên bố thừa nhận Mỹ chưa thể ngăn chặn các cuộc tấn công quy mô lớn bằng bầy đàn thiết bị bay không người lái (drone) ngay trên lãnh thổ quốc gia. Tùy thuộc vào vị trí tấn công, quân đội Mỹ hiện thiếu cả hệ thống cảm biến phát hiện lẫn vũ khí đánh chặn chuyên dụng để đối phó kịp thời.
Lỗ hổng từ chuỗi cung ứng linh kiện dân dụng lưỡng dụng
Mối đe dọa lớn nhất đối với hệ thống phòng thủ nội địa bắt nguồn từ tính chất lưỡng dụng của công nghệ drone thương mại. Các thành phần cơ bản như bộ điều khiển bay, động cơ không chổi than hay linh kiện tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) đều có thể mua dễ dàng trên thị trường tự do mà không chịu sự quản lý ngặt nghèo như vũ khí quân dụng.
Theo phân tích từ Học viện Quân sự West Point, việc dễ dàng tiếp cận linh kiện drone thương mại đang làm thu hẹp khoảng cách về năng lực tác chiến không quân giữa lực lượng quân đội chính quy và các tổ chức phi nhà nước. Các thiết bị này không có mã số định danh quân sự, khiến cơ quan chức năng hoàn toàn không thể truy xuất nguồn gốc trước khi chúng được kích hoạt.
Thực tế cho thấy ngay cả drone không mang theo chất nổ cũng đủ sức gây thiệt hại kinh tế và gián đoạn hạ tầng nghiêm trọng. Năm 2018, sự xuất hiện của drone lạ tại sân bay Gatwick (Anh) đã buộc cơ quan quản lý đóng cửa sân bay trong 33 giờ, hủy khoảng 1.000 chuyến bay và gây thiệt hại hơn 65 triệu USD. Tại Mỹ, dữ liệu của Cục Hàng không Liên bang (FAA) ghi nhận số vụ drone xuất hiện trái phép gần khu vực sân bay đã tăng từ 320 lượt trong quý 1/2026 lên 601 lượt trong quý 2/2026.
Bên cạnh hạ tầng hàng không, hệ thống điện lưới cũng đối mặt với rủi ro cao. Với hơn 70.000 trạm biến áp truyền tải điện nằm rải rác trên khắp nước Mỹ, việc bảo vệ toàn bộ không phận xung quanh các mục tiêu này là thách thức cực kỳ lớn. Năm 2020, một chiếc drone dân dụng chỉnh sửa đã từng được ghi nhận trong âm mưu gây đoản mạch trạm biến áp tại bang Pennsylvania.
Xu hướng ngụy trang bệ phóng và cuộc đua công nghệ bầy đàn
Trong khi các giải pháp phòng thủ chưa hoàn thiện, công nghệ triển khai drone ngụy trang lại đang phát triển nhanh chóng. Nhiều tập đoàn quốc phòng lớn đã chủ động thử nghiệm các phương thức phóng drone giấu trong container hàng hóa tiêu chuẩn nhằm tối ưu hóa tính bất ngờ.
Tháng 7/2026, tập đoàn Rheinmetall (Đức) đã trình diễn mẫu drone FV-014 có khả năng phóng trực tiếp từ container trên xe tải đang di chuyển. Các hệ thống này có thể ở trạng thái "ngủ đông" giữa dòng lưu thông hàng hóa thương mại bình thường mà không để lại dấu vết radar hay hồng ngoại trước khi khởi động. Tương tự, mẫu drone Shahed-136 của Iran cũng sử dụng cơ cấu bệ phóng container hoán cải, gây rất nhiều khó khăn cho việc phát hiện sớm.
Tại Mỹ, Bộ Quốc phòng nước này cũng đang hợp tác với các nhà thầu để phát triển hệ thống phóng bầy đàn. Điển hình là mẫu drone Blitz của công ty DZYNE, cho phép triển khai tới 100 thiết bị bay cùng lúc từ một container chứa hàng. Việc các bệ phóng ngụy trang có thể trà trộn vào hệ thống logistics dân sự khiến việc phát hiện và vô hiệu hóa từ trước trở thành bài toán chưa có lời giải triệt để cho các lực lượng phòng thủ không phận.
