Mỹ tung đòn mới “siết nghẹt” kinh tế Iran

Mỹ mở rộng trừng phạt kinh tế Iran

Ngày 24/8, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent công bố kế hoạch mà ông gọi là “siết nghẹt kinh tế” Iran, trong đó mở rộng phạm vi đe dọa trừng phạt thứ cấp và cảnh báo những quốc gia không tham gia chiến dịch gây sức ép của Washington có thể phải đối mặt với hậu quả.

Theo ông Bessent, mục tiêu của Washington là cắt đứt các nguồn lực kinh tế giúp Tehran duy trì hoạt động. Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đang điện đàm với các nhà lãnh đạo thế giới, đề nghị hạn chế quan hệ với Iran.

Bộ Tài chính Mỹ cho biết các biện pháp trừng phạt thứ cấp mở rộng sẽ nhắm vào nhiều lĩnh vực của Iran, gồm tài sản kỹ thuật số, công nghệ, vàng, hàng không và vận tải biển.

Washington đồng thời áp đặt các biện pháp trừng phạt mới đối với 60 cá nhân, công ty và tàu bị cáo buộc hỗ trợ Iran tạo nguồn thu từ dầu mỏ, mua sắm vũ khí và tiến hành các hoạt động mạng.

Các thực thể bị ảnh hưởng nằm tại nhiều nơi trên thế giới, trong đó có Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Hong Kong (Trung Quốc), Trung Quốc, Singapore và châu Âu.

Ông Bessent cảnh báo các tổ chức hỗ trợ Iran rửa tiền có nguy cơ bị loại khỏi hệ thống thanh toán bằng đồng USD.

Iran tuyên bố đã chuẩn bị đối phó

Tehran bác bỏ sức ép mới từ Washington và dự báo Mỹ sẽ tiếp tục thất bại.

Bộ trưởng Kinh tế Iran Ali Madanizadeh cho biết chính phủ đã chuẩn bị từ lâu và có kế hoạch kéo dài hai năm để ứng phó với các biện pháp gây sức ép kinh tế.

Iran đã sống chung với các lệnh trừng phạt trong nhiều thập kỷ và xây dựng những mạng lưới tài chính quốc tế phức tạp để né tránh hạn chế. Trước khi xung đột nổ ra, nước này vẫn xuất khẩu hàng triệu thùng dầu, chủ yếu sang Trung Quốc.

Khi được hỏi liệu các ngân hàng Trung Quốc có thể trở thành mục tiêu của các biện pháp mới hay không, ông Bessent khẳng định không thực thể nào nằm ngoài phạm vi trừng phạt của Mỹ.

Theo chuyên gia Ali Vaez thuộc International Crisis Group, Washington đang tìm cách sử dụng nhiều công cụ để tạo sức ép kinh tế tối đa. Tuy nhiên, Iran từng phải đối mặt với các biện pháp tương tự và tin rằng nước này có khả năng chịu đựng sức ép lớn, đồng thời có thể đáp trả bằng các biện pháp quân sự.

Căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng

Theo công ty theo dõi hàng hải Kpler, hoạt động phong tỏa trên biển của Mỹ đã khiến lượng dầu Iran xuất khẩu qua eo biển Hormuz giảm từ khoảng 2 triệu thùng/ngày trước chiến tranh xuống còn 400.000 thùng/ngày vào giữa tháng 8.

Rủi ro đối với hoạt động hàng hải tiếp tục gia tăng khi một tàu chở dầu ngoài khơi Oman bị một “vật thể chưa xác định” tấn công ngày 24/8. Con tàu bị hư hại nhưng không ghi nhận thương vong, theo Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO).

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho biết việc Washington chuyển trọng tâm sang gây sức ép kinh tế không đồng nghĩa với loại trừ khả năng tiếp tục sử dụng biện pháp quân sự tại eo biển Hormuz hoặc khu vực xung quanh Iran.

Trong khi đó, người dân Iran có nguy cơ tiếp tục chịu sức ép kinh tế sau nhiều năm lạm phát cao. Tình trạng này từng góp phần làm bùng phát các cuộc biểu tình chống chính phủ quy mô lớn vào tháng 12/2025 và tháng 1/2026.

Pakistan và Oman thúc đẩy các nỗ lực ngoại giao

Ngày 24/8, Tư lệnh quân đội Pakistan Asim Munir, một trong những nhân vật trung gian quan trọng trong cuộc xung đột, tới Iran và có các cuộc gặp riêng với Tổng thống Iran, trưởng đoàn đàm phán và người đứng đầu cơ quan an ninh quốc gia cao nhất nước này.

Chuyến thăm diễn ra sau khi Tổng thống Donald Trump điện đàm với ông Munir vào tuần trước.

Pakistan từng đóng vai trò trung gian quan trọng trong các cuộc đàm phán dẫn đến thỏa thuận ngừng bắn hồi tháng 4, trước khi thỏa thuận này đổ vỡ. Là một đối tác thương mại lớn của Iran, Pakistan cũng có thể chịu tác động từ các biện pháp trừng phạt mới của Washington.

Ngoại trưởng Oman dự kiến tới Iran ngày 25/8, trong bối cảnh Muscat và Tehran tìm kiếm thỏa thuận về việc điều tiết hoạt động qua lại tại eo biển Hormuz.