Nâng cao nhận thức phòng, chống bệnh Thalassemia tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Đây là nội dung nằm trong Chương trình mục tiêu Quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi năm 2025.

Tại các lớp tập huấn, báo cáo viên của Trung tâm Huyết học – Truyền máu tỉnh Nghệ An đã cung cấp kiến thức tổng quan về bệnh Thalassemia, nguyên nhân gây thiếu máu – thiếu sắt, phương pháp chẩn đoán và điều trị, đặc biệt là cơ chế di truyền và các biện pháp phòng bệnh trong cộng đồng.

Thalassemia là bệnh tan máu bẩm sinh – một bệnh lý di truyền nguy hiểm, xảy ra khi trẻ nhận gen bệnh từ bố hoặc mẹ. Bệnh gây thiếu máu mạn tính, chậm phát triển thể chất, biến dạng xương và có thể dẫn đến tử vong nếu không được điều trị. Người mắc thể nặng phải truyền máu suốt đời, kéo theo tình trạng thừa sắt gây suy tim, tổn thương gan và rối loạn nội tiết. Chi phí điều trị cho một bệnh nhân thể nặng đến tuổi trưởng thành có thể lên tới hàng tỷ đồng, tạo gánh nặng lớn đối với gia đình và xã hội.

Đáng lo ngại, Nghệ An là một trong những tỉnh có tỷ lệ người mang gen Thalassemia cao nhất cả nước, đặc biệt tại các huyện miền núi. Tỷ lệ mang gen tại một số cộng đồng dân tộc thiểu số có thể lên tới 20–30%, trong khi tình trạng hôn nhân cận huyết vẫn tồn tại ở một số nơi, khiến nguy cơ sinh con mắc bệnh thể nặng tăng cao. Những năm gần đây, ngành Y tế ghi nhận nhiều trường hợp thai lưu liên quan đến bệnh Thalassemia nhưng không được phát hiện sớm do thiếu kiến thức sàng lọc tiền hôn nhân và sàng lọc thai kỳ.

Cũng tại lớp học, các học viên được thảo luận các tình huống thực tế trong tư vấn tiền hôn nhân, truyền thông tại vùng dân tộc thiểu số và các phương pháp giúp người dân hiểu về nguy cơ sinh con mắc bệnh thể nặng.

Việc tổ chức tập huấn cho tuyến cơ sở có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, giúp đội ngũ cán bộ y tế và cộng tác viên dân số nâng cao kỹ năng tư vấn, truyền thông và phát hiện nguy cơ mang bệnh trong cộng đồng.

Qua đó, góp phần giảm số ca phù thai do bệnh Thalassemia, giảm số trẻ sinh ra bị bệnh Thalassemia, từng bước nâng cao chất lượng điều trị tại các cơ sở y tế cho bệnh nhân Thalassemia người dân tộc thiểu số, từng bước kéo dài tuổi thọ cho những bệnh nhân hiện tại.

Đồng thời, phát hiện sớm, quản lý người mang gen bệnh, hạn chế hôn nhân cận huyết hoặc cặp vợ chồng cùng mang gen bệnh nhằm giảm thiểu số trẻ sinh ra mắc bệnh thể nặng, góp phần nâng cao chất lượng dân số.

Đây cũng là giải pháp nhằm giảm gánh nặng y tế, kinh tế - xã hội do bệnh gây ra. Góp phần thay đổi và nâng cao nhận thức, thái độ, hành vi của cộng đồng dân tộc thiểu số trong việc thực hành bệnh Thalassemia.

Đồng thời, nhằm tăng cường sự phối hợp liên ngành trong việc đẩy mạnh giảm thiểu bệnh tan máu bẩm sinh nói riêng, trong công tác dân số và phát triển tại địa bàn triển khai nói chung.

Thực hiện Quyết định 2165/QĐ-SYT ngày 5/12/2022 của Sở Y tế Nghệ An về kế hoạch triển khai các tiểu dự án y tế thuộc Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021–2030. Giai đoạn 1 (2022–2025), ngành Y tế Nghệ An và nhiều địa phương miền núi trong tỉnh đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe và công tác dân số cho đồng bào.

Qua đó, đã tổ chức hàng trăm buổi truyền thông về chăm sóc sức khỏe sinh sản, phòng tránh tảo hôn và hôn nhân cận huyết cho hàng nghìn người dân, trong đó đồng bào Mông, Thái và Khơ Mú chiếm tỷ lệ lớn. Các huyện miền núi cũng đã cung cấp hàng nghìn lượt dịch vụ kế hoạch hóa gia đình, hàng nghìn ca khám sàng lọc trước sinh, sàng lọc sơ sinh, góp phần giảm nguy cơ dị tật bẩm sinh và nâng cao chất lượng dân số.

Cùng với đó, ngành Y tế đã tổ chức hàng chục lớp tập huấn cho cán bộ dân số, y tế thôn bản. Những kết quả đạt được đã góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ dân số và chăm sóc sức khỏe ban đầu, góp phần cải thiện đời sống cho đồng bào dân tộc thiểu số.