Nâng cao nhận thức về phòng, chống cháy rừng: Cách làm của Nghi Lộc

(Baonghean) - Trong khi không ít huyện thường xuyên bị cháy rừng thông thì Nghi Lộc là huyện có diện tích rừng thông lớn (5.134 ha nằm rải rác trên 14 xã của huyện) nhưng ít xảy ra cháy rừng thông. Đó là nhờ huyện đã có nhiều giải pháp để bảo vệ rừng, chú trọng khâu xử lý thực bì và coi rừng như ruộng nhà mình. 
 
Chúng tôi tìm về xã Nghi Lâm - Nghi Lộc, nơi có diện tích rừng thông lớn. Trên các diện tích rừng, hầu hết đều được phát dọn, xử lý thực bì sạch sẽ. Hiện nay, nhiều người dân đang tập trung khai thác nhựa thông. Được biết, các hộ được giao khoán bảo vệ rừng thông và khai thác nhựa đời sống ngày càng được cải thiện. Riêng thu nhập của các hộ bảo vệ và khai thác nhựa thông ở Nghi Lâm và Nghi Đồng đạt bình quân từ 5 - 6 triệu đồng/hộ/tháng, cá biệt có hộ đạt 12-15 triệu đồng/tháng. Nhờ thu nhập từ nhựa thông mà người dân nơi đây luôn chú trọng chăm sóc rừng thông, giảm thiểu tối đa cháy rừng.
 
Ông Nguyễn Quang Huy (56 tuổi), một hộ dân được giao khoán bảo vệ rừng, khai thác nhựa thông ở Đội Lâm nghiệp Nghi Lâm cho biết: Chúng tôi coi thông như ruộng lúa  của gia đình. Tiền bảo vệ rừng và tiền công khai thác nhựa 3 ha thông đạt từ 5 - 6 triệu đồng/tháng. Vì vậy, bằng mọi giá chúng tôi không thể để cháy rừng thông. Để phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR) hiệu quả, ngay từ đầu năm cả 3 lao động trong gia đình tập trung phát dọn, xử lý thực bì, phát dọn đường băng cản lửa trên 500 m tại các lô, khoảnh giáp ranh. 
Khai thác nhựa thông ở Nghi Lộc.
 
Trưa đứng bóng, nắng nóng như thiêu như đốt nhưng trong cánh rừng thông ở Nghi Lâm rất nhiều người khai thác nhựa thông, tiếng cười nói rộn vang cả góc rừng. Anh Hoàng Văn Thiều nhận khoán 5
Chòi canh lửa rừng ở Nghi Lộc.

ha rừng thông kể: Chúng tôi vừa khai thác nhựa thông, vừa canh gác lửa rừng, nếu về ăn cơm trưa thì có người gác thay vì mùa này sợ người dân mang lửa vào rừng bắt ong. Anh Thiều nói thêm: 5 ha rừng thông của gia đình đều được xử lý thực bì gọn gàng. Gia đình tôi đã đầu tư mua máy cắt cỏ dọn thực bì rất hiệu quả, vừa nhanh và sạch, trước đây 4 lao động làm 1,5 tháng thì nay chưa đầy 1 tháng đã dọn sạch 5 ha thực bì. Anh Phan Trọng Tuất - Cán bộ Đội Lâm trường Nghi Lâm (Thuộc Ban Quản lý rừng phòng hộ Nghi Lộc) cho biết: Đội Quản lý trên 700 ha rừng thông thuộc 2 xã Nghi Lâm và Nghi Mỹ, cơ bản trên 50% các diện tích vùng trọng yếu đều được xử lý thực bì dưới sự giám sát kỹ thuật của cán bộ Ban Quản lý rừng phòng hộ.

Để PCCCR hiệu quả tại khu vực, Đội quản lý được thành lập 2 thành tổ liên gia PCCCR của 2 xã. Các tổ liên gia có nhiệm vụ quan trọng, cùng với cán bộ của ban phối hợp canh gác người vào rừng, canh lửa rừng, khi xảy ra sự cố thì đây là lực lượng đầu tiên xử lý dập tắt lửa rừng và báo ngay về cho Đội Lâm nghiệp. Bên cạnh đó đội đã chuẩn bị các đồ dùng để dập lửa như cuốc, dao rạ, quần áo, mũ bảo hộ dập lửa… để khi cần thiết hỗ trợ bổ sung thêm cho nhân dân cùng dập lửa.

 
Chúng tôi luồn rừng sang xã Nghi Đồng, leo lên đỉnh đồi thông để đến được chòi canh lửa nằm trên đỉnh núi. Gió Lào quạt hầm hập nhưng anh Nguyễn Đình Hảo, công nhân của Đội Lâm nghiệp vẫn đứng trên chòi canh ở độ cao trên 30 mét để canh gác lửa rừng. Anh Hảo cho biết: 2 người thay nhau gác chòi canh 24/24 giờ, tuyệt đối không được bỏ vị trí, mỗi ca trực đều được ghi chép diễn biến, sau đó mới bàn giao ca khác. Chòi canh cao khoảng 13 m, cao quá độ cao của cây thông nên khi nắng nóng, mùi dầu thông bốc lên rất ngột ngạt. Từ chòi canh này sẽ phát hiện lửa rừng ở cả khu vực Nghi Lâm, thậm chí phát hiện lửa rừng sang được cả địa phận Diễn Châu, Yên Thành. 
 
Ông Nguyễn Văn Hà - Phó Đội Lâm nghiệp Nghi Đồng cho hay: Đội quản lý 1.200 ha rừng thông của các xã Nghi Hưng, Nghi Phương, Nghi Đồng, hiện có trên 100 hộ nhận khoán bảo vệ rừng đã xử lý được trên 300 ha thực bì ở các khu vực trọng điểm. Đối với các diện tích giao khoán mỗi đợt nhận tiền đều được cán bộ lâm nghiệp kiểm tra từng diện tích giao khoán, có biên bản xác nhận đánh giá thực trạng rừng so với thời điểm trước giao khoán. Đến thời điểm này, diện tích nhận khoán rừng thông hầu như không bị xâm hại, không để xảy ra cháy rừng, chính các hộ nhận khoán là “tai mắt” để cung cấp thông tin bảo vệ rừng, PCCCR từ xa hiệu quả.
 
Được biết diện tích rừng của Nghi Lộc khá phức tạp, giáp ranh rừng thông với các huyện Đô Lương, Yên Thành, Hưng Nguyên, Diễn Châu, Thị xã Cửa Lò. Trong năm 2012, Nghi Lộc đã từng xảy ra vụ cháy rừng khá lớn làm thiệt hại 10 ha rừng thông, đám cháy bắt nguồn từ Nam Đàn lan sang. Thời điểm đó xã Nghi Kiều đã huy động trên 300 người dập lửa nhưng vì đường băng cản lửa chưa được cải tạo tu sửa, hầu hết các diện tích chưa xử lý thực bì nên đám cháy bùng phát. Rút kinh nghiệm từ vụ cháy rừng ở Nghi Kiều, mấy năm nay Nghi Lộc đã chú trọng khâu xử lý thực bì. Đến thời điểm này toàn huyện Nghi Lộc đã xử lý thực bì dưới tán thông được trên 1.100 ha, duy tu sửa chữa trên 99 km đường băng cản lửa, riêng vùng giáp ranh với Nam Đàn làm mới được trên 20 km đường băng cản lửa với chiều rộng 12 mét.
 
Có 8 chòi canh ở các khu vực trọng điểm bố trí túc trực 24/24 h. Gần 500 hộ nhận khoán bảo vệ rừng, khai thác nhựa thông đã hình thành được trên 20 tổ liên gia bảo vệ PCCCR. Các tổ này hầu hết là nhà dân sinh sống trong rừng thông nên việc canh giữ lửa rừng và PCCCR rất thuận tiện. Khi xảy ra sự cố thì có thể nhanh chóng phản ứng dập lửa rừng. Ban Quản lý rừng phòng hộ Nghi Lộc cũng có 6 đội lâm nghiệp “cắm” ở các xã cùng với các hộ nhận khoán để kiểm tra, PCCCR. Ban đã mua sắm được các dụng cụ PCCCR gồm trên 10 cưa xăng, 500 bàn dập lửa, 2 máy bơm nước, 3 máy thổi hơi dập lửa, và 6 cáng cứu thương…
 
Nhờ cách làm đó mà rừng thông Nghi Lộc được bảo vệ hiệu quả. Theo báo cáo của Chi cục Kiểm lâm Nghệ An năm 2013, Nghi Lộc chỉ xẩy ra một vụ cháy rừng với diện tích 0,04 ha ở Nghi Quang. Trong khi đó nhiều huyện có rừng thông, các vụ cháy rừng  thường xẩy ra khá nhiều. Nghi Lộc cũng là địa phương được UBND tỉnh tặng bằng khen về công tác PCCCR. 
 
Bài, ảnh: Châu Lan - Văn Trường