Nắng hạn cận kề, làng nghề khoan giếng Nghệ An “chạy hết công suất”

Làng có nghề khoan giếng

Tại xã Bình Minh, xóm Nhân Tiến được biết đến như một làng nghề đặc thù khoan giếng suốt hàng chục năm nay.

Xóm Nhân Tiến từ bao đời nay vốn gắn bó với sản xuất nông nghiệp. Thế nhưng, cùng với sự thay đổi của điều kiện sống và nhu cầu sử dụng nước sinh hoạt ngày càng cao, hàng chục năm trở lại đây, nơi này còn được biết đến như một “làng nghề khoan giếng” có tiếng trong vùng. Từ một nghề phụ mưu sinh, khoan giếng dần trở thành sinh kế chính của nhiều hộ dân, tạo việc làm ổn định cho hàng trăm lao động nam giới có sức khỏe, chịu được vất vả, thường xuyên phải đi xa nhà.

Theo người dân địa phương, hiện xóm Nhân Tiến có nhiều giàn máy khoan giếng đang hoạt động. Các tốp thợ khoan không chỉ phục vụ nhu cầu nước sinh hoạt, sản xuất của bà con trong tỉnh, mà còn nhận khoan giếng ở nhiều địa phương khác, thậm chí sang cả nước bạn Lào. Cứ vào thời điểm trước mùa khô, nhu cầu khoan giếng tăng cao, các giàn máy gần như làm việc không có ngày nghỉ.

Gắn bó với nghề khoan giếng hơn 20 năm, ông Nguyễn Văn Tuấn (sinh năm 1968), ở xóm Nhân Tiến cho biết, đây là nghề mang lại thu nhập khá nhưng cũng đòi hỏi vốn lớn, kinh nghiệm và sức khỏe bền bỉ.

“Vào cao điểm, ngày nào cũng có việc. Có khi vừa khoan xong giếng này đã phải thu dọn đồ đạc để đi giếng khác, thậm chí cách hàng chục km", ông Tuấn nói.

Hiện nay, người dân trong xóm sử dụng chủ yếu 2 loại giàn máy khoan là máy nén khí và máy khoan tiện. Trong đó, máy nén khí có chi phí đầu tư rất lớn, trên 700 triệu đồng mỗi giàn, thường cần từ 3-4 lao động vận hành. Loại máy này phù hợp với địa hình phức tạp, tầng đá cứng, độ sâu lớn.

Ngược lại, máy khoan tiện có mức đầu tư thấp hơn, khoảng 70 triệu đồng mỗi giàn, sử dụng 2 lao động, thích hợp với những khu vực có thổ nhưỡng tương đối thuận lợi. Do đó, việc lựa chọn máy khoan phụ thuộc hoàn toàn vào đặc điểm địa chất của từng vị trí khoan.

Để khoan xuyên qua các lớp đất, đá ở độ sâu hàng chục mét, thợ khoan phải sử dụng mũi khoan bằng hợp kim. Tuy nhiên, mũi khoan cũng nhanh mòn, trung bình cứ sau khoảng 5.000m khoan là phải thay mới, với giá khoảng 3 triệu đồng mỗi mũi.

Ngoài ra, cần khoan bằng thép dài 2,2m cũng là vật tư không thể thiếu. Mỗi giàn khoan thường có trên dưới 50 cần khoan. Do phải chịu áp lực lớn và hoạt động liên tục, sau gần 2 năm sử dụng, các cần khoan này phải thay mới, với giá khoảng 800.000 đồng mỗi cần. Bởi vậy, ngoài vốn đầu tư ban đầu, người làm nghề còn phải thường xuyên bỏ thêm chi phí để duy trì, thay thế thiết bị.

Tùy thuộc vào loại giàn khoan và điều kiện địa chất, giá khoan giếng cũng có sự chênh lệch. Hiện nay, tiền công khoan 1 giếng nước dao động từ 7-8 triệu đồng, chưa bao gồm chi phí vật tư như ống nhựa và máy bơm. Sau khi khoan xong, thợ tiến hành lắp đặt 2 lớp ống nhựa theo chiều sâu giếng: Lớp ngoài là ống đường kính 125mm, lớp trong là ống 90mm.

Để đảm bảo lực hút nước mạnh và ổn định, máy bơm được thả sâu xuống đáy giếng. Tính tổng thể, chi phí hoàn thiện một giếng khoan hiện nay vào khoảng 14-16 triệu đồng, tùy độ sâu và loại giàn khoan sử dụng. Mỗi công trình giếng khoan hoàn thành trong vòng 2 - 3 ngày, thậm chí có những nơi do lớp đá dày, cứng và độ sâu trên 80m, kéo dài 5 - 7 ngày.

Theo ông Nguyễn Văn Tuấn, khoan giếng là nghề “ăn nhau ở kinh nghiệm”. “Mỗi vùng đất có thổ nhưỡng khác nhau, không thể áp dụng một cách làm cho tất cả. Người thợ phải vừa khoan vừa theo dõi chất đất, tầng đá, mạch nước để điều chỉnh lực và tốc độ khoan cho phù hợp. Có điểm đang dùng máy nén khí không hiệu quả, buộc phải chuyển sang máy khoan tiện mới hoàn thành được giếng”, ông Tuấn chia sẻ.

Ông Trần Hoàng Chủ - xóm trưởng xóm Nhân Tiến cho biết, khoảng 7 năm trước, địa phương có hàng chục giàn khoan giếng hoạt động thường xuyên. Đến nay, toàn xóm còn trên dưới 10 giàn khoan, gồm 4 giàn khoan nén khí và số còn lại là giàn khoan tiện. Dù thu hẹp quy mô, nghề khoan giếng vẫn tạo việc làm ổn định cho hàng chục lao động địa phương.

"Nay đây, mai đó, đặc biệt là vào những tháng nắng nóng, người làm nghề khoan giếng không hết việc, do nhu cầu cần nước sinh hoạt của người dân tăng cao. Tuy nhiên, nghề khoan giếng vất vả, tiềm ẩn nhiều rủi ro trong quá trình làm việc", ông Trần Hoàng Chủ chia sẻ.

Nhu cầu cao do thiếu nước sinh hoạt

Không chỉ là câu chuyện mưu sinh của thợ khoan, nghề khoan giếng ở xóm Nhân Tiến còn xuất phát từ nhu cầu rất thực tế của người dân. Bà Nguyễn Thị Hương, ở xóm Tây Hồ, xã Quan Thành hiện đang thuê thợ khoan giếng cho biết, nhiều năm nay gia đình bà chủ yếu sử dụng nước mưa cho sinh hoạt. Do địa phương chưa có hệ thống nước máy nên mỗi khi bước vào mùa khô, từ khoảng tháng 11 năm trước đến tháng 4 năm sau, tình trạng thiếu nước diễn ra gay gắt. Cuối mùa khô, nước mưa tích trữ gần như cạn hẳn, sinh hoạt rất khó khăn.

Trước thực tế đó, năm nay, gia đình bà quyết định khoan giếng để chủ động nguồn nước. Tuy nhiên, do nhu cầu khoan giếng tăng cao, gia đình bà phải chờ gần 1 tháng thợ khoan mới đến lượt. Giếng khoan sâu 26m, tổng chi phí hơn 14 triệu đồng. “Chi phí không nhỏ, nhưng có nguồn nước ổn định, lâu dài thì rất yên tâm”, bà Hương chia sẻ.

Theo tìm hiểu, tại xóm Tây Hồ, xã Quan Thành hiện có nhiều hộ dân phát sinh nhu cầu khoan giếng để chủ động nguồn nước sinh hoạt. Nếu giếng khoan của gia đình bà Hương cho lưu lượng nước dồi dào, chất lượng đảm bảo, không bị nhiễm mặn thì đây sẽ là cơ sở để các hộ khác mạnh dạn đầu tư khoan giếng trong thời gian tới. Bà Trần Thị Phương ở xóm Tây Hồ cho rằng, lâu nay nước sinh hoạt chủ yếu là tích trữ nước mưa và nguồn nước lắng lọc từ ao hồ, không đảm bảo, nên nếu mạch nước ngầm đảm bảo là gia đình sẽ quyết định khoan giếng.

Dù nhiều vất vả, vốn đầu tư lớn và thường xuyên xa nhà, nghề khoan giếng đã giúp người dân xóm Nhân Tiến ổn định sinh kế. Từ làng quê thuần nông, nơi đây âm thầm góp sức giải “cơn khát” cho nhiều vùng quê mỗi mùa hạn hán.