Năng lực không quân Nga gia tăng: Thách thức chiến lược mới đối với liên minh NATO

Các chuyên gia quân sự và cựu tướng lĩnh phương Tây nhận định lực lượng không quân Nga (VKS) đang trở nên nguy hiểm hơn và tạo ra mối đe dọa lớn hơn đối với liên minh NATO so với thời điểm trước tháng 2/2022. Những bài học thực chiến từ chiến trường Ukraine đã giúp Nga cải thiện đáng kể cả về công nghệ, chiến thuật lẫn năng lực tác chiến hiệp đồng.

Quy mô phi đội mở rộng bất chấp tổn thất

Dù ghi nhận khoảng 130 máy bay cánh cố định bị bắn hạ hoặc hư hại, tác động thực tế của những tổn thất này đối với sức mạnh tổng thể của Nga không quá nghiêm trọng. Justin Bronk, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), chỉ ra rằng phần lớn máy bay bị mất thuộc dòng Su-25SM(3) và Su-34(M) - những loại khí tài ít có giá trị trong kịch bản đối đầu trực tiếp với NATO.

Ngược lại, Nga đã đẩy mạnh các dây chuyền sản xuất mới. Số lượng máy bay Su-35S, Su-34 và Su-30SM(2) được xuất xưởng đã bù đắp và vượt qua số lượng bị mất trong chiến đấu. Đặc biệt, Moscow vẫn đang bảo tồn phần lớn các mẫu máy bay tốt nhất và vũ khí hiện đại nhất ngoài vòng chiến sự để sẵn sàng cho các kịch bản leo thang khác.

Đội ngũ phi công dày dạn kinh nghiệm thực chiến

Một trong những tài sản quan trọng nhất của VKS sau cuộc xung đột là đội ngũ nhân sự. Thiếu tướng Lục quân Mỹ đã nghỉ hưu Gordon "Skip" Davis cho rằng NATO cần cập nhật ngay cái nhìn về không quân Nga. Ông nhấn mạnh rằng kinh nghiệm tác chiến cường độ cao đã giúp các phi công Nga trưởng thành nhanh chóng.

• Tăng giờ bay: Trước năm 2022, phi công Nga thường có số giờ bay ít hơn so với đồng nghiệp NATO. Hiện nay, họ đã tích lũy được nhiều năm kinh nghiệm thực tế.
• Kỹ năng không chiến: Phi hành đoàn Nga trở nên điêu luyện hơn trong các tình huống đối đầu với cả máy bay không người lái (UAV) và máy bay có người lái.
• Tỷ lệ sống sót: Số lượng phi công tử trận được ghi nhận ít hơn nhiều so với số máy bay bị bắn hạ, giúp duy trì lực lượng nòng cốt có trình độ.

Sự đột phá về vũ khí tấn công tầm xa

Chiến thuật và vũ khí của Nga đã có sự thay đổi rõ rệt. Thay vì đối mặt trực diện với hệ thống phòng không, Nga chuyển sang sử dụng các loại vũ khí chính xác từ khoảng cách an toàn. Đáng chú ý nhất là việc trang bị tên lửa tầm xa R-37M cho các tiêm kích Su-35S, tạo ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với các hoạt động trên không của NATO trên lý thuyết.

Bên cạnh đó, sự xuất hiện của bom lượn đã làm thay đổi cục diện. Loại vũ khí này cho phép máy bay Nga tấn công dồn dập các mục tiêu tiền tuyến mà không cần đi vào tầm hỏa lực của phòng không đối phương. Chuyên gia Tim Robinson từ Hiệp hội Hàng không Hoàng gia Anh nhận định Nga đang hành động thông minh hơn với chiến thuật và công nghệ được cải thiện liên tục.

Hệ thống phòng thủ kiên cố và rủi ro tiêu hao

Năng lực phòng không của Nga vẫn là nền tảng vững chắc cho sức mạnh không quân. Dù chịu tổn thất, Nga vẫn duy trì hàng trăm tổ hợp tên lửa đất đối không (SAM) đang hoạt động và liên tục nâng cấp phần cứng cũng như phần mềm cho các hệ thống này. Sự phối hợp giữa máy bay và tên lửa mặt đất của Nga hiện nay tạo ra một hệ thống phòng thủ hiệp đồng chặt chẽ.

Các quan chức phương Tây cảnh báo rằng với hệ thống phòng thủ kiên cố này, NATO có thể không giành được quyền kiểm soát bầu trời trong một cuộc chiến quy mô lớn. Điều này có nguy cơ kéo các lực lượng phương Tây vào một cuộc chiến tiêu hao dai dẳng - một kịch bản được cho là sở trường của quân đội Nga.