Nga cân nhắc loại biên hoặc bán tàu sân bay duy nhất Admiral Kuznetsov
Tập đoàn đóng tàu nhà nước Nga xác nhận khả năng tháo dỡ hoặc chuyển nhượng tàu Admiral Kuznetsov sau nhiều năm sửa chữa trì trệ và gặp hàng loạt sự cố kỹ thuật nghiêm trọng.
Trong tháng 07/2025, ông Andrei Kostin, lãnh đạo tập đoàn đóng tàu nhà nước Nga, đã xác nhận khả năng tàu sân bay duy nhất của nước này là Admiral Kuznetsov có thể bị bán hoặc loại biên. Đây là dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy con tàu có thể không bao giờ quay trở lại hoạt động sau thời gian dài trì trệ trong quá trình đại tu và sửa chữa.
Kể từ khi hoàn thành nhiệm vụ tại Syria giai đoạn 2016-2017, tàu Admiral Kuznetsov gần như không còn tham gia triển khai thực tế. Bắt đầu quá trình đại tu từ năm 2017, con tàu liên tục gặp phải những sự cố nghiêm trọng, bao gồm vụ sập ụ nổi năm 2018 và vụ hỏa hoạn lớn năm 2019. Đến năm 2025, các nguồn tin xác nhận việc sửa chữa đã bị đình chỉ do chi phí tăng cao và tiến độ không cải thiện.
Thiết kế đặc thù và những giới hạn kỹ thuật
Được khởi đóng vào năm 1982 và chính thức hoạt động từ năm 1991, Admiral Kuznetsov không được thiết kế theo mô hình tàu sân bay thuần túy của phương Tây. Thay vào đó, Nga định nghĩa đây là "tuần dương hạm mang máy bay", kết hợp giữa khả năng triển khai tiêm kích và hỏa lực tên lửa chống hạm hạng nặng.
Tuy nhiên, cách tiếp cận này đã tạo ra nhiều hạn chế về mặt kỹ thuật. Việc trang bị hệ thống tên lửa P-700 Granit chiếm diện tích lớn, làm giảm không gian chứa máy bay. Thay vì sử dụng máy phóng hơi nước hay điện từ, boong tàu thiết kế kiểu cầu nhảy khiến máy bay phải cất cánh với tải trọng hạn chế, ảnh hưởng trực tiếp đến bán kính chiến đấu và lượng vũ khí mang theo.
Điểm yếu cố hữu nhất nằm ở hệ thống động lực sử dụng nồi hơi đốt dầu mazut. Loại nhiên liệu nặng này thường xuyên gây trục trặc, tạo ra những cột khói đen đặc trưng và làm giảm độ tin cậy vận hành của tàu trên biển.
Năng lực tác chiến thực tế kém xa kỳ vọng
Về lý thuyết, Admiral Kuznetsov có lượng giãn nước khoảng 58.000 tấn và có thể mang theo từ 40 đến 50 máy bay, bao gồm các dòng Su-33, MiG-29K và trực thăng. Dù vậy, hiệu suất tác chiến thực tế thường không đạt được các thông số này. Do thiếu máy phóng, phi công phải giảm tối đa nhiên liệu và vũ khí để có thể cất cánh an toàn, khiến khả năng tấn công bị suy giảm đáng kể.
Bên cạnh đó, độ tin cậy thấp của hệ thống máy móc khiến mỗi lần triển khai, Hải quân Nga thường phải cử tàu kéo đi kèm để sẵn sàng xử lý tình huống khẩn cấp. Việc đào tạo phi công hải quân cho hoạt động trên tàu sân bay cũng gặp nhiều khó khăn, khiến con tàu chỉ phù hợp cho vai trò hiện diện khu vực thay vì tác chiến cường độ cao.
Lần triển khai thực chiến đáng chú ý nhất tại Syria cũng bộc lộ nhiều lỗ hổng. Dù thực hiện khoảng 420 phi vụ, nhưng một phần lớn hoạt động của không đoàn phải chuyển sang căn cứ đất liền Khmeimim do sự cố kỹ thuật trên tàu. Nga đã mất một chiếc MiG-29K và một chiếc Su-33 trong chiến dịch này do các lỗi liên quan đến hệ thống hãm đà và cạn nhiên liệu.
Thách thức đối với sức mạnh hải quân Nga
Nếu Admiral Kuznetsov chính thức bị loại biên, Nga sẽ không còn tàu sân bay hoạt động, một vị thế hiếm thấy trong nhóm các cường quốc quân sự hàng đầu. Mặc dù các dự án như tàu sân bay lớp "Shtorm" đã được đề xuất, nhưng việc triển khai thực tế vẫn chưa có tiến triển do nguồn lực đang được ưu tiên cho các lĩnh vực khác như tàu ngầm hạt nhận và tên lửa hành trình.
Việc thiếu vắng tàu sân bay buộc Hải quân Nga phải thay đổi chiến lược, tập trung vào khả năng phòng thủ bờ biển và tấn công tầm xa bằng tên lửa từ các nền tảng tàu mặt nước nhỏ hơn hoặc tàu ngầm. Câu chuyện của Admiral Kuznetsov không chỉ là vấn đề của một con tàu, mà còn phản ánh những thách thức lớn về công nghiệp quốc phòng và định hướng chiến lược hải quân của Nga trong tương lai.
