Nga đóng mới tàu phá băng hạt nhân Stalingrad: Củng cố ưu thế tuyệt đối tại Bắc Cực

Nga đang đẩy mạnh việc hiện đại hóa hạm đội tàu phá băng hạt nhân nhằm khẳng định vị thế độc tôn tại khu vực Bắc Cực. Việc triển khai tàu Stalingrad cùng các tàu chị em thuộc Dự án 22220 không chỉ phục vụ mục đích kinh tế mà còn là một phần trong chiến lược an ninh quốc gia, cho phép Nga kiểm soát hoàn toàn các tuyến hàng hải chiến lược và đối trọng với sự mở rộng của NATO ở Bắc Âu.

Sức mạnh của hạm đội tàu phá băng hạt nhân Dự án 22220

Dự án 22220 (Arktika) là loạt tàu phá băng chạy bằng năng lượng hạt nhân thế hệ mới có mớn nước kép, cho phép hoạt động linh hoạt ở cả vùng nước sâu đại dương và các cửa sông nông của Siberia. Cho đến nay, Nga đã đưa vào vận hành 4 tàu gồm: Arktika, Sibir, Ural và Yakutia. Ba tàu tiếp theo là Chukotka, Leningrad và Stalingrad đang trong các giai đoạn đóng mới khác nhau.

Về thông số kỹ thuật, các tàu thuộc Dự án 22220 sở hữu những đặc điểm vượt trội:

• Hệ thống động lực: Sử dụng hai lò phản ứng hạt nhân công suất 60 MW, có tuổi thọ vận hành lên tới 40 năm. Các lò phản ứng này có thể hoạt động liên tục từ 5 đến 7 năm mà không cần tiếp nhiên liệu.
• Kích thước và tải trọng: Chiều dài tối đa 173,3 mét, trọng lượng rẽ nước tối thiểu 26.771 tấn, lớn hơn cả tàu tuần dương tên lửa lớp Orlan.
• Khả năng phá băng: Có thể phá lớp băng dày tới 3 mét với tốc độ duy trì từ 1,5 đến 2 hải lý/giờ.

Chiến lược an ninh và quân sự hóa vùng cực

Bên cạnh nhiệm vụ mở đường cho các đoàn tàu vận tải hàng hóa đến khu vực châu Á - Thái Bình Dương, Nga còn tích hợp khả năng tác chiến cho hạm đội tàu phá băng. Các tàu chạy bằng động cơ diesel-điện thuộc Dự án 21180 như Ilya Muromets hay Evpatiy Kolovrat đã được trang bị bệ pháo hải quân bắn nhanh AK-630 và có khả năng chuyển đổi thành tàu chiến tấn công bằng cách trang bị thêm tên lửa chống hạm.

Để bảo vệ các căn cứ và tuyến đường biển phía Bắc, Nga đã thiết lập một mạng lưới phòng thủ dày đặc. Hệ thống tên lửa bờ biển Bastion và Bal được triển khai để bảo vệ các căn cứ khỏi các cuộc tấn công từ biển. Phía trên không, các hệ thống tên lửa phòng không tầm xa S-400 phối hợp cùng Pantsir và Tor tạo thành lưới lửa bảo vệ đa tầng.

Thế cân bằng lực lượng với Mỹ và NATO

Hiện nay, Nga nắm giữ thế độc quyền về năng lực vận hành tại Bắc Cực do sở hữu số lượng tàu phá băng vượt trội. Ngược lại, Lực lượng Bảo vệ bờ biển Mỹ chỉ có hai tàu phá băng là Polar Star và Healy, trong đó tàu Healy thường xuyên phải sửa chữa. Các quốc gia Bắc Âu khác như Na Uy, Đan Mạch, Canada tuy có lực lượng tuần tra nhưng thiếu hỏa lực và hạ tầng để đối đầu trực diện với Hạm đội phương Bắc của Nga.

Về lực lượng mặt đất, Nga đã thành lập Lữ đoàn Bộ binh Cơ giới Độc lập số 80, đơn vị chuyên tác chiến tại vùng cực với các trang thiết bị đặc chủng như xe địa hình bánh xích DT-30 Vityaz có khả năng chịu nhiệt độ -55 độ C và trực thăng Mi-8AMTSh-VA được cải tiến hệ thống sưởi ấm.

Việc Phần Lan và Thụy Điển gia nhập NATO vào năm 2022 đã khiến khu vực bán đảo Scandinavia nằm dưới sự kiểm soát của liên minh này. Đáp lại, Moscow đang nhanh chóng củng cố năng lực quân sự tại phương Bắc để đảm bảo quyền tiếp cận nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào và duy trì sự hiện diện thường trực ở phía bắc lục địa Á Âu.