Nga được cho là loại biên tàu ngầm hạt nhân K-132 Irkutsk
K-132 Irkutsk, tàu thử nghiệm của chương trình 949AM, bị báo cáo tháo dỡ sau nhiều trì hoãn; nếu xác nhận, Nga có thể hủy nâng cấp K-442, K-150 và chỉ còn 4 tàu 949A.
Nga được cho là đã quyết định loại biên tàu ngầm hạt nhân K-132 Irkutsk sau quá trình hiện đại hóa kéo dài và liên tục trì hoãn. Nếu thông tin này được xác nhận, đây là tín hiệu bất lợi cho chương trình nâng cấp 949AM và có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cấu trúc lực lượng tàu ngầm tấn công mang tên lửa của Hải quân Nga.
Tổng quan và tiến trình
K-132 Irkutsk cùng lớp với K-141 Kursk. Con tàu được đưa vào xưởng sửa chữa từ năm 2001 và nằm tại một xưởng đóng tàu gần Vladivostok. Theo báo cáo, công tác sửa chữa thực sự chỉ được triển khai từ năm 2008 và liên tục bị trì hoãn.
- 2001: K-132 Irkutsk vào xưởng sửa chữa.
- 2011: Khái niệm nâng cấp 949AM xuất hiện muộn nhất vào thời điểm này.
- 2013: Bắt đầu hiện đại hóa theo chương trình 949AM.
- Kế hoạch ban đầu: Hoàn thành năm 2017, sau đó lùi nhiều lần.
- Truyền thông Nga từng nêu: Hạ thủy lại năm 2023, thử nghiệm trên biển năm 2024 (chưa có xác nhận chính thức).
- Hiện tại: Sau 26 năm nằm trên bến tàu và chưa hoạt động trở lại, Nga được cho là đang tiến hành tháo dỡ con tàu.
Chương trình 949AM: Trọng tâm kỹ thuật
949AM là gói nâng cấp nhằm tái thiết kế các tàu ngầm thời Chiến tranh Lạnh để phù hợp tác chiến hiện đại. Trọng tâm kỹ thuật là thay thế bệ phóng Granit lỗi thời bằng các ống phóng thẳng đứng đa năng.
- Bệ phóng mới cho phép triển khai Oniks, Kalibr và về sau là Zircon.
- Mục tiêu: Tăng đáng kể tầm bắn, tính linh hoạt và khả năng thích nghi trong tác chiến hải quân hiện đại.
- K-132 Irkutsk được chọn làm tàu thử nghiệm đầu tiên cho chương trình này.
So sánh ngắn gọn theo thiết kế nâng cấp
| Hạng mục | Trước nâng cấp | Sau nâng cấp (949AM) |
|---|---|---|
| Kiến trúc phóng | Bệ phóng Granit chuyên dụng | Ống phóng thẳng đứng đa năng |
| Chủng loại vũ khí | Granit | Oniks, Kalibr, Zircon (theo kế hoạch) |
| Định hướng tác chiến | Ít lựa chọn cấu hình | Tăng linh hoạt, thích nghi cao hơn |
Tác động tiềm tàng với lực lượng tàu ngầm
Nếu việc loại biên K-132 Irkutsk được xác nhận, chương trình 949AM có nguy cơ sụp đổ. Theo đó, Hải quân Nga có thể hủy nâng cấp hai tàu ngầm Antey khác:
- K-442 Chelyabinsk: đang sửa chữa từ năm 2014.
- K-150 Tomsk: không hoạt động từ năm 2022.
Nếu kịch bản này xảy ra, hạm đội Nga chỉ còn bốn tàu ngầm Dự án 949A đang hoạt động, gồm: Smolensk, Tver, Orel và Omsk.
Khía cạnh kỹ thuật – chiến thuật
Từ góc độ kỹ thuật, 949AM hướng tới chuẩn hóa ống phóng để tích hợp nhiều loại tên lửa, cho phép cấu hình vũ khí linh hoạt hơn theo nhiệm vụ. Việc chuyển từ bệ phóng Granit sang ống phóng đa năng được kỳ vọng cải thiện tầm bắn và khả năng thích nghi trước môi trường tác chiến biến động, phù hợp xu hướng hiện đại hóa hải quân.
Tuy nhiên, các mốc tiến độ liên tục lùi và việc Irkutsk bị báo cáo tháo dỡ cho thấy thách thức lớn về kỹ thuật, hậu cần và triển khai công nghiệp đối với một chương trình cải tạo sâu các nền tảng đóng từ thời Chiến tranh Lạnh.
Diễn biến liên quan
Trước đó, có thông tin cho rằng Nga đang tái khởi động nâng cấp một tàu hộ tống lớp Tarantul sau nhiều năm trì hoãn, chuyển đổi thân tàu từ những năm 1990 thành tàu tấn công ven biển hiện đại trang bị tên lửa chống hạm Kh-35 Uran. Đây là một ví dụ cho thấy nỗ lực tận dụng khung thân cũ để đáp ứng yêu cầu tác chiến mới, dù mức độ tiến triển thực tế cần quan sát thêm.
Kết luận thận trọng
Thông tin về việc tháo dỡ và loại biên K-132 Irkutsk hiện ở mức "được cho là" và chưa có xác nhận chính thức. Nếu được xác nhận, tác động lớn nhất sẽ nằm ở triển vọng của chương trình 949AM và số lượng tàu ngầm Dự án 949A duy trì hoạt động. Các dữ kiện kỹ thuật nêu trên phản ánh mục tiêu của chương trình nâng cấp; song tiến độ và kết quả cuối cùng còn phụ thuộc vào xác nhận và triển khai thực tế.
