Nga lắp camera sau cho Shahed để né drone đánh chặn
Ukraine nói Nga đã gắn camera và đầu dò nhiệt phía sau cho một số Shahed để phát hiện drone đánh chặn và cơ động né tránh; cho thấy vòng đối-phó công nghệ diễn ra nhanh.
Nga bắt đầu lắp camera hướng ra phía sau cho một số drone kiểu Shahed nhằm phát hiện các drone đánh chặn của Ukraine tiếp cận từ sau lưng và cơ động né tránh. Thông tin do Thiếu tá Yurii Myronenko, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Ukraine phụ trách đổi mới, cựu chỉ huy đơn vị drone, nói với Insider. Một quân nhân Mỹ cũng ghi nhận Shahed được bổ sung đầu dò nhiệt phía sau.
Tổng quan
Theo Yurii Myronenko, Nga liên tục thử nghiệm vũ khí tấn công tầm xa, cải tiến các drone kiểu Shahed và đưa mẫu mới vào sử dụng. Quân đội Ukraine trước đó đã phát hiện camera hướng sau trên các drone trinh sát và mồi nhử của Nga; nay việc này xuất hiện trên một số Shahed – dòng đạn tuần kích do Iran thiết kế (Shahed-136, Shahed-131) được Nga sử dụng rộng rãi trong chiến sự.
Ngành công nghiệp quốc phòng Nga được cho là sản xuất hàng nghìn drone mô phỏng Shahed mỗi tháng và thường phóng hàng trăm chiếc vào Ukraine trong các cuộc tấn công ban đêm. Nga cũng sản xuất nội địa biến thể Geran. Shahed bay chậm hơn tên lửa hành trình hay tên lửa đạn đạo, nhưng chi phí thấp cho phép triển khai quy mô lớn.
Phân tích kỹ thuật: camera/đầu dò nhiệt phía sau
Việc bổ sung camera ở hướng sau giúp người điều khiển có thêm nhận thức tình huống đối với các mối đe dọa tiếp cận từ phía đuôi – kịch bản phổ biến với drone đánh chặn. Trung sĩ Lục quân Mỹ Riley Hiner cho biết Nga đã trang bị cho Shahed các đầu dò nhiệt phía sau, hỗ trợ phát hiện drone đánh chặn bằng tín hiệu hồng ngoại khi chúng áp sát. Theo Hiner, đôi khi các Shahed tỏ ra cơ động để né tránh.
Cách tiếp cận này không thay đổi bản chất “đạn tuần kích” của Shahed, nhưng tăng cơ hội sống sót trong giai đoạn cuối hành trình, nhất là khi bị truy đuổi. Khi mục tiêu cơ động, kíp điều khiển drone đánh chặn buộc phải điều chỉnh tốc độ và hướng bay để duy trì bám bắt, theo Riley Hiner.
Chiến thuật: “săn Shahed” và gánh nặng phòng không
Trước áp lực từ các đòn tập kích số lượng lớn, Ukraine chuyển sang drone đánh chặn như một giải pháp chi phí thấp để “săn” Shahed. Các drone đánh chặn mang đầu đạn nổ, có thể gây phá hủy nghiêm trọng nếu đánh trúng mục tiêu, đồng thời giảm bớt gánh nặng cho các hệ thống phòng không tầm trung–xa vốn đắt tiền.
Theo nguồn tin, Ukraine đang sản xuất hàng trăm drone đánh chặn mỗi ngày. Công nghệ này thu hút sự quan tâm của quân đội NATO và một số công ty phương Tây. Riley Hiner – người tham gia đào tạo lực lượng NATO sử dụng drone đánh chặn – cho biết loại khí tài này đang được triển khai đến Poland và Romania sau các vụ Nga xâm phạm không phận vào tháng 9.
Chu kỳ hành động – đối sách diễn ra nhanh
Yurii Myronenko mô tả đây là vòng xoáy hành động – phản ứng đặc trưng của chiến tranh công nghệ: mỗi đổi mới tạo lợi thế trong khoảng 3–4 tháng trước khi đối phương phát triển biện pháp khắc chế. Ví dụ, những Shahed giai đoạn đầu được trang bị ăng ten 4 kênh; Ukraine nhanh chóng gây nhiễu bằng tác chiến điện tử, buộc Nga chuyển sang ăng ten 16 kênh. “Vòng lặp này diễn ra liên tục”, Myronenko nói.
| Biện pháp | Đối sách | Kết quả/Tác động |
|---|---|---|
| Ukraine dùng drone đánh chặn truy đuổi Shahed | Nga gắn camera/đầu dò nhiệt phía sau cho Shahed | Tăng khả năng phát hiện mối đe dọa từ phía sau, cơ động né tránh |
| Ukraine gây nhiễu Shahed với EW | Nga nâng cấp ăng ten từ 4 kênh lên 16 kênh | Kháng nhiễu tốt hơn |
| FPV điều khiển bằng tần số vô tuyến bị gây nhiễu | Hai bên chuyển sang cáp quang dài cho FPV | Giảm tác động gây nhiễu, tăng độ tin cậy điều khiển |
| Ukraine dùng drone dưới nước tấn công tàu Nga ở Biển Đen | Nga tăng tuần tra trên không | Ukraine trang bị bệ phóng tên lửa đất đối không cho drone dưới biển |
Tác chiến điện tử và bài học từ FPV
Trong giai đoạn đầu, drone FPV của hai bên chủ yếu điều khiển bằng liên lạc vô tuyến. Cả hai sớm khai thác tác chiến điện tử (EW) để gây nhiễu, làm suy giảm hiệu quả. Hiện nay, hai bên ngày càng dùng cuộn cáp quang dài kết nối điều khiển viên với FPV nhằm chống nhiễu, khiến loại drone này nguy hiểm hơn trên chiến trường.
EW trong thực tế bao gồm gây nhiễu/phá sóng, trinh sát–đánh chặn tín hiệu và bảo vệ hệ thống của mình trước tấn công điện từ. Ứng dụng điển hình là làm drone mất kết nối với người điều khiển hoặc khiến radar đối phương bị vô hiệu hóa trong thời gian cần thiết.
Lan tỏa sang các không gian tác chiến khác
Vòng “mèo vờn chuột” nêu trên đã vượt ra ngoài khung Shahed. Ở Biển Đen, Ukraine phát triển drone dưới nước để tấn công tàu Nga; khi Nga tăng tuần tra trên không, Ukraine đáp lại bằng cách trang bị bệ phóng tên lửa đất đối không cho drone dưới biển, theo dữ liệu nguồn.
Tổng thể, việc Nga lắp camera/đầu dò nhiệt phía sau cho một số Shahed là một mắt xích trong chuỗi đổi mới – đối sách diễn tiến nhanh. Điều này buộc cả bên tấn công lẫn phòng thủ liên tục điều chỉnh công nghệ và chiến thuật nhằm duy trì hiệu quả tác chiến.
