Nga mở rộng phi đội Tu-160M và lần đầu triển khai tác chiến tại Ukraine

Nga đã chính thức mở rộng phi đội máy bay ném bom chiến lược Tu-160M cải tiến lên con số 10 chiếc, đánh dấu bước tiến mới trong nỗ lực hiện đại hóa lực lượng không quân chiến lược. Đáng chú ý, sau một thời gian dài vắng bóng, dòng phi cơ này đã lần đầu tiên được triển khai để thực hiện các đợt xuất kích nhắm vào các mục tiêu tại Ukraine vào tháng 6/2025.

Nâng cấp công nghệ và mở rộng quy mô phi đội

Việc gia tăng số lượng Tu-160M lên 10 chiếc là một phần trong kế hoạch dài hạn của Moscow nhằm sản xuất 50 máy bay mới thời hậu Xô Viết, đồng thời nâng cấp 17 chiếc cũ từ thời Liên Xô lên tiêu chuẩn hiện đại nhất. Trong số này, chiếc Tu-160 mang số hiệu 8-04 với tên gọi Deynekin đã hoàn tất quá trình hiện đại hóa tại Hiệp hội Sản xuất Máy bay Kazan. Máy bay hiện sở hữu hệ thống điện tử hàng không tiên tiến, tương đương với các biến thể sản xuất mới nhất.

Rào cản pháp lý và biến động nhân sự tại Tupolev

Mặc dù đạt được những bước tiến về số lượng, chương trình Tu-160M vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức. Vào tháng 5/2025, Tòa án Trọng tài Moscow đã yêu cầu tập đoàn Tupolev nộp phạt 3 tỷ rúp cho Bộ Quốc phòng Nga do chậm trễ thực hiện hợp đồng. Một tháng sau đó, Bộ này tiếp tục đệ đơn kiện yêu cầu bồi thường thêm 0,9 tỷ rúp vì các nghĩa vụ chưa hoàn thành liên quan đến bảo dưỡng và nâng cấp máy bay.

Sự căng thẳng về tài chính và pháp lý đã dẫn đến những thay đổi lớn trong bộ máy lãnh đạo. Vào tháng 1 vừa qua, ông Yuri Ambrosimov đã được bổ nhiệm làm Tổng giám đốc mới của Tupolev, thay thế ông Aleksandr Bobryshev. Đây là nỗ lực nhằm ổn định quản lý trong bối cảnh doanh nghiệp này đang chịu áp lực lớn từ phía quân đội.

Khôi phục dây chuyền sản xuất phức tạp

Việc tái khởi động sản xuất Tu-160 được coi là một kỳ tích công nghệ, bởi đây là một trong những loại máy bay phức tạp nhất từng được chế tạo. Do sự suy giảm của nền tảng công nghiệp thời hậu Xô Viết, Nga đã phải khôi phục hoặc phát triển lại từ đầu nhiều phương pháp sản xuất đặc thù để duy trì dòng phi cơ này.

Tu-160 thực hiện chuyến bay đầu tiên vào năm 1981 và biên chế từ năm 1987. Mỗi chiếc có khả năng mang tối đa 12 tên lửa hành trình Kh-55 hoặc Kh-101/2 trên hai bệ phóng xoay bên trong thân. Quyết định tái sản xuất dòng máy bay này đã được Nga công bố từ năm 2015 để củng cố năng lực tiến công tầm xa.

Lý do triển khai thực chiến tại Ukraine

Dù từng tham chiến tại Syria vào năm 2015, nhưng phải đến tháng 6/2025, Tu-160 mới xuất hiện trong các đợt không kích tại Ukraine. Trước đó, Nga chủ yếu sử dụng Tu-95 do chi phí vận hành Tu-160 quá cao và số lượng máy bay sẵn sàng chiến đấu hạn chế.

Quyết định đưa Tu-160 vào tham chiến có thể xuất phát từ việc phi đội Tu-95 chịu tổn thất đáng kể. Cụ thể, vào ngày 1/6/2025, phi đội Tu-95 đã hứng chịu các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái trong chiến dịch "Mạng nhện" (Spider's Web) do Ukraine thực hiện. Các đợt tập kích vào căn cứ Engels-2 cũng gây ra những thiệt hại nhất định, buộc quân đội Nga phải điều chỉnh phương án sử dụng khí tài chiến lược để duy trì áp lực tấn công.