Nga nâng cấp lớn Tu-160 và Tu-95MS trong Không quân tầm xa

Lực lượng Không quân Tầm xa Nga đang tiếp tục nhận các máy bay chiến đấu được nâng cấp sâu, trong đó có Tu-160 và Tu-95MS. Theo Bộ Quốc phòng Nga, gói hiện đại hóa tập trung vào thay thế thiết bị bên trong bằng hệ thống kỹ thuật số, nhằm nâng cao độ chính xác sử dụng vũ khí, tăng độ tin cậy của máy bay và mở rộng khả năng giám sát hoạt động.

Vai trò của Không quân tầm xa trong Lực lượng Hạt nhân Chiến lược

Ngày 23 tháng 12 đánh dấu kỷ niệm 111 năm ngày thành lập Lực lượng Không quân Tầm xa. Lực lượng này được xác định là một thành phần của Lực lượng Hạt nhân Chiến lược, đồng thời là bộ phận không thể tách rời của Lực lượng Không gian Vũ trụ. Nhiệm vụ của họ trải rộng trên tất cả các lĩnh vực chiến lược, từ răn đe đến hỗ trợ tác chiến trên các hướng trọng yếu.

Trong cấu trúc đó, các máy bay mang tên lửa chiến lược như Tu-160 và Tu-95MS giữ vị trí trung tâm. Chúng cùng với các loại máy bay tầm xa và máy bay hỗ trợ khác tạo thành năng lực tấn công trên không ở tầm chiến lược, có khả năng hoạt động trên khoảng cách lớn và trong nhiều điều kiện tác chiến khác nhau.

Gói nâng cấp kỹ thuật số cho Tu-160, Tu-95MS và đội hình tầm xa

Bộ Quốc phòng Nga cho biết, trong năm 2025, Bộ Tư lệnh Không quân Tầm xa tiếp tục nhận các máy bay chiến đấu hiện đại hóa. Trọng tâm nâng cấp là thay thế thiết bị hiện có bằng hệ thống kỹ thuật số hiện đại. Theo thông tin được công bố, việc số hóa này nhằm ba mục tiêu chính: cải thiện độ chính xác của vũ khí, tăng độ tin cậy tổng thể của máy bay và mở rộng khả năng của các hệ thống giám sát hoạt động.

Về mặt tác chiến, việc nâng cao độ chính xác sử dụng vũ khí cho phép Không quân tầm xa khai thác tốt hơn năng lực của các hệ thống tên lửa đang có. Độ tin cậy máy bay cao hơn giúp duy trì nhịp độ xuất kích, đặc biệt quan trọng với lực lượng có nhiệm vụ trực chiến dài ngày. Hệ thống giám sát hoạt động được mở rộng cũng hỗ trợ chỉ huy, kiểm soát và bảo đảm kỹ thuật trong quá trình vận hành đội hình lớn trên không.

Hiện Không quân tầm xa được trang bị các máy bay mang tên lửa chiến lược Tu-160 và Tu-95MS, hệ thống tên lửa đạn đạo trên không với tiêm kích MiG-31I và tên lửa Kh-47M2 Kinzhal, máy bay ném bom tầm xa Tu-22M3, máy bay tiếp nhiên liệu Il-78 cùng các loại máy bay huấn luyện và vận tải nhiều biến thể khác.

Theo Bộ Quốc phòng Nga, quá trình hiện đại hóa này đang diễn ra tích cực, tập trung vào nhóm máy bay ném bom chiến lược. Điều đó cho thấy ưu tiên duy trì và nâng cao năng lực tấn công tầm xa trên không, đồng thời bảo đảm các nền tảng cũ vẫn tiếp tục đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ khi được trang bị hệ thống điện tử mới.

Hoạt động tác chiến và huấn luyện trong năm 2025

Thông tin từ Bộ Quốc phòng Nga cho biết, trong năm 2025, Không quân tầm xa đã tham gia chiến dịch quân sự đặc biệt, đồng thời thực hiện huấn luyện chỉ huy và kiểm soát Lực lượng vũ trang dưới sự lãnh đạo của Tổng Tư lệnh tối cao Lực lượng vũ trang Nga, bên cạnh các hoạt động huấn luyện chiến đấu khác.

Cơ quan này nhấn mạnh rằng mọi hoạt động thực hành trong năm đã được hoàn thành đầy đủ. Điều đó được mô tả là phản ánh trình độ huấn luyện và năng lực điều khiển máy bay cao của các phi hành đoàn tham gia. Ở góc độ tổ chức lực lượng, duy trì được chuỗi hoạt động như vậy trong khi vẫn triển khai hiện đại hóa trang bị cho thấy Không quân tầm xa phải cân bằng giữa khai thác chiến đấu và nâng cấp kỹ thuật.

Mạng lưới tuần tra tầm xa trên nhiều hướng chiến lược

Bên cạnh nhiệm vụ tác chiến và huấn luyện, Không quân tầm xa tiếp tục duy trì các chuyến tuần tra trên không ở cự ly lớn. Theo tuyên bố, trong năm, lực lượng này đã thực hiện tuần tra trên khu vực Bắc Cực và Thái Bình Dương, cũng như trên các vùng biển: Baltic, Barents, Bering, Đông Trung Quốc, Hoàng Hải, Na Uy, Bắc, Đen, Chukchi và Nhật Bản.

Mạng lưới khu vực trải dài từ các vùng biển phía Bắc đến các vùng biển phía Đông và phía Nam cho thấy phạm vi hoạt động rộng của lực lượng tầm xa trên không. Những chuyến bay như vậy đòi hỏi khả năng phối hợp giữa máy bay ném bom, máy bay tiếp dầu và hệ thống chỉ huy – kiểm soát để duy trì hiện diện trên không trong thời gian dài.

Bộ phận báo chí của Bộ Quốc phòng Nga cũng cho biết các đợt tuần tra này bao gồm hoạt động chung với phi hành đoàn máy bay ném bom chiến lược H-6K thuộc Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc. Dạng hoạt động phối hợp này đòi hỏi các bên tham gia phải vận hành máy bay chiến lược trong môi trường hiệp đồng, từ đó đặt ra yêu cầu cao đối với công tác huấn luyện phi công và hệ thống liên lạc – chỉ huy.

Ý nghĩa của hiện đại hóa với năng lực tầm xa

Từ các thông tin được Bộ Quốc phòng Nga công bố, có thể thấy trọng tâm là duy trì năng lực tấn công tầm xa dựa trên nền tảng Tu-160, Tu-95MS và các loại máy bay ném bom, tiếp dầu, tiêm kích mang tên lửa trong biên chế. Việc thay thế thiết bị bằng hệ thống kỹ thuật số hiện đại được đặt trong bối cảnh lực lượng này vừa phải tham gia chiến dịch quân sự, vừa thực hiện huấn luyện quy mô lớn và tuần tra liên tục trên nhiều hướng chiến lược.

Về mặt kỹ – chiến thuật, nâng cấp giúp kéo dài vòng đời khai thác của các khung máy bay hiện có, đồng thời tăng hiệu quả sử dụng vũ khí và khả năng điều hành tác chiến ở cấp chiến lược. Trong tổng thể Lực lượng Hạt nhân Chiến lược, điều này củng cố vai trò của thành phần không quân tầm xa, vốn chịu trách nhiệm mang và triển khai các hệ thống tên lửa trên không, cũng như bảo đảm khả năng hiện diện ở các khu vực xa căn cứ.

Các dữ liệu do Bộ Quốc phòng Nga và TASS công bố cho thấy xu hướng tiếp tục hiện đại hóa sâu lực lượng Không quân tầm xa, đồng thời duy trì nhịp hoạt động cao trên thực địa. Những yếu tố này kết hợp lại đã định hình rõ hơn cấu trúc và cách thức vận hành của thành phần không quân trong Lực lượng Hạt nhân Chiến lược Nga.