Nga phát triển vũ khí S-500 nhắm mạng vệ tinh Starlink
Vũ khí diện rộng sử dụng hàng trăm nghìn phần tử hình cầu mật độ cao để tấn công Starlink, kết hợp khả năng đánh chặn quỹ đạo thấp của S-500 Prometheus.
Nga đang phát triển một loại vũ khí diện rộng nhằm vào các vệ tinh Starlink, với khả năng bắn phá quỹ đạo bằng hàng trăm nghìn phần tử hình cầu mật độ cao. Song song, hệ thống tên lửa phòng không S-500 Prometheus đầu tiên đã được tuyên bố triển khai, với khả năng tấn công mục tiêu ở quỹ đạo thấp, làm dấy lên lo ngại về an toàn không gian và nguy cơ lan rộng mảnh vỡ vệ tinh.
Tổng quan kế hoạch tấn công Starlink
Theo các đánh giá được công bố, phương tiện hủy diệt mà Nga đang phát triển được định hướng nhắm vào mạng lưới vệ tinh Starlink của Elon Musk. Đây là hệ thống vệ tinh quỹ đạo thấp đang hỗ trợ liên lạc cho Ukraine trên chiến trường, nhờ vậy trở thành một yếu tố quan trọng trong năng lực quân sự và thông tin của phương Tây.
Một số cơ quan tình báo phương Tây cho rằng mục tiêu của khả năng tấn công không gian tiềm tàng từ Moskva là nhằm hạn chế ưu thế của phương Tây trên vũ trụ, đặc biệt là làm suy yếu mạng Starlink đang hỗ trợ Lực lượng Quốc phòng Ukraine. Các quan chức Nga trước đó đã nhiều lần cảnh báo rằng vệ tinh thương mại phục vụ mục đích quân sự của Ukraine có thể trở thành mục tiêu hợp pháp.
Cấu trúc và rủi ro của vũ khí diện rộng
Theo mô tả, phương tiện hủy diệt này được gọi là vũ khí diện rộng vì sử dụng hàng trăm nghìn phần tử hình cầu mật độ cao để bắn phá các vệ tinh Starlink. Cách thức hoạt động được nêu là tạo ra một vùng không gian dày đặc các phần tử giống như đạn, có khả năng vô hiệu hóa nhiều vệ tinh cùng lúc.
Các đánh giá cảnh báo rằng chính cơ chế diện rộng này cũng tiềm ẩn nguy cơ gây thiệt hại nghiêm trọng cho các hệ thống quỹ đạo khác ngoài Starlink. Các vệ tinh Starlink được cho là hoạt động ở độ cao khoảng 550 km so với mặt đất. Trong khi đó, Trạm vũ trụ Thiên Cung của Trung Quốc và Trạm Vũ trụ Quốc tế ISS hoạt động ở quỹ đạo thấp hơn, nên cả hai đều có nguy cơ bị ảnh hưởng gián tiếp nếu một lượng lớn mảnh vỡ và phần tử kim loại phát tán trong khu vực liên quan.
Giới chuyên gia được trích dẫn tin rằng, sau một cuộc tấn công như vậy, các phần tử được bắn ra và mảnh vỡ vệ tinh sẽ rơi dần xuống Trái đất, trên đường đi có thể gây hư hại cho nhiều hệ thống quỹ đạo khác. Nguy cơ không chỉ đến từ va chạm trực tiếp với mục tiêu bị tấn công, mà còn từ chuỗi va chạm thứ cấp đối với các vệ tinh và trạm quỹ đạo đang hoạt động gần khu vực.
Vai trò của hệ thống S-500 Prometheus
Trong bối cảnh đó, hệ thống phóng tên lửa phòng không S-500 được nêu như phương tiện chuyên dụng có thể được sử dụng nhằm tiêu diệt mạng lưới vệ tinh Starlink. S-500 là lớp phòng không thế hệ mới của Nga, được thiết kế để đánh chặn mục tiêu ở tầng cao, bao gồm các mục tiêu trên quỹ đạo thấp theo tuyên bố của phía Nga.
Mới đây, Nga tuyên bố đã triển khai trung đoàn hệ thống tên lửa phòng không S-500 Prometheus đầu tiên, được nói là có khả năng tấn công các mục tiêu ở quỹ đạo thấp. Điều này khiến giới quan sát chú ý đến khả năng S-500 đóng vai trò là bệ phóng cho loại vũ khí diện rộng nói trên, nếu chương trình được hiện thực hóa.
Theo thông tin được công bố, vũ khí mới đang được phát triển khác với vụ thử năm 2021, khi Nga sử dụng một tên lửa để phá hủy một vệ tinh thời Chiến tranh Lạnh đã ngừng hoạt động. Nếu năm 2021 chỉ liên quan đến một mục tiêu đơn lẻ, thì vũ khí diện rộng hiện nay được cho là nhắm vào nhiều vệ tinh Starlink cùng lúc, với mức thiệt hại tiềm tàng được đánh giá là vô cùng lớn.
Đánh giá và lo ngại từ phương Tây
Một số cơ quan tình báo phương Tây nhận định rằng mọi bước phát triển năng lực tấn công vệ tinh của Nga đều phải được đặt trong bối cảnh cạnh tranh ưu thế trên không gian. Theo họ, việc nhắm vào Starlink đồng nghĩa với việc tấn công vào hạ tầng thông tin liên lạc then chốt đang hỗ trợ Ukraine, qua đó làm suy giảm khả năng phối hợp và chỉ huy trên chiến trường.
Về phía Nga, các quan chức đã công khai nhiều lần cảnh báo rằng vệ tinh thương mại phục vụ Lực lượng Quốc phòng Ukraine có thể trở thành mục tiêu hợp pháp. Tuyên bố này được xem là cơ sở chính trị và pháp lý mà Moskva có thể viện dẫn trong trường hợp triển khai các biện pháp quân sự nhắm vào hạ tầng vệ tinh.
Thiếu tướng Christopher Horner, chỉ huy Bộ Tư lệnh Không gian Lực lượng Vũ trang Canada, nhận định rằng những phát triển tương tự của Nga không thể bị loại trừ. Ông đưa ra đánh giá này trong bối cảnh có các tuyên bố trước đó của Mỹ về việc đang nghiên cứu vũ khí hạt nhân được mô tả là không phân biệt mục tiêu, đặt trên không gian.
Những thông tin trên cho thấy xu thế cạnh tranh và quân sự hóa không gian đang trở nên phức tạp hơn, với nguy cơ song song về an ninh chiến lược và an toàn quỹ đạo. Ngoài yếu tố răn đe giữa các cường quốc, việc xuất hiện thêm các vũ khí diện rộng chống vệ tinh có thể làm tăng đáng kể lượng mảnh vỡ trong không gian, ảnh hưởng trực tiếp đến mọi quốc gia phụ thuộc vào hạ tầng vệ tinh quỹ đạo thấp.
