Nga phô diễn tên lửa Yars, Mỹ dùng laser chống drone

Trong tin vũ khí ngày 20.12, ba diễn biến đáng chú ý gồm: Nga triển khai các bệ phóng tên lửa đạn đạo xuyên lục địa RS-24 Yars cơ động tại Siberia trong một cuộc diễn tập theo kế hoạch; Lục quân Mỹ tiếp nhận các hệ thống laser năng lượng cao LOCUST lắp trên xe chiến thuật JLTV; và tàu hộ vệ chống ngầm HMS Glasgow của Anh đạt mốc kỹ thuật quan trọng trước giai đoạn thử nghiệm trên biển.

RS-24 Yars: Nga luyện khả năng sống sót và phản công hạt nhân

Theo hãng thông tấn TASS và Bộ Quốc phòng Nga, các bệ phóng RS-24 Yars cơ động trên bộ đã được triển khai lên tuyến tuần tra chiến đấu tại Siberia trong khuôn khổ diễn tập của Lực lượng tên lửa chiến lược. Động thái này cho thấy Moscow tiếp tục duy trì trọng tâm cao vào năng lực sống sót và phản công hạt nhân, song song với chiến dịch quân sự tại Ukraine.

Bộ Quốc phòng Nga cho biết nội dung diễn tập bao gồm hành quân ban đêm, cơ động nhanh giữa các vị trí dã chiến, phân tán đội hình tiểu đoàn tên lửa và sử dụng UAV trinh sát cánh cố định Eleron để giám sát tuyến đường, bảo vệ khu vực triển khai. Đây là những bài kiểm tra trực tiếp khả năng ẩn giấu, di chuyển liên tục và duy trì an ninh nhiều lớp – yếu tố sống còn với đơn vị tên lửa hạt nhân cơ động.

Với các hệ thống ICBM đặt trên xe mang phóng, khả năng sống sót phụ thuộc lớn vào việc tránh bị trinh sát từ UAV, mặt đất và vệ tinh. Việc tích hợp UAV Eleron giúp đơn vị có lớp trinh sát phía trước, phát hiện sớm điểm phục kích hoặc hoạt động bất thường, giảm nguy cơ bị theo dõi bám sát trên tuyến tuần tra.

RS-24 Yars là tên lửa đạn đạo xuyên lục địa nhiên liệu rắn, ba tầng, có thể phóng từ hầm phóng cố định hoặc bệ phóng cơ động. Theo các đánh giá nguồn mở được dẫn lại, Yars có tầm bắn khoảng 10.500km, mang nhiều đầu đạn phân hướng độc lập (MIRV) và tích hợp các biện pháp xuyên thủng phòng thủ tên lửa. Bệ phóng thường dùng khung gầm hạng nặng MAZ hoặc MZKT 79221 với khả năng cơ động cao, giúp triển khai trên mạng lưới đường sá rộng và địa hình phức tạp.

Siberia được lựa chọn không chỉ vì ý nghĩa biểu tượng, mà do giá trị chiến lược thực tế: địa bàn rộng lớn, rừng rậm, khí hậu khắc nghiệt và mật độ trinh sát thấp hơn so với phía tây nước Nga, khiến hoạt động theo dõi và tấn công phủ đầu trở nên khó khăn hơn. Khu vực này vốn là nơi triển khai thường xuyên nhiều đơn vị Yars, đóng vai trò trung tâm trong thế trận phản công hạt nhân của Nga.

Dù Nga đang dồn lực cho chiến trường Ukraine, lực lượng hạt nhân vẫn vận hành trong một hệ thống tương đối tách biệt, với chu kỳ huấn luyện, ngân sách và ưu tiên chiến lược riêng. Cuộc diễn tập tại Siberia không báo hiệu một bước leo thang tức thời, nhưng nhấn mạnh rằng năng lực răn đe hạt nhân của Nga vẫn được duy trì ở mức cao, tác động tới tính toán chiến lược của NATO và các đối thủ tiềm tàng.

Laser LOCUST trên JLTV: Mỹ tăng cường phòng thủ trước UAV giá rẻ

Lục quân Mỹ vừa chính thức tiếp nhận những hệ thống laser năng lượng cao LOCUST đầu tiên gắn trên xe chiến thuật hạng nhẹ JLTV, đánh dấu bước chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang biên chế thực tế của vũ khí năng lượng định hướng.

Ngày 18.12, AeroVironment thông báo đã bàn giao hai hệ thống laser LOCUST trên nền tảng JLTV cho Lục quân Mỹ trong chương trình AMP-HEL. Các tổ hợp này được tiếp nhận bởi Văn phòng Năng lực Nhanh và Công nghệ then chốt của Lục quân Mỹ (RCCTO), hiện trực thuộc Portfolio Acquisition Executive Fires. Đây là lần đầu LOCUST được triển khai trên khung gầm JLTV – loại xe chiến thuật chủ lực đang được sử dụng rộng rãi trong các đơn vị cơ động.

Trong bối cảnh chiến trường từ Ukraine đến Trung Đông đang bị bão hòa bởi UAV giá rẻ và đạn bay tự sát, việc đưa laser phòng không tầm gần lên phương tiện cơ động được xem là cách lấp khoảng trống trong phòng thủ hiện nay. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào tên lửa hoặc pháo phòng không đắt tiền, laser cho phép đánh chặn UAV với chi phí mỗi phát bắn rất thấp và gần như không gây thiệt hại phụ.

Phiên bản AMP-HEL trên JLTV sử dụng laser LOCUST công suất khoảng 20 kW, kết hợp bộ điều hướng chùm tia có khẩu độ lớn hơn so với cấu hình trước, giúp tăng hiệu quả tiêu diệt mục tiêu. Kiến trúc mô-đun cho phép tích hợp hệ thống lên nhiều nền tảng khác nhau và kết nối vào mạng chỉ huy – kiểm soát hiện có của Lục quân Mỹ, giúp laser có thể theo sát các đơn vị cơ động thay vì chỉ bảo vệ các vị trí cố định.

LOCUST không phải là công nghệ hoàn toàn mới. AeroVironment đã bàn giao phiên bản trước cho quân đội Mỹ từ năm 2022 trong chương trình P-HEL. Theo công bố của hãng, các hệ thống này đã được triển khai ngoài lãnh thổ Mỹ hơn ba năm, duy trì tỷ lệ sẵn sàng cao và từng tham gia đối phó UAV trong điều kiện tác chiến thật. Kinh nghiệm này được chuyển trực tiếp sang cấu hình AMP-HEL.

Ở góc độ chiến thuật, việc đặt laser lên JLTV mang đến cho chỉ huy tuyến đầu một phương tiện phòng không tầm gần với “băng đạn” gần như phụ thuộc vào điện năng hơn là đạn dược hữu hạn. Hệ thống có thể do một người vận hành với giao diện điều khiển tương tự tay cầm chơi game, giảm yêu cầu huấn luyện phức tạp và hỗ trợ triển khai nhanh cho các đơn vị chiến đấu.

HMS Glasgow và Type 26: nâng cấp năng lực săn ngầm của Anh

Hải quân Hoàng gia Anh vừa đạt cột mốc quan trọng trong chương trình tàu chiến chủ lực thế hệ mới khi kích hoạt thành công máy phát điện diesel đầu tiên trên tàu hộ vệ HMS Glasgow. Thông báo ngày 18.12 cho biết đây là lần đầu dòng điện chính thức chạy xuyên suốt thân tàu Type 26, đánh dấu bước chuyển từ lắp ráp kết cấu sang giai đoạn tích hợp hệ thống.

Theo Hải quân Hoàng gia Anh, các kỹ sư tại xưởng đóng tàu Scotstoun của BAE Systems trên sông Clyde đã vận hành thành công một trong bốn máy phát điện MTU lắp đặt trên HMS Glasgow. Đây là nền tảng để thử nghiệm các hệ thống then chốt như động lực, mạng điện, cảm biến và hệ thống chiến đấu, đưa con tàu tiến gần hơn tới giai đoạn chạy thử trên biển.

Type 26, hay Global Combat Ship, là một trong những chương trình đóng tàu lớn nhất của Anh trong nhiều thập niên. Chương trình do Bộ Quốc phòng Anh quản lý, BAE Systems đảm trách, với 8 tàu hộ vệ chống ngầm đóng tại Glasgow, tổng ngân sách gần 8 tỉ bảng Anh (10,6 tỉ USD). Vai trò của Type 26 là duy trì và tăng cường năng lực tác chiến trên biển, đặc biệt trong nhiệm vụ chống tàu ngầm.

Được thiết kế để thay thế lớp Type 23 phục vụ từ đầu thập niên 1990, mỗi tàu Type 26 có lượng giãn nước khoảng 8.000 tấn, dài gần 150m. Thiết kế tập trung vào giảm tín hiệu âm thanh, tính linh hoạt và hiệu quả trong chiến tranh chống ngầm – lĩnh vực ngày càng quan trọng khi hoạt động tàu ngầm gia tăng trên nhiều vùng biển.

Điểm nhấn kỹ thuật của Type 26 là hệ thống động lực điện tích hợp, kết hợp bốn máy phát diesel MTU với tua-bin khí Rolls-Royce MT30. Cấu hình này cho phép tàu vận hành êm ở tốc độ hành trình, giảm tiếng ồn dưới nước, đồng thời vẫn có khả năng tăng tốc nhanh. Động cơ điện giúp giảm đáng kể dấu vết âm thanh, hỗ trợ nhiệm vụ săn ngầm.

Về vũ khí, Type 26 được trang bị pháo hải quân 127mm, tên lửa phòng không Sea Ceptor và hệ thống phóng thẳng đứng linh hoạt, có khả năng tích hợp tên lửa hành trình hoặc vũ khí chống hạm trong tương lai. Khoang nhiệm vụ mô-đun và nhà chứa trực thăng cho phép triển khai UAV, phương tiện không người lái dưới nước hoặc thực hiện các nhiệm vụ hỗ trợ nhân đạo khi cần thiết.

Việc kích hoạt thành công hệ thống phát điện trên HMS Glasgow cho thấy chương trình Type 26 đang bước vào giai đoạn then chốt. Con tàu dự kiến thử nghiệm trên biển trong năm 2026, mở đường cho lớp tàu hộ vệ chống ngầm mới giữ vai trò nòng cốt trong chiến lược hải quân của Anh trong nhiều thập niên tới.

Bảng tóm tắt các hệ thống vũ khí