Nga tích hợp tên lửa phòng không Verba lên UAV Shahed: Phân tích kỹ thuật và chiến thuật
Lực lượng Ukraine phát hiện UAV Shahed mang tên lửa Verba thế hệ mới nhằm đối phó trực thăng và máy bay đánh chặn, đánh dấu bước tiến mới trong tác chiến không người lái.
Nga đã nâng cấp UAV Shahed từ vũ khí tấn công mặt đất thành phương tiện tác chiến không trung bằng cách tích hợp tên lửa phòng không vác vai (MANPADS) Verba. Sự thay đổi này nhằm tạo ra mối đe dọa trực tiếp đối với trực thăng và máy bay đánh chặn của Ukraine, vốn là những phương tiện chủ lực trong việc tiêu diệt UAV vào ban đêm.
Phát hiện biến thể Shahed mang tên lửa MANPADS thế hệ mới
Thông tin về việc bắn hạ một chiếc Shahed mang vũ khí phòng không lần đầu được chuyên gia quân sự Ukraine Serhiy “Flash” Beskrestnov công bố. Sau đó, Lực lượng Hệ thống UAV Ukraine đã đăng tải video cho thấy xác chiếc Shahed bị các binh sĩ thuộc tiểu đoàn Darknode, lữ đoàn Nemesis số 412 đánh chặn, qua đó củng cố độ tin cậy của vụ việc.
Hình ảnh tại hiện trường xác nhận loại vũ khí được gắn trên UAV là hệ thống Verba, MANPADS hiện đại nhất trong biên chế Nga hiện nay. Dựa trên các ký hiệu kỹ thuật 9P333 và thông tin sản xuất năm 2025, giới chuyên gia nhận định đây là các lô vũ khí mới nhất, cho thấy mức độ ưu tiên cao của Nga đối với dự án tích hợp này.
Đặc điểm kỹ thuật và phương thức lắp đặt ứng biến
Dù sử dụng tên lửa hiện đại, cách thức tích hợp Verba lên thân UAV Shahed lại bộc lộ dấu hiệu của một giải pháp mang tính ứng biến. Hệ thống này đòi hỏi các cơ cấu phụ trợ phức tạp để thay thế thao tác của con người, bao gồm bộ cấp nguồn, bình khí nitơ nén làm mát đầu dò hồng ngoại và cơ chế phát lệnh phóng từ xa.
Cấu trúc tổng thể thiếu tính đồng bộ khi các bộ phận được cố định bằng đai kẹp kim loại thông thường và dây cáp lộ thiên. Đáng lưu ý, Nga đã có các giải pháp tiêu chuẩn như bộ kit Strelets hoặc biến thể Igla-V dành cho trực thăng, nhưng không sử dụng cho dự án này. Điều này gợi ý rằng đây có thể là một dự án triển khai gấp rút trong điều kiện hạn chế về nguồn lực hệ thống chính quy.
Thách thức trong quy trình điều khiển và vận hành
Khác với dòng Shahed cảm tử thông thường bay theo lộ trình GPS lập trình sẵn, biến thể mang tên lửa Verba đòi hỏi sự điều khiển trực tiếp từ con người theo thời gian thực. Người vận hành phải quan sát qua camera, điều khiển UAV tiếp cận mục tiêu và kích hoạt đầu dò nhiệt của tên lửa trong một khoảng thời gian cực ngắn.
Toàn bộ chuỗi tác chiến này phụ thuộc hoàn toàn vào đường truyền dữ liệu có độ trễ thấp, tương tự như cách vận hành drone FPV. Nếu tín hiệu bị gián đoạn, người điều khiển sẽ mất khả năng bám bắt mục tiêu, khiến tên lửa Verba dù hiện đại đến đâu cũng trở nên vô dụng trên không trung.
Chiến thuật đối phó bằng tác chiến điện tử
Điểm yếu cốt lõi của hệ thống này nằm ở các modem mạng lưới (mesh modem) dùng để duy trì kết nối. Các chuyên gia quân sự nhận định cuộc đối đầu với Shahed mang tên lửa Verba thực chất là cuộc chiến trên phổ tần vô tuyến hơn là hỏa lực thuần túy.
Bằng cách tập trung vào tác chiến điện tử (EW), Ukraine có thể gây nhiễu hiệu quả các kênh mesh modem. Khi mất kết nối điều khiển, UAV sẽ không thể phát hiện hay khóa mục tiêu, biến một “sát thủ trên không” thành mục tiêu thụ động. Việc vô hiệu hóa hệ thống điều khiển từ xa được xem là ưu tiên hàng đầu để giảm thiểu rủi ro cho lực lượng không quân Ukraine trước mối đe dọa mới này.
