Nga và Ukraine tăng cường sử dụng UAV phản lực: Thách thức mới cho hệ thống phòng không

Liên bang Nga và Ukraine đang gia tăng tần suất đưa các thiết bị bay không người lái (UAV) trang bị động cơ phản lực và UAV dạng tên lửa vào chiến trường. Với lợi thế vượt trội về tốc độ so với các dòng UAV cánh quạt truyền thống, chủng loại vũ khí mới này rút ngắn thời gian phản ứng của lực lượng phòng thủ, đồng thời đặt ra bài toán kinh tế phức tạp về chi phí đánh chặn.

Xu hướng chuyển đổi sang UAV phản lực tốc độ cao

Theo phân tích từ các chuyên gia quân sự, việc Liên bang Nga đẩy mạnh triển khai UAV tốc độ cao xuất phát từ thực tế hiệu quả tấn công của dòng Shahed thông thường đang giảm dần trước các hệ thống phòng thủ. Các phương tiện bay mới xuất hiện bao gồm các biến thể mới của UAV Geran như Geran-4, Geran-5 và UAV dạng tên lửa Banderol.

Tổng biên tập tạp chí Defense Express, ông Oleh Katkov, đánh giá một số biến thể Geran mới đang dần tiến gần đến thiết kế và tính năng của tên lửa hành trình. Dù có tốc độ nhanh hơn Shahed và giá thành sản xuất rẻ hơn tên lửa hành trình thông thường, dòng vũ khí trung gian này giúp tạo ra các đợt tập kích quy mô lớn với khả năng xuyên phá lớp phòng thủ sâu hơn vào lãnh thổ đối phương.

Thách thức về kỹ thuật và chuỗi cung ứng

Dù mang lại lợi thế về tốc độ, quá trình sản xuất hàng loạt UAV phản lực đối mặt với rào cản lớn về công nghệ và linh kiện. Động cơ phản lực có chi phí đắt đỏ và phức tạp hơn đáng kể so với động cơ đốt trong trên các dòng UAV cánh quạt. Khả năng mở rộng quy mô sản xuất của Liên bang Nga phụ thuộc nhiều vào nguồn cung động cơ và vật liệu composite từ các công ty tư nhân nước ngoài, đặc biệt là Trung Quốc.

Bên cạnh đó, việc tích hợp động cơ phản lực đòi hỏi phải đánh đổi về thiết kế. Động cơ chiếm không gian và khối lượng lớn hơn, làm giảm trọng lượng đầu đạn mà phương tiện có thể mang theo. Do đó, các bên phải liên tục cân đối giữa yếu tố tốc độ, tầm hoạt động, tải trọng đạn dược và chi phí sản xuất.

Bài toán chi phí đánh chặn và giải pháp đối phó

Tốc độ cao của UAV phản lực tạo ra áp lực tài chính nặng nề cho lực lượng phòng không Ukraine. Các hệ thống tên lửa cao cấp như Patriot, SAMP/T hay IRIS-T hoàn toàn có thể tiêu diệt mục tiêu tốc độ cao, nhưng việc sử dụng đạn tên lửa đắt giá để đánh chặn UAV giá rẻ gây mất cân bằng kinh tế nghiêm trọng. Các hệ thống pháo và tên lửa tầm ngắn như Mistral, Skynex hay Gepard chỉ có thể đảm nhận nhiệm vụ trong một số phạm vi và điều kiện nhất định.

Để giải quyết bài toán này, Ukraine đang tập trung phát triển các dòng UAV đánh chặn chi phí thấp, điển hình như dự án P1-Sun. Song song đó, các nhà phát triển Ukraine cũng đưa vào vận hành các mẫu UAV phản lực tấn công tầm xa như Bars và Palyanytsya để tập kích các mục tiêu quân sự và chiến lược sâu trong vùng đối phương kiểm soát.

Vai trò chiến thuật của UAV phản lực

Dù có sự phát triển nhanh chóng, các chuyên gia quân sự nhận định UAV phản lực sẽ không thay thế hoàn toàn dòng UAV Shahed truyền thống hay tên lửa hành trình. Xét về mặt kỹ thuật, UAV phản lực vẫn thua kém tên lửa hành trình về hệ thống dẫn đường, thiết bị điện tử bảo vệ và khối lượng đầu đạn.

Hiện tại, UAV phản lực đóng vai trò là vũ khí bổ trợ chiến thuật trung gian. Đối với Liên bang Nga, dòng phương tiện này cung cấp giải pháp tấn công số lượng lớn với tốc độ cao. Đối với Ukraine, việc kết hợp nâng cấp phòng không, sử dụng UAV đánh chặn giá rẻ và tự phát triển các dòng UAV phản lực tầm xa là hướng đi cốt lõi để duy trì thế cân bằng trên không gian tác chiến.