Nghệ An: Cần sớm nâng cấp đê biển trước nguy cơ bão lớn
Năm 2025, do liên tiếp hứng chịu 2 cơn bão số 5 và số 10 đổ bộ nên nhiều đoạn đê, kè ven biển và cống đầu mối bị sạt lở, xuống cấp nặng. Mùa mưa bão năm 2026 đang đến gần, các địa phương cần kiểm tra, rà soát lại, sớm nâng cấp những đoạn đê biển, đê sông giáp biển để ứng phó với tình huống thiên tai ngày càng phức tạp do biến đổi khí hậu.
Tăng khả năng chống chịu sóng cho đê biển xung yếu
Những năm gần đây, được sự quan tâm hỗ trợ của Trung ương, hệ thống đê biển Nghệ An, nhất là các đoạn tuyến xung yếu tiếp giáp trực tiếp với biển đã được đầu tư cứng hóa nên kiên cố và chắc chắn hơn. Tiêu biểu là hệ thống đê biển từ xã An Châu đến xã Diễn Châu, tuyến đê biển từ xã Hải Châu về xã Quỳnh Phú được đầu tư gồm cả đê, kè chắn sóng có khả năng chống chịu bão cấp 10 - cấp 11.
Bên cạnh đó, nhờ đầu tư tuyến đường ven biển chạy song song, trong đó, một số đoạn tích hợp với đê biển nên khả năng chống chịu với sóng lớn và nước biển dâng của đê biển đã tốt hơn. Rõ nhất là đoạn đê biển từ chân cầu Lạch Vạn đến chân cầu Lạch Thơi được kiên cố hóa rất chắc chắn.
Không chỉ khắc phục các điểm bị hư hại do quá trình thi công, nhằm thực hiện cam kết với UBND các địa phương, sau khi thi công xong đường ven biển, các nhà thầu đã tăng dày từ 20-25cm và thảm mịn bê tông một số đoạn đê tại xã Hải Châu và xã Quỳnh Phú (thuộc địa bàn xã Quỳnh Thọ cũ); mở các đường kết nối đường dân cư lên đê; tôn tạo, tu bổ lại mái đê và kiên cố bằng bê tông để người dân đi lại, lên, xuống thuận lợi, tăng khả năng chống chịu bão và nước biển dâng cho thân đê...
Đối với tuyến đường quốc phòng kết hợp kè chắn sóng từ Bãi Lữ về xóm Tiền Phong, xã Hải Lộc bị sạt lở, xuống cấp nặng sau bão số 5, tỉnh đã quyết định đầu tư trên 370 tỷ đồng làm lại tuyến đường này kết hợp kè chắn sóng để chống sạt lở.
Ông Nguyễn Đình Thi - Chủ tịch UBND xã Hải Lộc phấn khởi: Sau bão số 5, tuyến đường quốc phòng và kè chắn sóng bị sạt lở, hàm ếch khiến xã phải căng dây cảnh báo. Rất mừng là sau một thời gian kiến nghị, UBND tỉnh đã phê duyệt để làm mới gần 500m đường và kè chắn này. Dự kiến công trình kè chắn sóng tại Bãi Lữ sẽ hoàn thành vào tháng 8/2026 trước mùa mưa bão đến.
Ông Nguyễn Trường Thành - Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và đê điều tỉnh đánh giá: Về cơ bản, hệ thống đê biển Nghệ An qua các thời kỳ đã được đầu tư kiên cố hóa khép kín, có khả năng chống chịu với bão từ cấp 10 và nước biển dâng cao từ 1-2m. Sau hoàn thành, các tuyến đê biển được phân cấp cho các xã quản lý. Trường hợp cần tu sửa lớn thì các xã báo cáo để Chi cục báo cáo UBND tỉnh.
Chủ động phòng ngừa các tình huống phát sinh
Mặc dù tạm yên tâm với hệ thống đê biển nhưng như lãnh đạo Chi cục Thủy lợi và Quản lý đê điều chia sẻ: Theo thiết kế thì hệ thống đê biển Nghệ An, trong đó có các đoạn xung yếu như đê quai tại xã An Châu, đê biển từ xã Hải Châu đến xã Quỳnh Phú chỉ có khả năng chống chịu với bão cấp 11 và triều cường, nước biển dâng dưới 2m. Theo dự báo, do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, việc đất liền chịu tác động trực tiếp của bão lớn cấp 12 đến cấp 14-15, kèm theo đó, tình trạng triều cường gây sóng lớn, nước biển dâng từ 3-5m hoàn toàn có thể xảy ra.
Trên thực tế, vài năm gần đây đã có những cơn bão lớn làm vỡ đê, thậm chí nước biển tràn qua đê để vào các khu dân cư và nội đồng gây thiệt hại nặng nên không thể chủ quan. Do đó, vào mùa mưa bão, khi cảnh báo có sóng lớn và nước biển dâng cao trên 3m, tỉnh và các địa phương phải xây dựng các phương án di dời dân tương ứng.
Ông Cao Xuân Điệp – Phó Chủ tịch UBND xã Quỳnh Phú chia sẻ: Đợt bão số 5 và số 10, do triều cường và dự báo sóng dâng cao 3-4m vào địa bàn xã Quỳnh Phú nên xã phải di dời gần 900 hộ dân ngay trong đêm khá vất vả. Vì thế, cùng với gấp rút rà soát lại hệ thống mương, cống thoát qua đê để phòng ngừa úng ngập, tổ chức neo đậu tàu thuyền, xã liên tục đề xuất đầu tư nâng cấp một số đoạn đê xung yếu…
Tìm hiểu thêm, chúng tôi nhận thấy một trong những điều kiện bảo vệ an toàn, giảm thiệt hại cho đê biển là hệ thống rừng phòng hộ chắn sóng phía ngoài đê. Nhiều năm trước, do ít bão nên hệ thống rừng phòng hộ bằng phi lao và keo, tràm ở tuyến biển từ xã An Châu, Hải Châu đến Quỳnh Phú, Quỳnh Mai khá tốt. Tuy nhiên, năm 2025, do 2 cơn bão số 5 và số 10 liên tiếp đổ bộ nên nhiều diện tích rừng phòng hộ, trong đó có rừng phi lao hàng chục năm tuổi ở xã Hải Châu, xã Quỳnh Phú và Quỳnh Mai đã bị gãy đổ phải chặt bỏ. Mặc dù các xã đã trồng lại nhưng cây xanh còn quá nhỏ nên tác dụng ngăn sóng bảo vệ đê chưa được như trước.
Trên địa bàn xã Quỳnh Anh, mặc dù xã không có đê biển xung yếu nhưng có gần 2km đê quai sông Mơ thuộc xã Quỳnh Bảng (cũ) đắp nền đất đang xuống cấp nặng. Trong khi phía bờ Nam, 5km đê sông Mơ đã được kiên cố hóa từ nguồn dự án vốn vay ODA, thì phía bờ Bắc lại chưa được tu sửa, nâng cấp. Chỉ cần mưa lớn, nước biển dâng là nguy cơ vỡ đê bất kỳ lúc nào.
Ông Đăng Tâm - Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Quỳnh Anh cho biết: Tuyến đê sông Mơ gần 2km này nếu bị vỡ sẽ gây thiệt hại rất lớn vì phía trong là hạ tầng 200ha đầm nuôi tôm thâm canh của xã và hàng chục ha rau màu thâm canh của bà con gần đó. Rất mong được tỉnh quan tâm để sớm kiên cố hóa.
Tại Phường Cửa Lò, nguy cơ ngập do nước biển dâng và xâm nhập đang hiện hữu. Trong cơn bão số 5, sau khi làm sạt lở nhiều đoạn đường và kè bãi biển phía Đông, nước biển đã tràn qua kè và chảy vào đường Bình Minh, một số đoạn ngập từ 20-30cm. Mặc dù chưa gây thiệt hại lớn nhưng đây cũng là cảnh báo và không thể chủ quan.
Đại diện Chi cục Thủy lợi và Quản lý đê điều Nghệ An cho biết: UBND tỉnh đã ban hành phương án ứng phó với thiên tai năm 2026, trong đó kèm theo các tình huống thiên tai vỡ đê biển, đê sông hoặc hiện tượng úng ngập là các kịch bản sơ tán, di dời từ cấp I đến cấp VII. Tuy nhiên, để chủ động, giảm thiểu thiệt hại thì về lâu dài, rất cần bố trí nguồn lực để nâng cấp khả năng chống chịu cho đê biển trước tác động, ảnh hưởng của biến đổi khí hậu. Bên cạnh đó, cần khẩn trương trồng lại và giữ vững diện tích rừng phòng hộ ven biển.
