Nghệ An chủ động phòng chống El Nino

El Nino gây hình thái thời tiết cực đoan

Bước vào những tháng cuối năm 2026, thời tiết tại Nghệ An dự báo sẽ có những biến động khắc nghiệt. Theo ông Tăng Văn An - Phó Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn Nghệ An, hiện tượng ENSO đang ở pha El Nino, với nhiệt độ mặt nước biển khu vực trung tâm xích đạo Thái Bình Dương giữa tháng 7/2026 cao hơn 1,3°C so với trung bình nhiều năm. Dự báo El Nino tiếp tục duy trì trong các tháng cuối năm 2026, đầu năm 2027 với xác suất 95% và có xu hướng mạnh dần. Đặc biệt, xác suất xuất hiện El Nino rất mạnh có thể lên tới 60-65% trong giai đoạn tháng 11/2026 đến tháng 1/2027.

Đây là mức dị thường nhiệt độ rất cao, báo hiệu nguy cơ xuất hiện chu kỳ thời tiết cực đoan kéo dài. Hệ lụy dễ thấy nhất là nền nhiệt độ sẽ cao hơn trung bình các năm trước. Những đợt nắng nóng gay gắt có nguy cơ kéo dài hơn, làm gia tăng tình trạng khô hạn và cháy rừng. Đáng lo ngại hơn, lượng mưa tổng thể dự báo sẽ hụt đi từ 20% đến 40% so với thông thường. Mùa mưa có thể kết thúc sớm, khiến mực nước trên các dòng sông lớn sụt giảm nghiêm trọng. Tình trạng này đe dọa trực tiếp đến nguồn nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp trên diện rộng.

Tuy nhiên, đặc điểm nguy hiểm nhất của hiện tượng El Nino năm nay chính là sự xuất hiện của các hình thái thời tiết cực đoan. "Tổng lượng mưa giảm không có nghĩa là sẽ không có những trận mưa lớn. Do tác động phức tạp của biến đổi khí hậu, khu vực Nghệ An đối mặt với nguy cơ chịu ảnh hưởng của các đợt mưa lớn cực đoan cường suất cao trong thời gian ngắn, cũng như nguy cơ xuất hiện các cơn bão mạnh trái quy luật, gây lũ quét và sạt lở đất nghiêm trọng", ông Tăng Văn An nhấn mạnh.

Thực tế, khi xuất hiện các nhiễu động thời tiết như áp thấp nhiệt đới hay bão, mưa sẽ trút xuống cực kỳ dồn dập trong một thời gian rất ngắn. Lượng mưa có thể lên tới 100 - 200mm chỉ trong vài giờ, gây ngập úng đô thị và làm gia tăng đột biến nguy cơ lũ quét, sạt lở đất ở miền núi. Điều này đòi hỏi công tác dự báo và phòng chống thiên tai phải linh hoạt hơn bao giờ hết.

Rà soát toàn diện, bảo vệ an toàn hồ đập

Trước những dự báo về El Nino, UBND tỉnh đã ban hành các văn bản chỉ đạo khẩn, yêu cầu các ngành, địa phương bám sát diễn biến thời tiết. Trọng tâm của công tác phòng chống thiên tai hiện nay là bảo đảm tuyệt đối an toàn cho hàng ngàn đập, hồ chứa thủy lợi và người dân các vùng. Mưa lớn dồn dập có thể làm mực nước các hồ tăng vọt chỉ sau một đêm, gây áp lực khổng lồ lên thân đập.

Để chủ động ứng phó, vừa qua, đoàn công tác của UBND tỉnh cùng các sở, ngành liên quan đã đi kiểm tra thực địa hàng loạt công trình thủy lợi trọng điểm và các khu vực xung yếu. Tại các đập tiêu thoát lũ, lực lượng chức năng được yêu cầu phải vận hành chuẩn xác để xả nước kịp thời, chống ngập cho hạ lưu. Đối với các khu vực bờ sông đang có dấu hiệu sạt lở nguy hiểm, các địa phương phải sẵn sàng phương án di dời dân cư ngay khi có mưa lớn.

Theo ông Nguyễn Trường Thành - Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi, vấn đề hiện nay là vừa phải tính toán giữ lại nguồn nước để chống hạn hán trong thời gian tới, nhưng cũng vừa phải vận hành xả lũ an toàn, kiên quyết không để xảy ra sự cố khi có mưa lớn dồn dập. Chi cục đã tham mưu UBND tỉnh rà soát toàn bộ của các hồ đập trên địa bàn. Các đơn vị quản lý được quán triệt tuyệt đối không tích nước phòng tránh rủi ro tại các công trình yếu. Đồng thời, duy trì lực lượng tuần tra, canh gác tại các hồ chứa 24/24h, bảo đảm phương châm "4 tại chỗ" nhằm sẵn sàng xử lý ngay từ những giờ đầu nếu có sự cố xảy ra.

Kích hoạt phương án phòng chống từ cơ sở

Thiên tai đang có xu hướng diễn biến cực đoan và khó lường. Theo dự báo, các đợt mưa lớn có thể kéo theo hàng loạt rủi ro như ngập úng đô thị, lũ quét, sạt lở đất ở miền núi và nguy cơ lốc xoáy, sét, mưa đá. Trước tình hình đó, các địa phương đã sớm kích hoạt các phương án phòng chống thiên tai.

Tại xã miền núi Yên Hòa, nơi từng chịu thiệt hại nặng nề từ các đợt thiên tai năm 2025, xã xây dựng kịch bản ứng phó. Chú trọng cảnh báo sớm thông qua hệ thống loa truyền thanh và các tổ liên gia. Rà soát các hộ gia đình có nguy cơ chịu ảnh hưởng bởi lũ quét, sạt lở để sẵn sàng di dời; gia cố trường học, trạm y tế. Bà Trần Thị Sen - Trưởng phòng Kinh tế, UBND xã cho biết: “Xã quán triệt quan điểm phòng ngừa là chính, ứng phó từ sớm, từ xa, hạn chế thấp nhất thiệt hại”.

Tại vùng biển, phường Cửa Lò cũng đang rốt ráo triển khai đồng bộ các phương án ứng phó với mưa lớn, bão và triều cường. Rà soát kỹ các khu vực có nguy cơ mất an toàn như vùng ven biển, ven sông và khu vực đồi núi dễ sạt lở tại phường Nghi Tân (cũ); khơi thông hệ thống tiêu thoát nước đô thị, đê, kè. Đặc biệt, phối hợp chặt chẽ với Đồn Biên phòng Cửa Lò - Bến Thủy để quản lý hoạt động tàu thuyền, kêu gọi ngư dân tìm nơi tránh trú an toàn.

Ông Nguyễn Văn Hùng - Phó Chủ tịch UBND phường cho biết: “Dù đang trong giai đoạn kiện toàn nhân sự sau sáp nhập các khối, UBND phường cam kết sẽ hoàn thiện Lực lượng xung kích phòng chống thiên tai trước ngày 15/8/2026, duy trì thường trực 24/24 giờ để xử lý mọi tình huống phát sinh”.

Để vượt qua thời tiết khắc nghiệt một cách an toàn, các địa phương khuyến cáo người dân thường xuyên cập nhật bản tin thời tiết trên các phương tiện thông tin đại chúng. Tuyệt đối không đi lại qua các ngầm, tràn, đường giao thông ngập sâu hoặc những nơi nước chảy xiết. Mỗi gia đình cũng cần chủ động gia cố nhà cửa, bảo vệ tài sản và luôn trong tâm thế sẵn sàng phối hợp di dời đến nơi an toàn khi có thông báo từ cơ quan chức năng. Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, rà soát chặt chẽ từ sớm, Nghệ An đang nỗ lực chủ động ứng phó hiệu quả với mọi diễn biến bất thường của thời tiết.