Dân ca ví, giặm là tâm hồn, cốt cách người xứ Nghệ

(Baonghean.vn)-Dân ca xứ Nghệ thể hiện được một số đặc điểm rất quan trọng của tính cách người Nghệ, cũng như góp phần giáo dục nhân cách, hình thành nhân cách, cá tính của con người... Tiến sỹ Lê Thanh Nga - Giảng viên Khoa Ngữ Văn, Trường Đại học Vinh, trả lời PV  Báo Nghệ An nhân dịp Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh được UNESCO vinh danh là di sản văn hóa phi vật thể nhân loại.

(Baonghean.vn)-Dân ca xứ Nghệ thể hiện được một số đặc điểm rất quan trọng của tính cách người Nghệ, cũng như góp phần giáo dục nhân cách, hình thành nhân cách, cá tính của con người... Tiến sỹ Lê Thanh Nga- Giảng viên Khoa Ngữ Văn, Trường Đại học Vinh, trả lời PV  Báo Nghệ An nhân dịp Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh được UNESCO vinh danh là di sản văn hóa phi vật thể nhân loại.
Tiến sỹ Lê Thanh Nga- Giảng viên Khoa Ngữ Văn, Trường Đại học Vinh.

Một đặc điểm rất quan trọng của văn học dân gian nói chung và dân ca nói riêng đó là văn học dân gian là loại hình văn học mà nó đi vào đời sống bằng hình thức diễn xướng khác với văn học viết. Chính hình thức diễn xướng đó đã tạo ra sân chơi rất bổ ích và điều quan trọng là bằng hình thức diễn xướng trực tiếp đó gồm cả người biểu diễn và cả người thưởng thức đều được tiếp xúc trực tiếp với nhau, trong một không gian, cho nên nó rất dễ đi vào tình cảm tâm hồn con người và cũng như nó dễ tạo sự lây lan cảm xúc. Chính vì điều đó sẽ dẫn tới chi phối trực tiếp nhân cách cũng như tình cảm, tư tưởng của con người.

Tôi thấy dân ca xứ Nghệ thể hiện được một số đặc điểm rất quan trọng của tính cách người Nghệ, cũng như góp phần giáo dục nhân cách, hình thành nhân cách, cá tính của con người. Hầu hết tất cả các chủ đề, những đề tài của dân ca xứ Nghệ đều phản ánh đời sống lao động của người Nghệ, ví dụ như hát ví phường vải, phường nón, hò kéo gỗ… xét về trong lời ca, nhịp điệu, yếu tố âm nhạc chúng ta cũng thấy điều này thể hiện rất rõ.

1
Các đề tài của dân ca xứ Nghệ đều phản ánh đời sống lao động, tình cảm của người Nghệ như làm nón...
d
xe tơ, dệt vải
hay tình cảm lứa đôi
hay đời sống sinh hoạt, tình cảm lứa đôi...

Ở trong âm nhạc, tôi rất thích ví, giặm xứ Nghệ đặc biệt là những câu hát giặm thì chúng ta thấy sự thể hiện tính cách người Nghệ là khã rõ. Ở đây bằng những đoạn, những khúc dồn dập và ở những quãng 4 nó thể hiện được tính chất cương quyết. Các nhà nghiên cứu hay nói là cương quyết, bộc trực đến bạo liệt của người xứ Nghệ. Hoặc trong ca từ chúng ta cũng thấy được các ca từ đó rất quyết liệt và thẳng thắn, rất gần gũi, thể hiện tính cách sinh động của người Nghệ. Ở dân ca các vùng miền khác thì có ít lặp lại, như ở trong dân ca ví giặm ví dụ như câu “Cha tôi mới hỏi mần răng rứa con ơi, mẹ tôi cũng hỏi chơ mần răng rứa con ơi” thực ra đó không phải là tình cảm nhất thời của người diễn xướng nữa mà ở đó nó thể hiện cốt cách của người Nghệ bao giờ cũng muốn nhấn đi, nhấn lại ở những điểm theo mình là quan trọng, đó là điểm sáng và điều đó nó đã thể hiện cá tính của người Nghệ.

Ở trong ca từ, tôi thấy chưa có thể loại dân ca của vùng miền nào có ca từ mà có những câu rất độc đáo như ở ví giặm xứ Nghệ. Ví dụ như câu “Trăm năm đá nát vàng phai, đốt chùa không tội bằng sai lời nguyền”, như vậy điều đó có nghĩa là chữ tín đối với người Nghệ hết sức quan trọng...

Nói chung nếu chúng ta để ý nghe thì có rất nhiều điều có thể nói về dân ca ví, giặm xứ Nghệ - nơi thể hiện tâm hồn, cốt cách con người xứ Nghệ.

Video clip tiến sỹ Lê Thanh Nga trả lời PV Báo Nghệ An:

Đức Dũng- Đức Anh (ghi)

tin mới

Điểm tựa của những người phụ nữ vùng biển

Điểm tựa của những người phụ nữ vùng biển

(Baonghean.vn) - Thấu hiểu nỗi đau của những người vợ mất chồng, của con mất cha nơi biển lớn, Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp tại vùng biển Quỳnh Lưu đã tích cực đồng hành với những người phụ nữ yếu thế, tổ chức nhiều hoạt động hỗ trợ, sẻ chia với những hoàn cảnh khó khăn.

Làng khoa bảng ở Nghệ An làm du lịch

Làng khoa bảng ở Nghệ An làm du lịch

(Baonghean.vn) - Hiếm có một vùng quê nào lại có nhiều người đỗ đạt thành danh và có nhiều di tích được xếp hạng như xã Quỳnh Đôi (Quỳnh Lưu). Nắm bắt lợi thế đó, gần đây địa phương này đã tiên phong phát triển du lịch, với những tour du lịch mang nhiều ý nghĩa.

Cùng Mường Chiêng Ngam vui hội Hang Bua

Cùng Mường Chiêng Ngam vui hội Hang Bua

(Baonghean.vn) - Lễ hội Hang Bua ở huyện Quỳ Châu là một sinh hoạt văn hóa tâm linh của cộng đồng người Thái phía Tây Bắc Nghệ An. Sinh hoạt văn hóa này cũng là không gian lưu giữ những nét truyền thống của cư dân bản địa vừa góp phần phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của người dân địa phương

Trai làng biển vác 'kiệu bay' trong màn chạy ói, chen nhau 'cướp' lộc tại Lễ hội Đền Cờn

Trai làng biển vác 'kiệu bay' trong màn chạy ói, chen nhau 'cướp' lộc tại Lễ hội Đền Cờn

(Baonghean.vn) - Lễ hội Đền Cờn năm 2024 có nhiều hoạt động, trò chơi dân gian, nhưng đặc sắc nhất là tục chạy ói với màn rước kiệu, tung kiệu bay trên biển. Tục chạy ói thường được tổ chức vào sáng ngày 21 tháng Giêng Âm lịch hàng năm, là nghi lễ quan trọng với ngư dân vùng biển.

Lễ hội đền Vạn - Cửa Rào: Tưởng nhớ công lao của Đốc tướng Đoàn Nhữ Hài và quân binh thời Trần

Lễ hội đền Vạn - Cửa Rào: Tưởng nhớ công lao của Đốc tướng Đoàn Nhữ Hài và quân binh thời Trần

(Baonghean.vn) - Nằm ở ngã ba sông, nơi hợp lưu của dòng Nậm Nơn và Nậm Mộ để hình thành nên dòng sông Cả kỳ vĩ bồi đắp cho vùng hạ du, đền Vạn - Cửa Rào được xem là ngôi đền linh thiêng nhất miền Tây xứ Nghệ. Sáng 1/3 (20 tháng Giêng), người dân muôn phương đã nô nức dự Lễ hội đền Vạn - Cửa Rào.

Sẵn sàng cho Lễ hội Hang Bua

Sẵn sàng cho Lễ hội Hang Bua

(Baonghean.vn) - Hang Bua là thắng cảnh tự nhiên nằm trong dãy núi đá vôi “Phà Én” thuộc xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu, cách thành phố Vinh 170km về phía Tây Bắc. Lễ hội Hang Bua là một trong những lễ hội lớn nhất của đồng bào các dân tộc của huyện nói riêng và vùng Tây Bắc Nghệ An nói chung.

Lưu mãi nét đẹp văn hoá Thổ ở làng Mo Mới

Lưu mãi nét đẹp văn hoá Thổ ở làng Mo Mới

(Baonghean.vn) - Gìn giữ và nuôi dưỡng tình yêu văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ là việc được các cấp ngành cùng đồng bào vùng Tây Bắc Nghệ An chú trọng. Ở làng Mo Mới, xã Nghĩa Xuân (Quỳ Hợp), bà con dân tộc Thổ tích cực sưu tầm, trao truyền những làn điệu dân ca, dân vũ cho thế hệ trẻ.

Người 'giữ lửa' nghề rèn truyền thống của người Mông

Người 'giữ lửa' nghề rèn truyền thống của người Mông

(Baonghean.vn) - Là thế hệ thứ 3 trong gia đình người Mông gắn bó với nghề rèn truyền thống, ông Và Tông Dê (Tương Dương) ngày ngày thổi lửa làm ra không biết bao nhiêu dụng cụ lao động cho bà con. Lò rèn không chỉ nuôi sống gia đình ông mà còn là nơi lưu giữ nghề truyền thống của đồng bào Mông.

Sắc Xuân trên trang phục phụ nữ dân tộc Mông

Sắc Xuân trên trang phục phụ nữ dân tộc Mông

(Baonghean.vn) - Mỗi dịp Tết đến, Xuân về, lên các bản làng vùng cao, đặc biệt là đến các bản có đồng bào Mông sinh sống, nhiều khách du lịch rất ấn tượng bởi sắc màu trên những bộ trang phục của người phụ nữ, dường như thấy được sắc Xuân trong đó...

Về miền Tây xứ Nghệ khám phá trang phục người Thái cổ

Về miền Tây xứ Nghệ khám phá trang phục người Thái cổ

(Baonghean.vn) - Tại bản Hoa Tiến (xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu), người dân nơi đây vẫn lưu giữ một bộ trang phục của người Thái cổ. Với những họa tiết, hoa văn được thêu một cách tỉ mỉ, kỳ công, bộ trang phục sau hơn 100 năm vẫn giữ được vẹn nguyên giá trị vốn có.

Chuyện 'giữ' cá mát ở Nặm Cướm

Chuyện 'giữ' cá mát ở Nặm Cướm

(Baonghean.vn) - Qua một thời gian dài khai thác tận diệt, nguồn cá mát dần cạn kiệt. Trước thực trạng đó, năm 2023, chính quyền xã Diên Lãm (Quỳ Châu) đã ban hành đề án “Bảo tồn và phát triển nguồn lợi cá mát Nặm Cướm”…

Ngõ phố thắm tình dân

Ngõ phố thắm tình dân

(Baonghean.vn) - Các ngõ phố được trang hoàng sạch, đẹp để đón Tết nguyên đán Giáp Thìn 2024. Rất nhiều công trình, phần việc in dấu tình đoàn kết của các hộ dân. Điều đó càng tô thắm thêm tình dân trên mỗi ngõ phố ở thành Vinh. 

'Tôi tự hào là một người Nghệ'

'Tôi tự hào là một người Nghệ'

(Baonghean.vn) - Mắc chứng teo cơ tủy sống từ nhỏ, chị Nguyễn Thị Vân (SN 1986), quê Nghi Lộc, được biết đến là một nhân vật có tầm ảnh hưởng tới xã hội, nhất là trong cộng đồng người khuyết tật. Trò chuyện với phóng viên Báo Nghệ An, chị tự hào nhận mình có những “cá tính” đặc trưng rất Nghệ.

Hoa 'tớ dày' xao xuyến miền rẻo cao Kỳ Sơn

Hoa 'tớ dày' xao xuyến miền rẻo cao Kỳ Sơn

(Baonghean.vn) - "Tớ dày" là cách gọi của đồng bào Mông về loài hoa anh đào. Những ngày này các bản làng ở xã Mường Típ, huyện rẻo cao Kỳ Sơn rực sắc "tớ dày". Bất cứ ai cũng trở nên bồi hồi xao xuyến trước loài hoa tuyệt đẹp này.

Tỉ mẩn nghề đan lưới lồng ở Nghi Long

Tỉ mẩn nghề đan lưới lồng ở Nghi Long

(Baonghean.vn) - Gắn bó với nghề đan lưới lồng bè, những người làm nghề ở Trung Sơn (xã Nghi Long, huyện Nghi Lộc) luôn trăn trở nâng cao tay nghề. Mỗi đường đan, nút thắt là cả sự tỉ mẩn gửi vào đó sự bền chắc của sản phẩm, giúp người nuôi trồng thuỷ sản thêm bội thu…

Thăm phòng trưng bày 'Pỉ Noọng' của bà mế người Thái

Thăm phòng trưng bày 'Pỉ Noọng' của bà mế người Thái

(Baonghean.vn) - Tại bản Hoa Tiến, xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu có một phòng trưng bày rất đặc biệt mang tên Pỉ Noọng. Đây là không gian trưng bày vật dụng truyền thống của các dân tộc thiểu số như Thái, Mông, Dao, Tày… do bà Sầm Thị Bích dày công sưu tầm từ những năm 1990 cho đến nay.