Nghệ An đẩy nhanh tiến độ tái định cư Dự án Đường sắt tốc độ cao

Đẩy nhanh thi công các khu tái định cư

Dự án Đường sắt tốc độ cao đi qua địa bàn xã Lam Thành đang được triển khai với khối lượng công việc lớn, trong đó công tác giải phóng mặt bằng và tái định cư được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách. Theo thống kê, tuyến đường sắt chạy qua xã có chiều dài khoảng 6,6km, ảnh hưởng đến gần 520.000 m² đất và liên quan đến khoảng 180 hộ dân phải bố trí tái định cư.

Để bảo đảm quyền lợi và ổn định đời sống cho người dân, xã Lam Thành đã quy hoạch 5 khu tái định cư với tổng diện tích gần 99.000 m², gồm các khu: Châu Nhân 3 (hơn 29.355 m²), Văn Viên – Lộc Điền (hơn 36.289 m²), Hưng Nghĩa 8 (hơn 21.757 m²), Hưng Phúc 3 (hơn 6.416 m²) và Châu Nhân 1 (hơn 4.812 m²). Tổng kinh phí bồi thường, hỗ trợ cho 193 hộ dân có đất bị thu hồi ước tính gần 21 tỷ đồng.

Ghi nhận thực tế tại các khu tái định cư Châu Nhân 3 và Hưng Phúc 3 cho thấy không khí thi công diễn ra khẩn trương. Các đơn vị thi công đã huy động tối đa máy móc, phương tiện để san lấp mặt bằng, làm đường nội bộ và hệ thống mương thoát nước. Sau hơn 20 ngày triển khai, nhiều hạng mục bước đầu đã hình thành, tạo diện mạo rõ nét cho các khu tái định cư.

Ông Nguyễn Hữu Hà – Chủ tịch UBND xã Lam Thành cho biết, ngay sau khi có chủ trương triển khai dự án đường sắt tốc độ cao, địa phương đã xác định công tác tái định cư là nhiệm vụ then chốt, cần đi trước một bước. UBND xã đã phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ phận, khẩn trương rà soát, lựa chọn vị trí, lập quy hoạch các khu tái định cư trên cơ sở phù hợp với nhu cầu, nguyện vọng của người dân.

Đến ngày 10 tháng Giêng, toàn bộ 5 khu tái định cư đã được khởi công xây dựng. Tính đến thời điểm hiện nay, sau khoảng 20 ngày thi công, các nhà thầu đang tập trung bóc lớp đất phong hóa, xử lý nền và từng bước hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật. Các khu tái định cư đều được đầu tư đồng bộ về giao thông nội bộ, hệ thống thoát nước, điện sinh hoạt… nhằm bảo đảm điều kiện sống ổn định, lâu dài cho người dân sau khi di dời.

Với tiến độ thi công đang được đẩy nhanh, xã Lam Thành đặt mục tiêu hoàn thành toàn bộ các khu tái định cư vào tháng 6/2026. Đây được xem là tiền đề quan trọng để địa phương bàn giao mặt bằng sạch, góp phần bảo đảm tiến độ chung của Dự án Đường sắt tốc độ cao, đồng thời tạo điều kiện cho người dân sớm ổn định cuộc sống tại nơi ở mới.

Theo báo cáo của Sở Xây dựng, đến tháng 3/2026, công tác thi công xây dựng khu tái định cư đã được triển khai tại 8 khu: Hoàng Mai 2 khu, Tân Châu 1 khu và Lam Thành 5 khu. Trên công trường, các nhà thầu huy động máy móc, nhân lực để san lấp mặt bằng, làm đường giao thông nội bộ, hệ thống mương thoát nước, cấp điện… Nhiều khu tái định cư bước đầu đã hình thành rõ nét, tạo niềm tin cho người dân về nơi ở mới ổn định, khang trang hơn.

Nền tảng cho dự án trọng điểm quốc gia

Theo tính toán sơ bộ, Dự án Đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đoạn qua Nghệ An có diện tích đất cần giải phóng mặt bằng khoảng 519,2 ha, tổng kinh phí bồi thường, hỗ trợ ước khoảng 6.397 tỷ đồng. Số hộ dân bị ảnh hưởng lên tới khoảng 2.150 hộ, trong đó có khoảng 1.782 hộ phải bố trí tái định cư. Để đáp ứng nhu cầu chỗ ở mới cho người dân, toàn tỉnh dự kiến xây dựng 41 khu tái định cư với tổng diện tích hơn 102 ha, tổng mức đầu tư khoảng 1.450 tỷ đồng.

Theo tổng hợp của Sở Xây dựng, trong số 18 xã, phường có dự án đi qua, có 16 địa phương phải bố trí khu tái định cư. Đến nay, các địa phương này cơ bản đã hoàn thành việc thành lập bộ máy chỉ đạo, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ phận, từng cán bộ, bảo đảm công việc không bị chồng chéo, ách tắc.

Một trong những điểm đáng ghi nhận là công tác khảo sát, lựa chọn địa điểm xây dựng các khu tái định cư được triển khai khá đồng bộ. 100% (16/16) xã, phường đã được chấp thuận chủ trương khảo sát, lựa chọn địa điểm. Việc này giúp các địa phương chủ động hơn trong việc tìm kiếm quỹ đất phù hợp, hạn chế phát sinh khiếu nại, kiến nghị của người dân.

Đối với công tác lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch, tiến độ nhìn chung đạt yêu cầu. Toàn bộ 16/16 xã, phường đã phê duyệt xong nhiệm vụ quy hoạch chi tiết các khu tái định cư. Trong đó, 15 xã, phường đã hoàn thành phê duyệt quy hoạch chi tiết; chỉ còn 1 xã đang được đơn vị tư vấn tiếp tục hoàn thiện hồ sơ. Đây là nền tảng quan trọng để triển khai các bước tiếp theo như chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng và thi công xây dựng.

Công tác chuẩn bị đầu tư các khu tái định cư hiện được triển khai theo 2 hình thức: Lập dự án 1 bước và lập dự án 2 bước (Báo cáo nghiên cứu khả thi).

Đối với 24 khu tái định cư thực hiện lập 1 bước, đã có 8 khu hoàn thành phê duyệt thiết kế bản vẽ thi công và dự toán; 4 khu đang trình thẩm định; 5 khu đã lựa chọn xong đơn vị tư vấn và đang triển khai thiết kế. Tuy nhiên, vẫn còn 7 khu chưa lựa chọn được đơn vị tư vấn, chủ yếu tập trung ở một số địa bàn có khối lượng công việc lớn, cần tiếp tục đôn đốc, tháo gỡ.

Với 17 khu tái định cư thực hiện lập báo cáo nghiên cứu khả thi, tiến độ cũng có những chuyển biến tích cực. Đã có 7 khu được phê duyệt báo cáo và đang hoàn thiện hồ sơ để thẩm định thiết kế; 5 khu đang trình thẩm định; 4 khu đang được tư vấn triển khai. Riêng 1 khu mới được chấp thuận chủ trương chuyển từ quy hoạch chia lô sang phục vụ tái định cư, hiện địa phương đang điều chỉnh quy hoạch cục bộ.

Trong công tác bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng các vị trí xây dựng khu tái định cư, nhiều địa phương đã đạt kết quả tích cực. Đến nay, 19 khu đã phê duyệt trích đo phục vụ công tác giải phóng mặt bằng; 7 khu đang trình cơ quan chuyên môn thẩm định; 8 khu đang triển khai ký quy chủ. Tuy nhiên, vẫn còn 7 khu chưa lựa chọn được đơn vị trích đo, ký quy chủ.

Về kiểm kê, kiểm đếm và tổ chức họp dân, đã có 8 khu hoàn thành toàn bộ công tác giải phóng mặt bằng; 6 khu hoàn thành kiểm kê, áp giá và công khai phương án bồi thường; 5 khu đang triển khai kiểm kê tại thực địa. Các khu còn lại đang trong giai đoạn trích lục, trích đo nên chưa đủ điều kiện ban hành thông báo thu hồi đất.

Có thể khẳng định, công tác giải phóng mặt bằng và xây dựng khu tái định cư cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đoạn qua Nghệ An đang đi đúng hướng, với sự chỉ đạo sát sao của tỉnh, sự vào cuộc đồng bộ của các sở, ngành và chính quyền cơ sở, cùng sự đồng thuận của người dân, những “nút thắt” lớn dần được tháo gỡ.