Nghệ An tập trung xử lý dự án đầu tư công tồn đọng

Từ áp lực giải ngân đầu tư công đến nỗ lực xử lý dự án tồn đọng

Đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 được Nghệ An xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Năm 2026, tỉnh được Thủ tướng Chính phủ giao kế hoạch vốn hơn 14.174 tỷ đồng. Sau khi thực hiện tiết kiệm 5% ngân sách địa phương (gần 412 tỷ đồng), tổng nguồn vốn thực tế là hơn 13.763 tỷ đồng và đã phân bổ chi tiết 100%. Cùng với 2.266 tỷ đồng vốn các năm trước kéo dài sang, tỉnh đã giải ngân trên 6.386 tỷ đồng trong 6 tháng đầu năm 2026 (đạt 39,09% kế hoạch Thủ tướng giao và 34,47% tổng kế hoạch). Đáng chú ý, nguồn ngân sách địa phương đạt tiến độ khá cao với 49,27%, có 82 đơn vị cấp xã giải ngân vượt mức bình quân chung.

Tuy nhiên, hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư công chỉ hiệu quả tối đa khi dòng vốn đầu tư không bị tồn đọng. Tình trạng vốn bị "đóng băng" tại một số công trình chậm tiến độ từ lâu đã gây ra những lãng phí không nhỏ về nguồn lực. Tính đến giữa tháng 7/2026, theo Công văn số 6260/2026 của Sở Tài chính, toàn tỉnh có 131 dự án đầu tư công trong tình trạng tồn đọng cần xử lý.

Về khách quan, việc phát sinh các dự án chậm tiến độ là kết quả của nhiều nguyên nhân tích tụ qua nhiều giai đoạn: từ vướng mắc giải phóng mặt bằng, thay đổi quy hoạch, sự biến động của chính sách pháp lý cho đến hạn chế về năng lực của một số chủ đầu tư, nhà thầu, trong đó tập trung tháo gỡ nhiều dự án, làm sạch dần dữ liệu dự án tồn đọng.

Trong tổng số 131 dự án thuộc danh mục rà soát, tính đến nay tỉnh Nghệ An đã hoàn thành xử lý dứt điểm 22 dự án cấp tỉnh theo 4 nhóm giải pháp rõ ràng.

Ở nhóm điều chỉnh chủ trương và bố trí vốn hoàn thành trong năm 2026, Dự án đường nối Quốc lộ 1A đến Đại lộ Xô Viết Nghệ Tĩnh (281 tỷ đồng) từ lâu là điểm ách yếu nay người dân đã đi lại thuận lợi. Sở Xây dựng đã đôn đốc chủ đầu tư hoàn thiện khẩn trương hồ sơ nghiệm thu, quyết toán để bàn giao công trình.

Dự án Trung tâm Di sản Dân ca Ví, Giặm ở phường Trường Vinh (137,6 tỷ đồng) lâu nay dư luận lên tiếng dở dang cũng đã được UBND tỉnh ban hành Quyết định điều chỉnh chủ trương và Quyết định điều chỉnh BCNCKT số 280/2026 ngày 28/01/2026 làm căn cứ bố trí vốn hoàn thành và đưa vào sử dụng trong năm 2026. Tuyến đường số 3 Khu đô thị Hoàng Mai (253, 1 tỷ đồng) được yêu cầu các chủ đầu tư khẩn trương hoàn thiện hồ sơ để nghiệm thu, bàn giao.

Đối với nhóm kiểm tra nghiệm thu hoàn thành và lập hồ sơ quyết toán, dự án Hệ thống tiêu Vách Nam và Sông Bùng (367,6 tỷ đồng) đã được Sở Nông nghiệp và Môi trường thông báo nghiệm thu ngày 21/5/2026. Dự án Trường THPT chuyên Phan Bội Châu giai đoạn 1 (95 tỷ đồng) cơ bản hoàn thành các hạng mục theo quyết định duyệt để bàn giao. Dự án Trạm bơm Cồn Ngang - N17 (21,6 tỷ đồng) đã hoàn thành đề nghị chủ đầu tư quyết toán. Dự án Đường trục chính thị trấn Quán Hành (135,1 tỷ đồng) cơ bản hoàn thành đang bàn giao để đưa vào sử dụng. Dự án Hồ chứa nước Khe Vĩnh (25,1 tỷ đồng), Đường rác Thái Hòa (44,3 tỷ đồng) và Quốc lộ 7A - Con Cuông (25,3 tỷ đồng) đều đang hoàn thiện hồ sơ dứt điểm.

Ở nhóm xử lý nợ đọng xây dựng cơ bản, dự án Đê biển Bãi Ngang huyện Quỳnh Lưu (158,730 tỷ đồng) được đề nghị bố trí vốn thanh toán sau thông báo nghiệm thu ngày 21/4/2026. Đối với Hồ chứa nước Khe Thị (48,302 tỷ đồng) và Bể tiêu năng trạm bơm Hưng Châu (9,502 tỷ đồng), UBND tỉnh đã cho phép dừng thi công, Sở Tài chính phê duyệt quyết toán và cơ quan chuyên ngành đang đề xuất bố trí nguồn vốn còn thiếu thanh toán cho Công ty Thủy lợi Nam.

Ở nhóm kiên quyết dừng thực hiện và quyết toán theo khối lượng thực tế, dự án Đường giao thông nối Quốc lộ 48 - Đường tỉnh 598 huyện Nghĩa Đàn (13,494 tỷ đồng), UBND huyện Nghĩa Đàn cũ đã có công văn trình UBND tỉnh dừng dự án và quyết toán khối lượng hoàn thành và UBND tỉnh đã chấp thuận. Đường vào trung tâm xã Quang Phong (51,535 tỷ đồng) đã được UBND tỉnh cho phép dừng thi công để tiếp nhận bảo trì theo hiện trạng; Kè bờ Bàu Sen (48,511 tỷ đồng) quyết toán phần đầu tư. Riêng dự án Đường xã Hương Sơn (6,2 tỷ đồng) và Đường bến Hương - bến Mươi (14,9 tỷ đồng) được cấp thẩm quyền cho dừng do đã tích hợp vào dự án hạ tầng mới...

Cùng với cấp tỉnh, 9 dự án tồn đọng thuộc thẩm quyền cấp xã cũng được rà soát thực địa để xử lý dứt điểm. Tỉnh thống nhất dừng triển khai 3 dự án vướng mắc kéo dài hoặc không còn khả năng cân đối vốn gồm Hạ tầng khu chia lô phường Hưng Lộc, hạng mục nhà đa năng Trường THCS Đỉnh Sơn và nạo vét đập Bàu Tròng xã Đại Sơn. Đối với 4 dự án gặp vướng mắc mặt bằng hoặc lệch quy hoạch phân khu như đường dân sinh Hải Châu - Sài Gòn Trung Đô, đường Ra đa 45, đập làng Sanh và kênh tưới tiêu vùng Đông Nghi Liên, các sở chuyên ngành hướng dẫn bố trí vốn đến điểm dừng kỹ thuật an toàn...

Ông Trần Văn Dũng - Phó Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh cho biết: Thực hiện chỉ đạo của tỉnh, Ban đã chủ động rà soát, phối hợp với các bên liên quan xử lý dứt điểm các tồn tại về hồ sơ và hiện trường tại các dự án tồn đọng. Đối với dự án Tuyến đường số 4 thuộc Khu đô thị Hoàng Mai, Ban đang yêu cầu chủ đầu tư hoàn thiện thủ tục nghiệm thu điểm dừng kỹ thuật tại Km1+777,57 và lập hồ sơ quyết toán theo đúng quy định. Riêng hạng mục Hệ thống cấp nước xã Hưng Thông, Ban đã chủ trì kiểm tra thực tế, xác nhận hệ thống vận hành bình thường, khắc phục xong các tồn tại và dự kiến hoàn thành nghiệm thu, trình quyết toán trong tháng 7/2026. Do không có chức năng quản lý và vận hành công trình cấp nước sinh hoạt, Ban kiến nghị Sở Tài chính tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh quyết định giao công trình cho đơn vị chuyên ngành có đủ năng lực tiếp nhận, khai thác ngay sau khi quyết toán hoàn thành.

Còn 100 dự án tiếp tục lộ trình xử lý

Ông Hồ Nghĩa Đức - Trưởng phòng Kinh tế ngành Sở Tài chính cho biết: Quá trình xử lý các dự án dở dang cho thấy sự quyết tâm và nỗ lực giải quyết của tỉnh, các sở, ngành, đơn vị, chủ đầu tư ở Nghệ An. Việc tháo gỡ các nút thắt pháp lý và tài chính giúp dòng vốn ngân sách tránh bị phân tán nhỏ lẻ, tập trung cho các dự án giao thông động lực, hạ tầng khu kinh tế và các công trình dân sinh cấp thiết. Đồng thời, quá trình này làm sạch mặt bằng, tạo dư địa pháp lý sạch để đấu giá, thu hút nguồn vốn xã hội hóa từ khu vực tư nhân vào phát triển.

Ngoài 31 dự án đã xử lý hoàn thành, để giải quyết dứt điểm 100 dự án tồn đọng còn lại thuộc thẩm quyền cấp tỉnh, Sở Tài chính đã tham mưu UBND tỉnh giao nhiệm vụ và mốc thời gian cụ thể. Đối với 45 dự án đề xuất dừng thực hiện và 31 dự án chốt điểm dừng kỹ thuật, các chủ đầu tư phải khẩn trương lập hồ sơ trình Sở Tài chính và các sở quản lý xây dựng chuyên ngành, để cơ quan chuyên môn thẩm định trình cấp có thẩm quyền quyết định trong tháng 9/2026.

Như Dự án Sửa chữa, nâng cấp tuyến đê cửa sông Diễn Kim, Diễn Vạn, Diễn Kỷ, kè chống sạt lở bờ sông Diễn Vạn và đường cứu hộ huyện Diễn Châu. Tính đến tháng 12/2013, khối lượng, công việc xây dựng chưa thực hiện: Đê tuyến 1, đê tuyến 2, 14 cống tiêu qua đê, 02 tuyến đường cứu hộ đê... Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết thống nhất phương án đề xuất dừng thực hiện dự án (Văn bản số 8757 09/7/2026) và đang chờ UBND tỉnh quyết định.

Đối với 24 dự án đề xuất tiếp tục bố trí vốn hoàn thành, do hầu hết đã phê duyệt từ 10-15 năm, thậm chí có dự án từ năm 2002, Sở Tài chính tham mưu UBND tỉnh giao các Sở chủ trì phối hợp kiểm tra thực tế hiện trường, ưu tiên phương án dừng thực hiện hoặc chọn điểm dừng kỹ thuật hợp lý; trường hợp bắt buộc phải tiếp tục triển khai mới tính toán chính xác số vốn cần thiết còn thiếu làm căn cứ cân đối ngân sách. Trên cơ sở tham mưu của Sở Tài chính, UBND tỉnh sẽ họp thống nhất lộ trình xử lý.

Trên cơ sở đó, Nghệ An quyết tâm đẩy nhanh tiến độ xử lý 100 dự án còn lại bằng việc gắn trách nhiệm người đứng đầu, kiên quyết điều chuyển vốn từ dự án chậm tiến độ sang công trình giải ngân tốt, chấm dứt hợp đồng và thu hồi đất đối với chủ đầu tư chây ỳ, đồng thời ứng dụng số hóa cơ sở dữ liệu để theo dõi tiến độ theo thời gian thực, ngăn ngừa phát sinh tồn đọng mới.