Xã hội

Nghề báo: Học suốt đời, học trong mọi hoàn cảnh

P.V • 29/10/2026 07:30

Quay phim Sỹ Năm ngâm mình trong nước lụt băng đồng ở khu vực cầu Cấm để chọn lấy hình ảnh hệ thống đường dây, cột điện bị bão số 7 năm 1982 đánh sập; quay phim Mạnh Quang đi chúc Tết đồng bào Mông ở Huồi Xến, Tương Dương phải bò lên, tụt xuống ở con dốc đứng, ngã quăng ngã quật vẫn phải bảo vệ cho bằng được túi máy trong cơn mưa rừng xối xả; các phóng viên Thế Kỷ - Hoàng Thành đi trong đêm đến vụ cháy nổ trên xe ca chở pháo ở cầu Ghép ngày giáp Tết;...

cover-nghebao-bsh(2).jpg

Bùi Sỹ Hoa / Trình bày: Hồng Toại • 28/10/2026

*****

Quay phim Sỹ Năm ngâm mình trong nước lụt băng đồng ở khu vực cầu Cấm để chọn lấy hình ảnh hệ thống đường dây, cột điện bị bão số 7 năm 1982 đánh sập; quay phim Mạnh Quang đi chúc Tết đồng bào Mông ở Huồi Xến, Tương Dương phải bò lên, tụt xuống ở con dốc đứng, ngã quăng ngã quật vẫn phải bảo vệ cho bằng được túi máy trong cơn mưa rừng xối xả; các phóng viên Thế Kỷ - Hoàng Thành đi trong đêm đến vụ cháy nổ trên xe ca chở pháo ở cầu Ghép ngày giáp Tết; tôi và quay phim Thanh Hùng không kịp ăn sáng, chạy vội cho kịp đoàn đi thăm vùng bão lụt Đức Thọ, lội ruộng lầy, bãi bết đến trưa thì đói lả không thể theo kịp đoàn… Không hiểu sao tôi cứ nhớ những ngày tháng ấy ở Đài Truyền hình Vinh, sau là Đài Phát thanh - Truyền hình Nghệ An để cùng nhắc nhớ điều ai ai cũng biết: Nghề báo là một nghề gian khó, không và chưa bao giờ dễ dàng với bất kỳ ai!

dsc02517.jpg
Tham quan phòng truyền thống Báo Nghệ An. Ảnh tư liệu

Tôi may mắn được làm việc, được học tập, sinh hoạt cùng đông đảo các thế hệ làm báo đầy tâm huyết ở Nghệ An trong một thời gian khá dài. Tôi biết, nếu như ở Báo Nghệ An trước đây, lực lượng chủ lực gồm một số cây bút, tay máy tiêu biểu trưởng thành từ thực tiễn, rồi được cử đi đào tạo ở Trường Tuyên huấn Trung ương, học viên khóa 1 báo chí như nhiều người biết, thì ở Đài Phát thanh Nghệ An và Đài Truyền hình Vinh, lực lượng chủ lực có một vài “sắc thái” khác. Bên cạnh các nhà báo trưởng thành từ mọi ngành, mọi miền tụ về, lực lượng quan trọng được bổ sung vào đội ngũ chủ yếu tốt nghiệp ngành Văn Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội và một số trường khác. Lý do có thể ở chỗ, các nội dung tuyên truyền văn hóa - văn nghệ ở Đài có nhiều “đất” để những nhà báo “gốc” văn phát huy năng khiếu chăng?

Vậy nên, điều tôi muốn nói trước tiên là quá trình vừa làm, vừa học của rất nhiều anh chị em khi vinh dự đứng trong đội ngũ. Bên cạnh những người trải nghề, trải nghiệp, tôi cũng như một số người, nhận công tác hôm nay thì mai là… tác nghiệp luôn, mà chưa hề có chút nghiệp vụ báo chí hay kinh nghiệm nào. Không chỉ học trong sách vở mà chủ yếu học trong thực tế, học từ anh em đồng nghiệp, đọc báo bạn, bài viết của bạn cũng là một cách học. Làm một cái tin hình phải học; phóng sự càng phải học; cho đến làm phim tài liệu thì học cả đời cũng chưa chắc đã làm giỏi, làm hay!

Nhà báo Bùi Sỹ Hoa cùng đồng nghiệp. Ảnh NVCC
Nhà báo Bùi Sỹ Hoa cùng đồng nghiệp. Ảnh: NVCC

Ở truyền hình, anh em chúng tôi học làm tin thời sự bằng cách chọn tin/phóng sự gửi phát sóng ở Đài Truyền hình Việt Nam, ban đầu trực tiếp theo xe tải hoặc gửi… bưu điện cả cuốn phim 16mm ra Hà Nội, sau có tuyến cáp quang thì 2 ngày rồi 1 ngày/lần gửi đi. Và chờ xem lại để biết cách chọn hình, viết lời như thế nào cho hiệu quả, bố trí khung chương trình ra sao, chưa kể còn được Đài khuyến khích trả thêm một lần nhuận bút. Sau đó thì học cách làm phim của đạo diễn Chu Hòa, xem đi xem lại phim "Mặn hơn muối" đến mức thuộc cả lời bình…

Quá trình học tập, trưởng thành đó ở Đài Phát thanh - Truyền hình cũ thể hiện rõ nét ở việc ngày nào tham dự liên hoan truyền hình hay phát thanh toàn quốc thường chỉ nhận được bằng khen, tương tự giải khuyến khích, thì từ sau năm 1990 đến nay, liên tục nhận giải Vàng, giải Bạc cho cả thời sự lẫn chuyên đề, văn nghệ. Ở Báo Nghệ An một quá trình dài chỉ có giải Cây Bút Vàng viết về nông nghiệp của nhà báo Quốc Bảo, thì sau này, việc đoạt Giải Báo chí quốc gia và các giải báo chí toàn quốc khác đã là “chuyện thường ngày ở báo”!

Trong cuộc đời làm báo của mình, nhà báo Bùi Sỹ Hoa nhiều lần đạt được những thành tích cao trong các giải báo chí. Ảnh NVCC
Trong cuộc đời làm báo của mình, nhà báo Bùi Sỹ Hoa nhiều lần đạt được những thành tích cao trong các giải báo chí. Ảnh: NVCC

Không chỉ phóng viên, biên tập học mà cả lãnh đạo cũng phải học. Tôi nhớ khi về Báo, có lần nhà báo Thúy Liên - Tổng Biên tập (TBT), vừa ngồi đọc chữa bản in thử, vừa nói với tôi: “Trang 1 phần trên ta làm nghiêm ngắn, trang trọng, chân trang nhất thiết phải có bài hay, bài đỉnh để có người đọc”. Lại có lần ra thăm báo Hà Nội Mới, TBT Hồ Quang Lợi giúp tôi hiểu rõ thêm: “Tờ báo dứt điểm phải làm tốt 2 phần: Quốc kế và dân sinh”! Đó là những bài học ngắn gọn, thiết thực và bổ ích, là kim chỉ nam mà tôi luôn ghi nhớ, làm theo!

Đó cũng là kết quả, kết tinh của một đội ngũ làm báo không ngừng nỗ lực, học hỏi, học đi đôi với hành để trở thành nhà báo vừa giỏi nghề, giàu bản lĩnh và trách nhiệm xã hội, phát huy bản sắc riêng để tiến kịp, vừa vươn lên top đầu, hàng đầu, cũng chính là giá trị thực tiễn đang được các thế hệ làm Báo Nghệ An hôm nay tiếp bước. Đài Phát thanh - Truyền hình Nghệ An dẫn đầu các phong trào thi đua của ngành PT - TH cả nước, liên tục giành giải cao tại các kỳ liên hoan và các giải báo chí là minh chứng cụ thể. Báo Nghệ An với lượng báo in phát hành cao, số lượt xem báo điện tử hàng đầu trong xếp hạng báo đảng địa phương cùng nhiều giải thưởng báo chí khẳng định điều đó.

NTV giành giải ở cả 8 hạng mục tại Liên hoan Truyền hình toàn quốc lần thứ 42
NTV giành giải ở cả 8 hạng mục tại Liên hoan Truyền hình toàn quốc lần thứ 42.

Tuy nhiên, đó đây, lúc nọ, lúc kia vẫn còn rơi rớt lối làm báo cũ cần phải nhanh chóng xóa bỏ tận gốc. Đó là cách làm báo không chủ động kế hoạch: Phóng viên không có kế hoạch tin bài cho từng ngày, từng tuần, phòng ban chức năng không nghiêm túc triển khai kế hoạch, nên đã có chuyện bài vở bị đổ, tuyến bài bị gác… Điều thứ hai là lối viết tin không có tin, không ra tin, làm phóng sự không có “sự”, chạy theo điểm, khoán, làm việc chờ giấy mời, theo phân công của giấy mời. Vẫn có những số báo, trang báo, chương trình... hời hợt, thiếu chiều sâu, trang thơ/văn nghệ mà trình bày không có chút “nghệ” nào… Vậy nên trong bối cảnh cơ quan báo chí tự chủ, mạng xã hội, AI và công nghệ bùng phát, giá trị tự thân, cốt lõi của một nhà báo và một đội ngũ vững tay nghề, chủ động có kế hoạch cá nhân cho từng tin bài, phóng sự, làm việc thực sự tâm huyết và trách nhiệm với cơ quan, với bạn nghe xem… chính là chìa khóa để đứng vững và đi tới thành công.

bantinai.png
Bản tin AI - Nhịp sống tuần qua với MC AI của Báo và phát thanh, truyền hình Nghệ An.

Hiện nay, sau hợp nhất, Báo và phát thanh, truyền hình Nghệ An sẽ tạo ra sức mạnh mới nếu thực sự biết phát huy truyền thống, năng lực, sở trường của từng con người, từng bộ phận, từng sự phân công, kết hợp. Ai ai cũng biết “nghề” báo hình không thể như báo in, trong khi báo điện tử vừa là một dạng báo viết (ngắn, hấp dẫn), vừa có sân cho báo hình thông qua video, clip ngắn… Vì vậy, tôi nghĩ những gì thuộc về thông tin chiều rộng, hoạt động xã hội trong nước, quốc tế… cần làm nhanh, những ai làm nhanh, làm hình giỏi thì nên dành đất cho báo điện tử phát huy, những gì cần sâu nhất, chính thống nhất tập trung cho báo in, cho các nội dung thường kỳ phát thanh - truyền hình.

1793237786553_1205643864664072864_1205643864664072864_0423735887c41a6da5133bb54b0e6e27.jpg
Nhà báo Bùi Sỹ Hoa. Ảnh: NVCC

Với đội ngũ làm báo, trên cơ sở phát huy thế mạnh sẵn có, xây dựng mối quan hệ chặt chẽ cùng tạo ra sản phẩm chất lượng trong mô hình đa phương tiện, làm sao cho mỗi sản phẩm là một quá trình lập kế hoạch - triển khai - biên tập và xuất bản chuyên nghiệp và hiệu quả nhất, mang thương hiệu cao nhất. Tất nhiên, sẽ có nội dung cần thống nhất về một mối như văn hóa - văn nghệ, bởi điều đó sẽ nhân lên sức mạnh cho từng loại hình cũng như tổng thể. Và nữa, báo điện tử không nên và không chỉ là phần xuất bản muộn, đi sau của báo in mà phải có “chất” riêng, phong cách riêng. Muốn vậy, cần phải học cách làm của các báo điện tử hàng đầu, bởi đó là xu thế không thể đảo ngược, cần chủ động đi sớm, đi nhanh.

Báo chí Nghệ An đang tiến bước, đang ở thời kỳ đỉnh điểm, dù khó khăn phía trước về khách quan, chủ quan không hề ít. Điều quan trọng nhất là một đội ngũ làm báo biết kế thừa sức mạnh truyền thống, tự tin, chủ động trong quá trình hòa nhập, cấu trúc mới, biết vận dụng sức mạnh mà AI và công nghệ mới mang lại để làm tròn, làm tốt chức trách, nhiệm vụ.

Tôi nghĩ vẫn là câu chuyện học suốt đời, học trong mọi hoàn cảnh, học đi đôi với hành, học để làm việc, làm việc để rút bài học, dũng cảm nhận mình là người học song hành với dũng cảm lao vào mọi điểm nóng như những ví dụ cụ thể nói ở đầu bài viết.

0 0 0
Nghề báo: Học suốt đời, học trong mọi hoàn cảnh
Google News
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO