Nghĩ từ những cuộc đua "cháy phố"
Tuổi trẻ cần không gian để thể hiện, nhưng không phải bằng cách thách thức pháp luật và sinh mạng. Mạng xã hội có thể là công cụ sáng tạo, kết nối, nhưng cũng có thể trở thành chiếc gương méo mó nếu thiếu định hướng.
Phước Anh • 22/12/2025
---------------o0o---------------
Một người dùng Facebook chia sẻ: “Đây là hình ảnh 2h sáng tối Chủ nhật ở con đường trước ngõ nhà tui. Nhộn nhịp xem đua, rồi tai nạn, quay live TikTok. Đi chợ nhập hàng về mà từ bên kia đường phải mất 15 phút hết sợ hãi mới dám qua mà về tới nhà. Tui không đánh đồng, tuổi trẻ nào cũng có những lúc nghịch ngợm nhưng thời của tui nó khác lắm. Có lẽ một phần khi đó chưa bị ảnh hưởng bởi mạng xã hội, bởi hội nhóm, rồi “mắt xem”… Bây giờ các quán cà phê hầu như thiếu hụt nhất là nhân sự ca sáng vì bọn trẻ bận ngủ ngày cày đêm”.
Chia sẻ có hơn 1.000 like, nhiều bình luận đồng tình và kể thêm những quan sát, trải nghiệm của bản thân về vấn nạn nhức nhối trên đường phố hiện nay: “1h sáng mở điện thoại vẫn thấy mấy bạn này live TikTok ngoài đường”, “Tối mô cũng thấy live dí nhau chạy ở toptop”, “Đêm nào cũng tỉnh giấc vì bọn này, đi xe ầm ầm ngủ cứ bị giật mình”…
Quả vậy, phía sau sự “ầm ầm”, “nhộn nhịp” được khoe lên màn hình điện thoại là nỗi bất an rất thật của những người đang sống quanh ta. Những thanh thiếu niên ở độ tuổi “choai choai”, rủ nhau lập hội bốc đầu, rượt đuổi trên đường phố lúc nửa đêm để kiếm tìm chút phấn khích nhất thời, tiện thể có “nội dung” để đăng mạng xã hội lấy oai, khiếp đảm hơn là kể cả tai nạn xảy ra thì cũng được bạn “đồng đua” quay cận cảnh để thu hút “mắt xem”.
Điều đáng sợ không chỉ là tiếng xe gầm rú xé đêm hay những pha bốc đầu thót tim, mà cảm giác mọi ranh giới dường như đang bị mờ nhạt: Ranh giới giữa vui chơi và liều lĩnh, giữa thể hiện bản thân và coi thường mạng sống, giữa tự do cá nhân và sự an toàn của cộng đồng.
Dĩ nhiên, không thể và cũng không nên đánh đồng tất cả thanh thiếu niên. Tuổi trẻ vốn gắn với năng lượng, với bồng bột, với nhu cầu khẳng định mình. Thế hệ nào cũng từng nghịch ngợm, từng thử vượt rào, từng có lúc vượt giới hạn. Nhưng ngày trước, những trò dại dột thường kết thúc trong phạm vi một nhóm nhỏ và nỗi xấu hổ, ngần ngại hậu quả đủ để làm người ta chùn bước. Còn hôm nay, mạng xã hội dường như mở ra một “sân khấu khổng lồ”, nơi mọi hành vi đều có thể được “lên sóng”, được cổ vũ, được tung hô bằng like, share, tặng sao, bình luận kích động…
Dưới ánh sáng livestream nhấp nháy, những dòng bình luận “nhảy” nhanh, con số người xem tăng không ngừng… tất cả tạo nên một thứ men say mới. Nó khiến không ít thanh thiếu niên bốc đồng tin rằng, càng liều lĩnh thì càng “chất”, càng gây sốc thì càng được chú ý. Trong cuộc đua hữu hình và vô hình ấy, rủi ro không còn là lời cảnh báo để chùn chân thoái lui, mà trở thành gia vị cho “nội dung” thêm phần hấp dẫn. Tai nạn, nếu may mắn không chết người, đôi khi chỉ được xem là một “pha content lỗi”; còn nếu bi kịch xảy ra, nó dễ trở thành câu chuyện, thành chiến tích, thành dấu ấn trong đời các tay đua.
Cách đây vài ngày, báo chí đăng tải thông tin Tòa án nhân dân Hà Nội mở phiên phúc thẩm xét kháng cáo xin giảm hình phạt của nhóm thiếu niên 15-21 tuổi, cùng trú Thạch Thất (cũ), gây ra 12 vụ đánh người, cướp biển số xe. Đại diện Viện Kiểm sát đề nghị Hội đồng xét xử bác tất cả nội dung kháng cáo, do các bị cáo không đưa ra được tình tiết giảm nhẹ mới. Viện Kiểm sát đánh giá tại phiên tòa phúc thẩm, các bị cáo vẫn vui vẻ cười đùa, không thể hiện được thái độ thành khẩn, ăn năn hối cải, do đó không có căn cứ xét giảm án.
Thế đấy, người ta thường nói, tuổi trẻ bồng bột nên dễ phạm sai lầm, nhưng bồng bột khác với thản nhiên, thiếu suy nghĩ khác với coi thường. Khi đã gây ra 12 vụ đánh người, cướp biển số xe mà vẫn có thể đứng trước tòa với thái độ bỡn cợt, thì đó không còn là chuyện nông nổi nhất thời. Đó là dấu hiệu của một khoảng trống rất lớn, khoảng trống của sự ăn năn, của cảm thức đúng - sai, sâu xa hơn là của nhân phẩm và đạo đức.
Câu chuyện không chỉ là trách nhiệm của riêng ai. Gia đình ở đâu khi con cái phóng xe “cháy phố” lúc nửa đêm, vác mã tấu ra đường hăm doạ người vô tội? Nhà trường đã trang bị cho các em kỹ năng sống, kỹ năng số đến mức nào? Xã hội đang gửi đi thông điệp gì khi những nội dung phản cảm, nguy hiểm vẫn dễ dàng lan truyền và được thuật toán ưu ái? Và chính mỗi người xem đã vô tình tiếp tay ra sao, khi dừng lại xem, bình luận, chia sẻ, dù chỉ với tâm lý tò mò?
Một xã hội lành mạnh không thể được xây dựng trên sự cổ vũ cho liều lĩnh và vô trách nhiệm. Tuổi trẻ cần không gian để thể hiện, nhưng không phải bằng cách thách thức pháp luật và sinh mạng. Mạng xã hội có thể là công cụ sáng tạo, kết nối, nhưng cũng có thể trở thành chiếc gương méo mó nếu thiếu định hướng. Đã đến lúc cần trả lại cho đêm sự yên tĩnh, cho đường phố sự an toàn, và cho tuổi trẻ những giá trị đủ vững bền để không phải tìm kiếm sự công nhận trong những cuộc đua mạo hiểm.
