Xây dựng Đảng

Người đứng đầu giữ nhịp bộ máy - Kỳ 1: Dám nghĩ, dám làm

Đức Chuyên - Khánh Ly - Hoài Thu | Thiết kế: Hữu Quân • 23/08/2026 09:49

Quyền hạn được phân cấp rõ hơn cũng đặt lên vai người đứng đầu trách nhiệm lớn hơn. Thực tiễn hơn 1 năm qua cho thấy, nơi nào người đứng đầu quyết đoán, sâu sát, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm thì nơi đó bộ máy vận hành thông suốt, công việc được giải quyết nhanh hơn và niềm tin của Nhân dân được củng cố.

Thực hiện: Đức Chuyên - Khánh Ly - Hoài Thu | Thiết kế: Hữu Quân
• 23/08/2026

Quyền hạn được phân cấp rõ hơn cũng đặt lên vai người đứng đầu trách nhiệm lớn hơn. Thực tiễn hơn 1 năm qua cho thấy, nơi nào người đứng đầu quyết đoán, sâu sát, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm thì nơi đó bộ máy vận hành thông suốt, công việc được giải quyết nhanh hơn và niềm tin của Nhân dân được củng cố.

Điểm khác biệt của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ nằm ở việc sắp xếp lại tổ chức bộ máy mà còn ở sự thay đổi trong cách thực thi quyền lực.

Khi nhiều thẩm quyền được trao trực tiếp cho cấp xã, người đứng đầu không còn đơn thuần tổ chức thực hiện các quyết định từ cấp trên, mà phải trực tiếp lãnh đạo, điều hành, xử lý những vấn đề phát sinh ngay tại cơ sở và chịu trách nhiệm về kết quả.

Ở xã miền núi Châu Khê, những chuyển động của mô hình mới bắt đầu từ những việc rất gần với đời sống người dân. Tại khu vực sản xuất ở bản Đồng Tiến, nơi có diện tích lúa nước lớn nhất xã, tình trạng thiếu nước tưới từng kéo dài do hệ thống kênh mương xuống cấp. Người dân nhiều lần kiến nghị nhưng chưa được giải quyết dứt điểm. Sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành, lãnh đạo xã trực tiếp khảo sát, chỉ đạo bố trí kinh phí xây dựng tuyến mương chính dài hơn 1.030m, dẫn nước từ đập tràn phục vụ sản xuất.

Dẫn chúng tôi đi dọc tuyến mương mới, bà Vi Thị Thương - Trưởng bản Đồng Tiến chia sẻ: "Tôi nhận thấy từ khi vận hành chính quyền 2 cấp, vai trò của người đứng đầu thể hiện rõ nét hơn. Không chỉ ở những chủ trương lớn mà còn ở sự gần dân, trực tiếp đứng mũi chịu sào giải quyết những vấn đề tồn đọng ở cơ sở, với tiến độ nhanh hơn, rõ người, rõ việc và rõ trách nhiệm".

Một công trình thủy lợi không chỉ giải quyết bài toán nước tưới mà còn cho thấy sự thay đổi trong phương thức điều hành. Khi người đứng đầu trực tiếp xuống cơ sở, lắng nghe dân và quyết định trong thẩm quyền của mình, những vấn đề từng kéo dài có thể được tháo gỡ nhanh hơn.

Là địa phương miền núi còn nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo cao, dân cư phân tán, trình độ dân trí chưa đồng đều, xã Châu Khê bước vào mô hình mới với không ít áp lực.

Theo đồng chí Lô Văn Thao - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã, việc hình thành đơn vị hành chính có quy mô lớn hơn không chỉ mở rộng phạm vi quản lý mà còn đòi hỏi đổi mới phương thức lãnh đạo, trước hết là nhanh chóng ổn định tổ chức, xây dựng sự đoàn kết, thống nhất trong đội ngũ cán bộ, công chức để công việc không bị gián đoạn.

"Tôi luôn động viên cán bộ, công chức rằng, đây là một cuộc cách mạng. Chúng ta phải vừa làm, vừa nghiên cứu, nhưng tuyệt đối không để công việc bị chậm trễ, ảnh hưởng đến người dân và doanh nghiệp", đồng chí Lô Văn Thao chia sẻ.

Cùng với ổn định tổ chức, cấp ủy, chính quyền xã chủ động nắm địa bàn, tập trung xử lý những vấn đề dễ phát sinh phức tạp như đất đai, tài nguyên, khoáng sản, thủy điện..., kịp thời giải quyết kiến nghị chính đáng của Nhân dân, hạn chế nguy cơ hình thành điểm nóng.

Nhờ những kết quả đó, xã Châu Khê là 1 trong 17 địa phương được Ban Thường vụ Tỉnh ủy Nghệ An tặng Bằng khen tại Hội nghị sơ kết 1 năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Nếu ở xã Châu Khê, dấu ấn ấy thể hiện qua việc giải quyết những vấn đề dân sinh thì tại xã Quỳnh Anh, người đứng đầu phải đối mặt với những bài toán quản trị phức tạp hơn sau sáp nhập.

Được hình thành trên cơ sở sáp nhập 5 xã, có diện tích tự nhiên gần 40 km², dân số hơn 60.000 người, trong đó, đồng bào Công giáo chiếm gần một nửa dân số, xã Quỳnh Anh phải giải quyết đồng thời tình trạng lấn chiếm đất đai, xây dựng trái phép, các khoản nợ công từ đơn vị cũ bàn giao, trong khi nguồn thu ngân sách còn hạn chế.

Để xử lý những vấn đề này, Đảng ủy xã thành lập 6 tổ công tác phản ứng nhanh, tập trung vào đất đai, xây dựng trái phép và đơn thư của công dân. Qua đó, 6 trường hợp lấn chiếm đất đai trái phép, 4 điểm tập kết rác gây bức xúc, cùng nhiều vụ việc phát sinh đã được xử lý.

Cùng với giải quyết việc khó, cấp ủy xã chủ động sắp xếp lại đội ngũ cán bộ. Qua rà soát, 6 công chức Đảng ủy được điều động sang UBND xã, 1 công chức chuyển sang cơ quan MTTQ nhằm bố trí nhân lực phù hợp hơn với yêu cầu nhiệm vụ.

Sau 1 năm, xã Quỳnh Anh đã chuyển từ giai đoạn thích nghi sang vận hành ổn định. Tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt trên 9%; thu ngân sách Nhà nước năm 2025 đạt 173% kế hoạch; công tác cải cách hành chính, dịch vụ công nằm trong tốp 20 xã, phường của tỉnh. Nhiều công trình trọng điểm được hoàn thành đúng tiến độ, trong đó, có Dự án Nhà lưu niệm, phần mộ và đường giao thông vào Khu Lưu niệm đồng chí Hồ Tùng Mậu.

Những kết quả ấy cho thấy, khi người đứng đầu chủ động nhận diện đúng vấn đề, quyết liệt trong chỉ đạo và linh hoạt trong tổ chức thực hiện, những khó khăn phát sinh sau sáp nhập từng bước được tháo gỡ, tạo nền tảng để địa phương phát triển.

Nếu giai đoạn đầu của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra yêu cầu nhanh chóng ổn định tổ chức thì sau hơn 1 năm vận hành, yêu cầu đã chuyển sang nâng cao chất lượng quản trị, năng lực điều hành và khả năng kiến tạo phát triển.

Người đứng đầu không chỉ giải quyết công việc thường xuyên mà phải chủ động phát hiện vấn đề, phân công, điều phối nguồn lực và chịu trách nhiệm về kết quả cuối cùng.

Tại xã Thành Bình Thọ, dấu ấn ấy thể hiện qua một nét đặc biệt: Cả 3 vị trí đứng đầu cấp ủy, chính quyền và MTTQ đều do cán bộ nữ đảm nhiệm. Những ngày đầu vận hành mô hình mới, một bộ phận người dân băn khoăn về khả năng điều hành của 3 "nữ thủ lĩnh". Nhưng những chuyển biến trong cải cách hành chính, chuyển đổi số và tinh thần phục vụ đã dần xóa đi những hoài nghi đó.

Ông Hoàng Tân Điểu - Bí thư Chi bộ thôn Bình Sơn 2 chia sẻ: "Điều người dân cảm nhận rõ nhất là thái độ phục vụ của cán bộ thay đổi tích cực hơn. Các thủ tục hành chính, nhất là liên quan đến đất đai, được hướng dẫn tận tình, giải quyết nhanh hơn trước. Người dân không còn phải đi lại nhiều lần như trước đây”.

Theo đồng chí Nguyễn Thị Thúy An - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Thành Bình Thọ, địa phương thực hiện nguyên tắc "6 rõ": rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ kết quả và rõ thẩm quyền; đồng thời, gắn trách nhiệm cá nhân, nhất là trách nhiệm người đứng đầu, với kết quả thực hiện nhiệm vụ. Cách làm này góp phần rút ngắn thời gian xử lý công việc, hạn chế tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm.

Tại xã Tiền Phong, vai trò của người đứng đầu được thể hiện qua cách xử lý những công việc tồn đọng và các dự án chuyển tiếp sau khi mô hình mới vận hành.

Theo đồng chí Lô Thị Nguyệt - Chủ tịch UBND xã Tiền Phong, địa phương tiếp nhận một số chương trình, dự án trước đây do cấp huyện cũ làm chủ đầu tư còn dang dở, cùng nhiều hồ sơ đất đai cần giải quyết. "Là người đứng đầu chính quyền, tôi xác định phải mạnh dạn tìm cách tháo gỡ chứ không thể lấy lý do khó để chậm trễ", đồng chí Lô Thị Nguyệt chia sẻ.

Từ tinh thần đó, xã chủ động phân công nhiệm vụ cụ thể, rà soát, phân loại từng nhóm công việc để tháo gỡ ngay từ đầu.

Nhờ vậy, các thủ tục đất đai và dự án chuyển tiếp được xử lý nhanh hơn, minh bạch hơn. Cùng với đó, tuyến đường dài hơn 15 km, rộng 7m từ Quốc lộ 48 vào trung tâm xã đến Khu du lịch thác 7 tầng (Mường Đán), tổng kinh phí gần 150 tỷ đồng, cơ bản hoàn thành. Địa phương cũng chủ động phối hợp trích đo bản đồ địa chính, đẩy nhanh tiến độ cấp khoảng 500 Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân.

Theo ông Hà Văn Bình - nguyên Bí thư Chi bộ bản Long Thắng, nay là bản Mường Đán: "Người dân không đánh giá cán bộ qua những khẩu hiệu hay báo cáo, mà bằng những việc làm cụ thể trong đời sống hằng ngày. Đó mới là minh chứng rõ nhất cho năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ”. Những công trình hoàn thành, những thủ tục được giải quyết đúng hẹn hay những tồn đọng được tháo gỡ chính là thước đo cụ thể nhất của một bộ máy biết hành động và biết chịu trách nhiệm.

Tại Hội nghị sơ kết 1 năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trên địa bàn tỉnh, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Khắc Thận đánh giá, mặc dù khối lượng công việc lớn, yêu cầu cao, nhiều nhiệm vụ mới, chưa có tiền lệ, tác động sâu rộng đến toàn bộ hệ thống chính trị và đời sống xã hội, nhưng với sự lãnh đạo của cấp ủy, điều hành của chính quyền, sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị và đồng thuận của Nhân dân, mô hình bước đầu đáp ứng yêu cầu đề ra.

Đáng chú ý, việc phân cấp, phân quyền gắn với nâng cao trách nhiệm và tính chủ động của cấp xã đã bước đầu phát huy hiệu quả, đưa chính quyền đến gần dân, sát dân hơn.

Theo đồng chí Nguyễn Viết Hưng - Giám đốc Sở Nội vụ, bài học nổi bật sau hơn 1 năm vận hành mô hình mới là: Nơi nào giữ vững vai trò lãnh đạo hạt nhân của cấp ủy, người đứng đầu sâu sát, quyết liệt, chủ động thì nơi đó bộ máy vận hành thông suốt, công việc trôi chảy, kinh tế - xã hội có chuyển biến tích cực.

Từ thực tiễn cơ sở, đồng chí Bùi Văn Hiền - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Thông Thụ cũng nhìn nhận: "Điều chúng tôi thấy rõ nhất sau 1 năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là vai trò của cấp ủy ở cơ sở càng quan trọng hơn. Nếu cấp ủy đoàn kết, sâu sát, quyết liệt và chủ động thì công việc sẽ vận hành thông suốt; còn nếu lúng túng thì rất dễ chồng chéo, ách tắc".

Thực tiễn ở Nghệ An cho thấy, trao thêm thẩm quyền cho cấp xã không đơn thuần là thay đổi về tổ chức hành chính mà còn đòi hỏi chuyển đổi trong tư duy quản trị. Quyền hạn càng rõ, trách nhiệm càng cụ thể; thẩm quyền càng lớn, yêu cầu về năng lực và bản lĩnh của người đứng đầu càng cao.

Sau hơn 1 năm, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã vượt qua giai đoạn ổn định tổ chức để bước vào giai đoạn đòi hỏi chất lượng vận hành cao hơn.

Tại Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định chủ trương đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả là hoàn toàn đúng đắn, cần thiết, có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển đất nước; đồng thời nhấn mạnh, sau giai đoạn sắp xếp tổ chức ban đầu, nhiệm vụ tiếp theo là nâng cao chất lượng vận hành, năng lực phục vụ và năng lực kiến tạo phát triển của bộ máy mới.

Đó cũng là yêu cầu đặt ra ở từng xã, từng phường. Một bộ máy có thể được tổ chức tinh gọn bằng các quyết định hành chính, nhưng để thực sự phát huy hiệu quả thì vẫn cần những con người đủ bản lĩnh để dẫn dắt, đủ trách nhiệm để hành động và đủ gần dân để hiểu những gì người dân cần.

(Còn nữa)