Người đứng đầu giữ nhịp bộ máy:Kỳ 2: Gần dân, sát việc
Hiệu quả của chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ được đo bằng tốc độ xử lý công việc mà còn ở khả năng giải quyết những vấn đề phát sinh từ cơ sở. Gần dân, sát việc giúp người đứng đầu nắm đúng thực tiễn, kịp thời đối thoại, tháo gỡ điểm nghẽn, tạo sự đồng thuận và đưa chủ trương, chính sách vào cuộc sống.
Thực hiện: Đức Chuyên- Khánh Ly- Hoài Thu | Thiết kế: Hữu Quân
• 23/08/2026
Hiệu quả của chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ được đo bằng tốc độ xử lý công việc mà còn ở khả năng giải quyết những vấn đề phát sinh từ cơ sở. Gần dân, sát việc giúp người đứng đầu nắm đúng thực tiễn, kịp thời đối thoại, tháo gỡ điểm nghẽn, tạo sự đồng thuận và đưa chủ trương, chính sách vào cuộc sống.
Vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ là câu chuyện sắp xếp lại tổ chức bộ máy, mà còn đòi hỏi phương thức lãnh đạo, quản trị và phục vụ Nhân dân phải gần thực tiễn hơn. Trong đó, một trong những yêu cầu rõ nét là người đứng đầu phải trực tiếp nắm địa bàn, đối diện với những vấn đề khó và lắng nghe tiếng nói từ cơ sở.
Thực tiễn ở Nghệ An cho thấy, nơi nào người đứng đầu không đứng ngoài những vấn đề phức tạp, trực tiếp gặp gỡ, đối thoại với người dân thì ở đó những điểm nghẽn từng kéo dài có thêm cơ hội được tháo gỡ.
Một trong những minh chứng là câu chuyện giải phóng mặt bằng trên tuyến đường ven biển Bình Minh, phường Cửa Lò. Chỉ chưa đầy 50m tại khu vực giao với đường Nguyễn Xí, gần đảo Lan Châu, nhưng “nút thắt cổ chai” này đã tồn tại nhiều năm, ảnh hưởng đến giao thông và mỹ quan đô thị biển. Đằng sau vài chục mét mặt bằng là những khúc mắc tích tụ trong lòng người dân sau thời gian dài sự việc chưa được giải quyết dứt điểm.
Thay vì chỉ áp dụng các biện pháp hành chính, lãnh đạo phường Cửa Lò trực tiếp đến nhà gặp dân để lắng nghe, đối thoại và chia sẻ. Ngay sau đó, một cuộc đối thoại công khai với sự tham gia của Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường cùng các đơn vị chuyên môn và Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh được tổ chức.
Tại cuộc đối thoại, chính quyền thẳng thắn nhận trách nhiệm, công khai xin lỗi người dân vì để sự việc kéo dài, gây phiền toái trong cuộc sống. Sự cầu thị ấy đã tạo chuyển biến tích cực.
Gia đình có đất trong diện giải tỏa đồng ý bàn giao mặt bằng, chủ động thuê nhân công tháo dỡ các hạng mục, di chuyển tài sản để phục vụ thi công trước Festival Du lịch Cửa Lò 2026. Bí thư Đảng ủy và Chủ tịch UBND phường trực tiếp có mặt tại hiện trường chỉ đạo giải phóng mặt bằng, tháo gỡ điểm nghẽn.
Đồng chí Ngô Đức Kiên - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Cửa Lò chia sẻ: “Từng phần việc được giao cụ thể, bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ thời gian và người đứng đầu phải trực tiếp gặp gỡ, đối thoại với người dân. Khi không còn khoảng cách, mọi khúc mắc mới có thể hóa giải”.
Từ góc nhìn của cơ sở, đồng chí Cao Văn Dương - Bí thư Chi bộ khối Nghi Thủy 1, phường Cửa Lò phấn khởi bày tỏ: “Một cung đường được nối thông, nhưng điều lớn hơn là niềm tin của người dân vào cấp ủy, chính quyền được củng cố, vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu được khẳng định”.
Ở xã Hoa Quân, bài toán giải phóng mặt bằng phục vụ cao tốc Vinh - Thanh Thủy cũng đặt ra không ít thách thức khi có tới 197 ngôi mộ phải di dời, trong đó 101 ngôi có chủ và 96 ngôi vô chủ.
Với sự chỉ đạo quyết liệt của người đứng đầu, cùng công tác tuyên truyền, vận động, quy hoạch khu nghĩa trang Chi Phú được triển khai. Đến nay, 120 ngôi mộ đã được di dời và dự kiến hoàn tất trong tháng 8.
Địa phương cũng đã phê duyệt phương án bồi thường 87 thửa đất, trong đó có 57 hộ phải di dời tái định cư. Chính sách tiền thưởng khuyến khích theo Quyết định số 72/2025/QĐ-UBND ngày 18/9/2025 của UBND tỉnh Nghệ An được người dân đồng thuận. Những hộ di dời, bàn giao mặt bằng sớm được hỗ trợ theo quy định, qua đó tạo thêm động lực để người dân đồng hành cùng dự án.
Tại các phường, xã như Tân Mai, Quỳnh Lưu, trước yêu cầu giải phóng mặt bằng phục vụ Dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Quỳnh Lập, lãnh đạo phường cũng lựa chọn đối thoại trực tiếp, công khai, minh bạch phương án bồi thường, di dời mồ mả để tạo đồng thuận…
Những câu chuyện ấy cho thấy, với những vấn đề nhạy cảm, người đứng đầu không thể chỉ giao việc rồi chờ báo cáo. Muốn tạo đồng thuận, trước hết phải trực tiếp đối diện với vấn đề và với người dân; phải giải thích điều người dân chưa rõ, lắng nghe điều người dân còn băn khoăn và chịu trách nhiệm về những gì thuộc thẩm quyền của mình.
Tinh thần, trách nhiệm của người đứng đầu cũng được nhấn mạnh tại Hội nghị “Công bố điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và xúc tiến đầu tư năm 2026”, với chủ đề “Nghệ An - hiện thực hóa khát vọng phát triển”.
Tại hội nghị, đồng chí Nguyễn Khắc Thận - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh yêu cầu: “Người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, địa phương phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, chủ động xử lý công việc thuộc thẩm quyền... không đùn đẩy, né tránh, không để hồ sơ của doanh nghiệp, nhà đầu tư kéo dài”.
Đó không chỉ là yêu cầu về trách nhiệm công vụ, mà còn là cách để bộ máy mới vận hành gần thực tiễn hơn, giảm khoảng cách giữa chính quyền với người dân, doanh nghiệp.
Không gian quản trị rộng hơn cũng đồng nghĩa với việc những vấn đề phát sinh ở cơ sở đa dạng và phức tạp hơn. Với những việc tồn đọng kéo dài, nếu thiếu sự kiên trì, sâu sát và trực tiếp vào cuộc của người đứng đầu, những khúc mắc nhỏ có thể trở thành điểm nghẽn lớn.
Tại xã Hưng Nguyên Nam, một vấn đề kéo dài hơn 40 năm liên quan đến lấn chiếm hành lang kênh 12/9 và Tỉnh lộ 542C đã được giải quyết. Chỉ trong chưa đầy 3 tháng, 44 hộ dân tự nguyện tháo dỡ ki-ốt lấn chiếm, bàn giao mặt bằng mà không phải áp dụng biện pháp cưỡng chế.
Ông Cao Anh Đức - Chủ tịch UBND xã Hưng Nguyên Nam cho biết, để có kết quả đó, cấp ủy, chính quyền xã tổ chức nhiều cuộc làm việc, đối thoại trực tiếp, lắng nghe và giải đáp kiến nghị trên cơ sở quy định pháp luật. Những hộ tự nguyện tháo dỡ sớm được tặng Giấy khen và hỗ trợ 2 triệu đồng/hộ.
Lực lượng công an, dân quân, đoàn viên, thanh niên cũng trực tiếp giúp người dân tháo dỡ, vận chuyển vật liệu, thu dọn hiện trường. Sự đồng thuận không đến từ mệnh lệnh hành chính đơn thuần, mà từ cách chính quyền thể hiện sự công bằng, công tâm và tinh thần “nói đi đôi với làm” của những người đứng đầu.
Tại phường Thành Vinh, để xử lý những vấn đề tồn đọng và phát sinh trong quá trình vận hành chính quyền 2 cấp, Thường trực Đảng ủy định kỳ hằng tuần tổ chức làm việc, nghe tình hình dư luận, rà soát tiến độ nhiệm vụ của các ban, ngành, kịp thời chỉ đạo, tháo gỡ theo phương châm: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền. Cách làm này góp phần tháo gỡ nhiều vấn đề quan trọng, trong đó có việc di dời 140 hộ dân tại 2 tòa chung cư C5, C6 Quang Trung, những công trình được kiểm định cấp D, mức nguy hiểm cao nhất đối với nhà chung cư.
Cùng với đó, nhiều công trình, dự án trọng điểm được hoàn thành, đưa vào sử dụng như đường Lý Thường Kiệt kéo dài, đường Đinh Công Tráng... Kết quả đánh giá Bộ chỉ số phục vụ người dân, doanh nghiệp trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia của phường đạt 99%; chỉ số cải cách hành chính năm 2025 xếp thứ 7 toàn tỉnh; hoàn thành và vượt 22/22 chỉ tiêu kinh tế - xã hội.
Ở nhiều địa phương khác, người đứng đầu cũng trực tiếp xử lý những vấn đề nóng về đất đai, xây dựng, trật tự đô thị; tháo dỡ các công trình xây dựng trái phép, lấn chiếm đất nông nghiệp, đất rừng xảy ra trên địa bàn.
Điển hình như việc quyết liệt tháo dỡ các lăng mộ xây dựng trái phép trên đất trồng cây lâu năm, đất nông nghiệp, rừng phòng hộ ở một số địa phương như Đông Lộc, Hoàng Mai, Quỳnh Lưu.
Hay việc xử lý con đường bê tông dài 90m, rộng 5m chạy cắt qua 8 thửa đất nông nghiệp của người dân “bỗng mọc ra” sau một đêm trước thời điểm sáp nhập, cùng các đợt ra quân lập lại kỷ cương trong quản lý đất đai, xây dựng ở phường Vinh Phú.
Trong lĩnh vực đầu tư công, tinh thần trách nhiệm của người đứng đầu càng được thử thách bởi khối lượng công việc lớn và yêu cầu chặt chẽ về thủ tục.
Tại xã Tam Thái, việc phân định rõ trách nhiệm cá nhân, kiểm soát tiến độ từng công trình cùng sự sâu sát của Chủ tịch UBND xã trong tháo gỡ mặt bằng, đôn đốc nhà thầu đã giúp địa phương từ nơi từng bị phê bình vì tỷ lệ giải ngân thấp vươn lên nhóm có tỷ lệ giải ngân cao.
Đằng sau những con số ấy là yêu cầu rất cụ thể đối với người đứng đầu: Không né tránh việc khó, không để những vấn đề tồn đọng kéo dài và phải biến trách nhiệm thành hành động cụ thể.
Mục tiêu cuối cùng của cải cách, tinh gọn bộ máy vẫn là phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn. Vì vậy, sức sống của chính quyền 2 cấp không chỉ thể hiện qua những con số, báo cáo mà còn được cảm nhận từ những thay đổi trong đời sống hằng ngày.
Tại xã Châu Tiến, điểm đen giao thông ở chân dốc Kẽm Kho, giáp bản Bông và Thắm Men, từng xảy ra 4 vụ tai nạn do đường dốc, khúc cua gấp và thiếu ánh sáng. Trước đây, vì đoạn đường nằm giữa hai bản nên có lúc trách nhiệm xử lý chưa được thống nhất.
Trước thực tế đó, người đứng đầu cấp ủy, chính quyền xã trực tiếp khảo sát, chỉ đạo phối hợp với hai bản triển khai mô hình dân vận khéo “Đường điện an ninh”. Xã hỗ trợ 20 triệu đồng; hai bản huy động mỗi hộ 100.000 đồng cùng ngày công lắp đặt. Đến tháng 4/2026, 35 cột đèn trên đoạn đường dài 500m được thắp sáng.
Một đoạn đường được chiếu sáng, nhưng cùng với đó là sự đồng thuận giữa hai bản được củng cố. “Ánh sáng này không chỉ soi sáng con đường mà còn hóa giải những vướng mắc trong quan hệ giữa hai bản, củng cố thêm niềm tin của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng bộ và chính quyền địa phương”, bà Lò Thị Thu - Bí thư Chi bộ bản Thắm Men chia sẻ.
.jpg)
Tại xã biên giới Na Ngoi, vai trò người đứng đầu lại được thể hiện qua những việc tưởng như nhỏ nhưng có ý nghĩa đối với ổn định xã hội. Khi phát hiện 2 trường hợp có dấu hiệu theo hoạt động tôn giáo trái pháp luật, Chủ tịch UBND xã Hạ Bá Thái trực tiếp gặp gỡ, chia sẻ, phân tích, vận động các gia đình trở lại nếp sinh hoạt truyền thống, phong tục tập quán của đồng bào Mông, ổn định cuộc sống.
Khi xảy ra tranh chấp nguồn nước sản xuất giữa 5 hộ dân ở bản Buộc Mú, trước nguy cơ mâu thuẫn trở thành điểm nóng, lãnh đạo xã trực tiếp xuống hiện trường, phối hợp với già làng, trưởng bản và người có uy tín trong dòng họ để đối thoại. Sau nhiều lần vận động, các hộ dân tự nguyện khơi thông, chia sẻ nguồn nước, chấm dứt mâu thuẫn.
Những cách làm ấy cho thấy, ở cơ sở, có những vấn đề không thể giải quyết chỉ bằng quy trình hành chính. Để hóa giải mâu thuẫn, người đứng đầu phải hiểu địa bàn, gần dân, biết dựa vào cộng đồng và phát huy vai trò của những người có uy tín.
Từ giải phóng mặt bằng, quản lý đất đai, đầu tư công đến những mâu thuẫn trong cộng đồng dân cư, dấu ấn của người đứng đầu ở Nghệ An đang được thể hiện bằng những việc làm cụ thể. Quan trọng hơn, giải quyết một việc khó không chỉ tạo ra kết quả trước mắt, mà còn góp phần củng cố kỷ cương, nâng cao hiệu lực quản lý, khơi dậy sự đồng thuận và vun đắp mối quan hệ gắn bó giữa Đảng, chính quyền với Nhân dân.
Vận hành chính quyền địa phương 2 cấp là một bước chuyển lớn về tổ chức và phương thức quản trị. Trong hành trình ấy, người đứng đầu chính là một trong những nhân tố quyết định sức mạnh vận hành của bộ máy.
Khi người đứng đầu dám nhận việc khó, trực tiếp đối thoại và hành động vì lợi ích chung, “ý Đảng - lòng dân” sẽ gặp nhau trong những kết quả cụ thể, thiết thực; từ đó tạo nền tảng xây dựng một nền hành chính gần dân, trọng dân, vì dân và kiến tạo phát triển.
.jpg)
(Còn nữa)
