Người thầy thành lập ngôi trường đầu tiên trong lịch sử nhân loại

Plato - nhà triết học thời Hy Lạp cổ đại - là người sáng lập Academy, nơi được coi là ngôi trường đầu tiên trong lịch sử nhân loại. Ông cũng là người viết những tác phẩm triết học có ảnh hưởng lớn tới hệ tư tưởng phương Tây.

Sinh vào khoảng năm 428 TCN, triết gia Plato là học trò của Socrates và là thầy của Aristotle. Các tác phẩm của ông viết về công lý, vẻ đẹp và sự bình đẳng, cũng như các cuộc tranh luận về thẩm mỹ, triết học chính trị, thần học, vũ trụ học, nhận thức luận và triết học của ngôn ngữ.

Plato là người thành lập Academy ở Athens - một trong những ngôi trường đầu tiên của thế giới phương Tây. Ông qua đời tại Athens vào khoảng năm 348 TCN.

plato2.jpg

Phần lớn thông tin về cuộc đời của Plato được lấy từ chính các tác phẩm của ông và những người đương thời, các sử gia cổ điển. Cả cha và mẹ ông đều xuất thân từ tầng lớp quý tộc Hy Lạp.

Giống như nhiều cậu bé cùng tầng lớp, Plato có thể đã được theo học những người thầy giỏi nhất thành Athens. Bố ông mất khi ông còn nhỏ, mẹ ông tái hôn với người chú của bà là Pyrilampes – một chính trị gia của Hy Lạp và là đại sứ tại Persia.

Người ta cho rằng Plato có 2 anh/em trai ruột, một chị/em gái và một người anh em cùng mẹ khác cha, mặc dù không rõ ông là thứ mấy trong số những anh chị em này. Các thành viên trong gia đình Plato thường xuất hiện trong các cuộc đối thoại của ông. Các sử gia tin rằng đây là một dấu hiệu cho thấy ông tự hào về dòng dõi gia đình mình.

Khi còn trẻ, Plato trải qua 2 sự kiện lớn trong đời. Một là sự gặp gỡ với triết gia vĩ đại Socrates. Phương pháp đối thoại và tranh biện của Socrates khiến Plato ấn tượng đến mức không lâu sau ông trở thành một cộng sự thân thiết và dành cả cuộc đời mình cho các vấn đề về đức hạnh và sự hình thành nhân cách cao thượng.

Một sự kiện quan trọng khác trong cuộc đời ông là cuộc chiến Peloponnesus giữa Athens và Sparta, mà Plato đã chiến đấu trong một thời gian ngắn từ năm 409-404 TCN. Sự thất bại của Athens chấm dứt chế độ dân chủ và bị Sparta thay thế bằng chế độ chuyên chế độc tài. Hai người thân của Plato là Charmides và Critias là những nhân vật nổi bật trong chính quyền mới.

Sau khi chính quyền độc tài bị lật đổ và chế độ dân chủ được khôi phục lại, Plato có một thời gian ngắn làm công việc chính trị. Tuy nhiên, bản án tử hình với người thầy Socrates vào năm 399 TCN khiến ông băn khoăn với công việc này và quay trở lại với cuộc sống nghiên cứu và triết học.

Sau cái chết của Socrates, Plato đã đi suốt 12 năm qua vùng Địa Trung Hải, học toán với các môn đồ của Pitago ở Ý; học hình học, địa chất, thiên văn và tôn giáo ở Ai Cập. Trong suốt thời gian này, hoặc ngay sau đó, ông bắt đầu viết nhiều tác phẩm. Có một số tranh cãi giữa các học giả về thứ tự các tác phẩm, tuy nhiên hầu hết đều tin rằng chúng rơi vào 3 giai đoạn khác nhau.

Giai đoạn đầu, giữa và cuối

Giai đoạn đầu là giai đoạn trong suốt các chuyến đi của Plato (399-387 TCN). Tác phẩm “The Apology of Socrates” (Lời tự biện của Socrates) có vẻ được viết ngay sau cái chết của Socrates. Những văn bản khác trong giai đoạn này gồm có Protagoras, Euthyphro, Hippias Major, Minor, Ion. Trong những cuộc đối thoại này, Plato cố gắng truyền đạt triết học và những lời giáo huấn của Socrates.

Ở giai đoạn giữa, Plato viết bằng tiếng nói của riêng mình về các lý tưởng trung tâm của công lý, lòng dũng cảm, sự khôn ngoan và sự điều tiết của cá nhân và xã hội. The Republic đã được viết trong thời gian này với sự khám phá về chính quyền được cai trị bởi các nhà vua triết gia.

Trong giai đoạn cuối, Socrates được xếp cho vai phụ và Plato có cái nhìn gần hơn vào những ý tưởng siêu hình ban đầu của mình. Ông khám phá vai trò của nghệ thuật, bao gồm cả múa, âm nhạc, kịch và kiến trúc, cùng với đạo đức và luân lý. Trong các bài viết của ông ở Theory of Forms, Plato cho rằng thế giới của các ý tưởng là hằng số duy nhất, và thế giới được nhận thức thông qua các giác quan của chúng ta là giả dối và có thể thay đổi.

Thành lập Academy

Vào khoảng năm 385 TCN, Plato thành lập một trường học được gọi là Academy - nơi mà ông là người chủ trì cho tới tận khi qua đời.

plato1.jpg

Academy hoạt động cho đến năm 529 Công Nguyên, khi nó bị đóng cửa bởi Hoàng đế La Mã Justinian I - người lo sợ rằng ngôi trường là nguồn gốc của chủ nghĩa ngoại giáo và là một mối đe dọa với Cơ đốc giáo.

Trong những năm hoạt động, chương trình giảng dạy của trường gồm có thiên văn học, sinh học, toán học, lý thuyết chính trị và triết học. Plato hy vọng rằng Academy sẽ là nơi để các nhà lãnh đạo tương lai khám phá ra cách xây dựng một chính quyền tốt hơn cho các thành bang Hy Lạp.

Vào năm 367 TCN, Plato được Dion - một người bạn, một môn đệ của ông - mời về làm gia sư riêng cho cháu của ông là Dionysius II - người cai trị mới của thành Syracuse (Sicily) sau này. Dion tin rằng Dionysius đã bộc lộ những tiềm năng để trở thành một nhà lãnh đạo lý tưởng. Plato chấp nhận lời mời với hi vọng rằng những kinh nghiệm của ông sẽ tạo ra một nhà vua triết gia.

Tuy nhiên, Dionysius đã không được như mong đợi của người thầy. Hắn nghi ngờ Dion, sau đó là Plato về việc âm mưu chống lại mình. Dionysius cho Dion lưu vong và “quản thúc tại gia” Plato. Cuối cùng, Plato trở lại thành Athens và Academy của ông.

Một trong những học trò xuất sắc nhất của ông là Aristotle, người đã tiếp nhận những giáo lý của thầy mình theo những hướng mới.

Những năm cuối đời

Plato dành những năm cuối đời của mình ở Academy. Bối cảnh quanh cái chết của ông vẫn còn chưa rõ ràng, mặc dù chắc chắn là ông qua đời ở Athens vào khoảng năm 348 TCN, thọ hơn 80 tuổi. Một số học giả cho rằng ông chết khi đang tham dự một lễ cưới, trong khi một số khác tin rằng ông qua đời một cách bình thản lúc đang ngủ.

Plato có ảnh hưởng lâu dài tới triết học và bản chất con người, vượt ra phạm vi của Hy Lạp cổ đại. Niềm tin của ông về tầm quan trọng của toán học trong giáo dục đã được chứng minh là cần thiết cho việc hiểu về toàn bộ vũ trụ. Những tác phẩm của ông về việc sử dụng lý trí để phát triển một xã hội công bằng hơn, tập trung vào sự bình đẳng của các cá nhân đã thiết lập một nền tảng cho nền dân chủ hiện đại.  

Academy hoạt động cho đến năm 529 Công Nguyên, khi nó bị đóng cửa bởi Hoàng đế La Mã Justinian I – người lo sợ rằng ngôi trường là nguồn gốc của chủ nghĩa ngoại giáo và là một mối đe dọa với Cơ đốc giáo.

Trong những năm hoạt động, chương trình giảng dạy của trường gồm có thiên văn học, sinh học, toán học, lý thuyết chính trị và triết học. Plato hy vọng rằng Academy sẽ là nơi để các nhà lãnh đạo tương lai khám phá ra cách xây dựng một chính quyền tốt hơn cho các thành bang Hy Lạp.

Vào năm 367 TCN, Plato được Dion - một người bạn, một môn đệ của ông - mời về làm gia sư riêng cho cháu của ông là Dionysius II - người cai trị mới của thành Syracuse (Sicily) sau này. Dion tin rằng Dionysius đã bộc lộ những tiềm năng để trở thành một nhà lãnh đạo lý tưởng. Plato chấp nhận lời mời với hi vọng rằng những kinh nghiệm của ông sẽ tạo ra một nhà vua triết gia.

Tuy nhiên, Dionysius đã không được như mong đợi của người thầy. Hắn nghi ngờ Dion, sau đó là Plato về việc âm mưu chống lại mình. Dionysius cho Dion lưu vong và “quản thúc tại gia” Plato. Cuối cùng, Plato trở lại thành Athens và Academy của ông.

Một trong những học trò xuất sắc nhất của ông là Aristotle, người đã tiếp nhận những giáo lý của thầy mình theo những hướng mới.

Những năm cuối đời

Plato dành những năm cuối đời của mình ở Academy. Bối cảnh quanh cái chết của ông vẫn còn chưa rõ ràng, mặc dù chắc chắn là ông qua đời ở Athens vào khoảng năm 348 TCN, thọ hơn 80 tuổi. Một số học giả cho rằng ông chết khi đang tham dự một lễ cưới, trong khi một số khác tin rằng ông qua đời một cách bình thản lúc đang ngủ.

Plato có ảnh hưởng lâu dài tới triết học và bản chất con người, vượt ra phạm vi của Hy Lạp cổ đại. Niềm tin của ông về tầm quan trọng của toán học trong giáo dục đã được chứng minh là cần thiết cho việc hiểu về toàn bộ vũ trụ. Những tác phẩm của ông về việc sử dụng lý trí để phát triển một xã hội công bằng hơn, tập trung vào sự bình đẳng của các cá nhân đã thiết lập một nền tảng cho nền dân chủ hiện đại.  


Theo VNN

Tin mới

GS Đặng Hùng Võ: Trí thức thì nhiều mà bằng phát minh hữu dụng không được bao nhiêu

GS Đặng Hùng Võ: Trí thức thì nhiều mà bằng phát minh hữu dụng không được bao nhiêu

(Baonghean.vn) - Lẽ sống xã hội hiện nay là nâng cao giá trị tri thức nhưng mắc phải nhược điểm rất lớn là tri thức chỉ như một cuộc chơi về độ thông minh sách vở, không góp gì đáng kể cho phát triển kinh tế. Đến nay, tư duy dạy và học đã thay đổi nhiều ở các nước công nghiệp mới, nhưng nếp cũ vẫn chi phối sự phát triển rất nhiều. Đỗ đạt rồi mà vẫn chỉ loanh quanh chữ nghĩa suông.
ĐT Việt Nam đã tăng 1 bậc, từ hạng 97 lên hạng 96 thế giới.

HAGL và Thanh Hóa được cấp phép dự V.League 2023 nhưng bị phạt; BXH FIFA tháng 10/2022: Việt Nam tăng 1 bậc, bỏ xa Thái Lan

(Baonghean.vn) - CLB là HAGL và Thanh Hóa được cấp phép dự V.League 2023 kèm biện pháp phạt; Trong Bảng xếp hạng FIFA được công bố mới nhất trong tháng 10, ĐT Việt Nam tăng 1 bậc lên vị trí 96 thế giới, tiếp tục bỏ xa Thái Lan. Đó là những thông tin thể thao nổi bật trong 24h qua.
Đội trẻ Sông Lam Nghệ An sẵn sàng cho Giải Bóng đá hạng 3 Quốc gia 2022

Đội trẻ Sông Lam Nghệ An sẵn sàng cho Giải Bóng đá hạng 3 Quốc gia 2022

(Baonghean.vn) -Đây là năm đầu tiên Câu lạc bộ Sông Lam Nghệ An thành lập thêm đội trẻ để tham gia vào Giải bóng đá Hạng ba Quốc gia 2022, dự kiến ngày 11/10 tới đây đội sẽ có trận đấu mở màn ở bảng A khu vực phía Bắc. Đến thời điểm hiện tại mọi công tác chuẩn bị đã hoàn tất, tập thể đội bóng quyết tâm sẽ mang đến một mùa giải thành công, tạo tiền đề để bóng đá xứ Nghệ phát triển bền vững hơn trong tương lai.
Lũ Kỳ Sơn: Sạt lở nghiêm trọng, giao thông ở xã Tây Sơn vẫn bị chia cắt

Lũ Kỳ Sơn: Sạt lở nghiêm trọng, giao thông ở xã Tây Sơn vẫn bị chia cắt

(Baonghean.vn) -  Trong đợt lũ quét vừa qua, tuyến đường Tây Sơn - Mường Xén bị sạt lở nghiêm trọng, đặc biệt đoạn qua bản Sơn Hà. Dòng nước lũ từ khe Mú Loong đổ xuống bản đã cắt ngang mặt đường, tạo thành khe rộng, sâu cả chục mét. Các phương tiện giao thông không thể lưu thông. Mưa lũ còn khiến hàng nghìn mét khối đất đổ xuống mặt đường, cô lập xã Tây Sơn nhiều ngày nay.
Tản văn hay: Bão trong từng vụn ký ức

Tản văn hay: Bão trong từng vụn ký ức

(Baonghean.vn) - Ký ức miên man của Nguyễn Thu Hà đã mô tả những cơn bão nhưng không trực tiếp nhắc đến gió mưa gào rú. Ngược lại, biết “bão luôn là những mất mát, đau thương” đấy, nhưng tác giả dành chỗ trong trái tim mình để nhớ về những kỉ niệm ấm áp lưu luyến, khi nghe tiếng loa xóm báo bão, khi ăn món ăn dân dã mà “xa xỉ” trong đêm mất điện, khi quấn trong chăn nghe kể chuyện, khi chui nấp dưới gầm giường ướt như chuột lột, khi dọn dẹp sau bão… 
Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 6/10

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 6/10

(Baonghean.vn) - Thành phố Hồ Chí Minh, tỉnh Quảng Ngãi hỗ trợ giúp nhân dân Nghệ An khắc phục hậu quả thiên tai; UBND tỉnh họp giao ban với Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh và các hội doanh nghiệp; Phó Bí thư Tỉnh ủy trao Huy hiệu Đảng tại xã Quỳnh Giang; Khởi tố, bắt khẩn cấp chủ tịch xã lập khống hồ sơ xây dựng nhà văn hóa xóm... là những nội dung chính trong ngày 6/10.
Chủ tịch UBND tỉnh: Thấy khó khăn của doanh nghiệp để giải quyết chứ không phải để giải trình

Chủ tịch UBND tỉnh: Thấy khó khăn của doanh nghiệp để giải quyết chứ không phải để giải trình

(Baonghean.vn) - Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Đức Trung yêu cầu, các sở, ngành, địa phương phải luôn xác định tinh thần, trách nhiệm sẵn sàng hỗ trợ, chia sẻ với các doanh nghiệp; bởi doanh nghiệp phát triển là tỉnh phát triển, thành công của doanh nghiệp chính là thành công của tỉnh.
Từ trái qua phải các bị can Nguyễn Duy Hùng, Cao Đăng Chương và Trần Khắc Tú. Ảnh: Hồng Ngọc

Khởi tố thêm 03 bị can liên quan tới sai phạm xảy ra tại Xí nghiệp Thủy lợi Đô Lương

(Baonghean.vn) - Quá trình mở rộng điều tra liên quan đến vụ án "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ" xảy ra tại Xí nghiệp Thủy lợi Đô Lương thuộc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Thuỷ lợi Bắc Nghệ An, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Nghệ An tiếp tục khởi tố thêm 3 bị can.
Chuyện V-League và các đội trẻ

Chuyện V-League và các đội trẻ

(Baonghean.vn) - Nhiều đội bóng chỉ đủ “nuôi” đội 1, còn các tuyến trẻ thì đến đâu hay đó mà vẫn cứ tồn tại dai dẳng ở V-League nhờ vô vàn những cách thức co kéo.
Khoảnh khắc xe tải và xe ca va chạm khiến 24 người bị thương

Khoảnh khắc xe tải và xe ca va chạm khiến 24 người bị thương ở Tân Kỳ, Nghệ An

(Baonghean.vn) -  Vào lúc 6h30 sáng 06/10, tại ngã tư Tân Đồng - Tân Phú, huyện Tân Kỳ đã xảy ra vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng giữa xe ca mang biển kiểm soát: 37F-002,06 chở công nhân Nhà máy may Minh Anh (đi hướng Quỳ Hợp xuống Tân Kỳ) va chạm với xe đầu kéo, biển kiểm soát: 37R- 03876 đi hướng ngược lại.