Người xứ Lường trên Vịnh Bắc Bộ
Tôi nói vui với anh rằng, anh là “người xứ Lường trên Vịnh Bắc Bộ”. Anh cả cười, nụ cười tươi rói, ánh mắt sau gọng kính như đong lấy ráng nắng cuối ngày đang xõa trên mặt sóng. Anh bảo: “Cũng lạ, thuở nhỏ từ cái mươn bánh mướt, bánh khô chợ Lường, vẫy vùng sông Lam với đầu nương, cuối bãi, mình chưa từng nghĩ có ngày gắn bó với biển, với sóng. Rồi lại yêu biển như yêu quê!”
Nội dung: Đào Tuấn / Trình bày: Hồng Toại • 07/05/2026
*****
Tôi nói vui với anh rằng, anh là “người xứ Lường trên Vịnh Bắc Bộ”. Anh cả cười, nụ cười tươi rói, ánh mắt sau gọng kính như đong lấy ráng nắng cuối ngày đang xõa trên mặt sóng. Anh bảo: “Cũng lạ, thuở nhỏ từ cái mươn bánh mướt, bánh khô chợ Lường, vẫy vùng sông Lam với đầu nương, cuối bãi, mình chưa từng nghĩ có ngày gắn bó với biển, với sóng. Rồi lại yêu biển như yêu quê!”
Vì yêu biển, người đàn ông ngoài ngũ tuần ấy đã đi qua vạn hải lý, từ đảo Trần - Cô Tô, Cát Bà, Cồn Cỏ đến Trường Sa, Hoàng Sa. Anh là Trung tá Lê Mạnh Thường - cán bộ tuyên truyền, Phòng Chính trị, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 1.
Lần đầu gặp anh là trong chuyến tuần tra liên hợp giữa Cảnh sát biển Việt Nam và Cảnh sát biển Trung Quốc trên vùng lân cận đường phân định Vịnh Bắc Bộ. Trên tàu CSB 8004, anh trong bộ quân phục xanh dương, trước ngực đeo máy ảnh, tay cầm máy quay. Ban đầu, tôi chưa có nhiều ấn tượng. Nhưng những ngày sau, mỗi khi cần thông tin về chuyến đi, nội dung tuyên truyền hay số liệu về con tàu kỳ hạm 8004, tôi đều được “chỉ điểm”: “Hỏi anh Mạnh Thường”, “Anh ấy rành nhất!”. Thậm chí, chúng tôi còn được dặn: “Trước khi đăng bài, nên nhờ anh Mạnh Thường xem giúp để chuẩn thuật ngữ”. Khi tôi gửi bài, anh cười hiền: “Mình tham gia nhiều chuyến tuần tra liên hợp nhất, có chút kinh nghiệm nên mọi người nhờ xem giúp để hiệu quả tuyên truyền tốt hơn”.
Hỏi chuyện mới hay, Mạnh Thường đã có 26 chuyến hải trình cùng tàu Cảnh sát biển. Mỗi đảo, mỗi điểm trên đường phân định Vịnh Bắc Bộ, anh đều thuộc như lòng bàn tay. “Chuyến này đi từ điểm 21 về điểm 9. Điểm 21 ngang với Quảng Trị đấy!”, anh nói, rồi chỉ tay về phía Tây: “Biển trời bao la, thương bà con ngư dân ta tàu bè như lá mà vẫn ra tận đây đánh bắt”.
Những ngày lênh đênh trên tàu CSB 8004, mỗi lúc rảnh, tôi lại ghé buồng nhỏ của anh ở tầng 2 phía mũi tàu. Trong không gian nhỏ hẹp ấy là laptop, máy quay, máy ảnh, thẻ nhớ… Từ đây, những phóng sự, tin, bài được gửi về bờ, tới Tạp chí Biển Việt Nam, VTV, VOV và nhiều cơ quan báo chí khác.
Cũng từ căn buồng luôn bập bềnh theo sóng, đều đặn 17h mỗi ngày, chúng tôi nghe mục điểm tin do anh thực hiện: Đó là hoạt động trong ngày của đoàn công tác, là tọa độ đã đi qua, lịch sử từng vùng biển... Với những người lần đầu ra khơi, đó là nguồn thông tin quý giá. Anh nói: “Quen rồi nên viết nhanh, đọc nhanh, thủ trưởng cũng yên tâm giao nhiệm vụ”. Anh còn là cộng tác viên thường xuyên của Báo và phát thanh, truyền hình Nghệ An: “Có năm mình nhận mấy chục triệu đồng tiền nhuận bút của báo cậu!”, anh tự hào khoe.
“Người xứ Lường trên Vịnh Bắc Bộ” - tôi đã nói với Trung tá Lê Mạnh Thường như thế, nhưng điều này chưa đủ về vạn dặm trên biển mà anh đã trải qua. Ít người biết rằng, người đàn ông quê Đô Lương này đã đến huyện đảo Trường Sa 13 lần. Điều đặc biệt hơn cả là 2 lần anh đến Hoàng Sa. Đó là thời gian mà chúng ta đấu tranh không khoan nhượng với sự kiện Trung Quốc đặt giàn khoan Hải Dương 981 sâu trong thềm lục địa Việt Nam 80 hải lý, trên vùng biển Hoàng Sa của nước ta. Thời điểm đó, Mạnh Thường đã tham gia 2 chuyến công tác với tổng cộng 56 ngày, đêm trên biển. Anh không chỉ đưa tin tuyên truyền mà còn là cầu nối trong công tác tuyên truyền, hỗ trợ phóng viên, nhà báo trong nước và quốc tế thực hiện đưa tin, bài về sự kiện này.
“Tại sao anh làm được điều đó? Đi biển nhiều anh không thấy mệt mỏi sao?” – tôi hỏi. Vẫn khóe miệng rạng rỡ, Mạnh Thường nói: “Cũng có vô số lần mệt nhoài do sóng dữ, do hải trình dài ngày, nhưng ai bảo mình lựa chọn màu áo Cảnh sát biển để dấn thân!”
Mỗi ngày một chút, những bất ngờ về người đàn ông xứ Lường vẫn như ở phía trước tôi. Tỷ như “trích ngang” của anh: Tốt nghiệp Khoa Sân khấu - Điện ảnh và Viết văn, Đại học Văn hóa nghệ thuật Quân đội (Ngành Biên kịch Điện ảnh - Truyền hình). Ẩn sâu trong bộ quân phục xanh dương với quân hàm Trung tá là một nhà báo, nhà văn. Mạnh Thường là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, hội viên Hội Nhà văn Hải Phòng. Anh đã có thể trở thành một nhà văn, nhà biên kịch, đạo diễn độc lập, hoặc tham gia trong các đơn vị nghệ thuật quân đội, nhưng anh đã chọn Cảnh sát biển. Như anh nói từ đầu, vì “mình thực sự yêu biển”. Bởi thế anh mới viết được kịch bản phim điện ảnh “Mộ gió” và được đạo diễn bởi cố NSND Nguyễn Hữu Phần.
Không chỉ có thế, hãy cùng lướt qua những “đứa con tinh thần” của anh thì mới thấy Mạnh Thường là người sinh ra bên dòng Lam giang nhưng được biển vỗ về, ôm ấp: Các tập truyện ngắn: “Tiếng đảo”- NXB Hội Nhà văn (2011), “Biển khóc”- NXB QĐND (2013); Ký sự “Những người lính kiên trung giữ biển”- NXB QĐND (2016); Các tập tản văn: “Tâm tình lính biển – nhắn với chim hải âu” - NXB QĐND (2020), “Sắc bàng vuông trên phố” - Tập tản văn - NXB Văn học (2022)…
Trong một bài viết của mình, anh tâm tình: “Những khát khao, mong ước thoát ra khỏi lũy tre làng, rời dòng sông quê để vượt đại dương cứ thế dần tích tụ, trở thành hoài bão và thôi thúc tôi học hành, phấn đấu vươn lên. Và hành trang sau hơn 30 năm sống trong quân ngũ là những chuyến hải trình cùng con tàu đến với khắp các vùng biển, đảo thân yêu suốt dặm dài Tổ quốc, vài chuyến vượt sóng đến một số quốc gia trong khu vực và trên thế giới. Với riêng tôi, những chuyến hải trình đó là gia tài lớn chất chứa vô vàn kỷ niệm của một người lính đã dám sống trọn đời với biển”.
Điều đặc biệt nữa là dù sống và làm việc tại đất cảng Hải Phòng, nhưng anh vẫn giữ bút danh “Lam Giang” như một cách để nhớ về quê hương, sống xứng đáng với nơi đã sinh ra mình.
Nhà văn Lê Mạnh Thường.
Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam.
Bút danh: Lam Giang.
Giải thưởng:- Giải A - Truyện ngắn- Hội Liên hiệp VHNT Hải Phòng năm 2008.
- Giải thưởng Báo chí - VHNT của Bộ Quốc phòng giai đoạn 2009- 2014 (Tập
truyện ngắn “Biển khóc”).
- Giải thưởng Báo chí - VHNT của Bộ Quốc phòng giai đoạn 2009- 2014 (Phim
truyện điện ảnh “Mộ gió”).
- Tặng thưởng tác phẩm hay Tạp chí VNQĐ 2014 (Bút ký “Hồn thiêng sóng
nước Hoàng Sa”).
- Giải thưởng Tạp chí Cửa biển - Hội Liên hiệp VHNT Hải Phòng năm 2014.
- Giải thưởng Cuộc thi Truyện ngắn & Ký - Tạp chí Cửa biển - Hội
Liên hiệp VHNT Hải Phòng năm 2016.
- Huy chương Vàng Liên hoan Truyền hình toàn quốc lần thứ
34 năm 2014.
- Giải thưởng của Ủy ban toàn quốc các Hội VHNT Việt Nam năm 2016 (Tập ký sự
“Những người lính kiên trung giữ biển”).
- Giải thưởng Báo chí, VHNT viết về đề tài Hải quân năm 2020 (Tập tản văn
“Tâm tình lính biển - nhắn với chim hải âu”).
- Giải Nhì Cuộc thi viết "Chủ quyền biển, đảo bất khả xâm phạm"
do Báo Người Lao Động tổ chức năm 2021.
- Giải Vàng - Liên hoan Truyền hình toàn quân lần thứ XIII, năm 2021.
- Giải B của Ban Tuyên giáo Trung ương - Cuộc vận động sáng tác, quảng
bá các tác phẩm báo chí, VHNT về “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong
cách Hồ Chí Minh” năm 2023.
- Giải Bạc - Liên hoan Truyền hình toàn quân lần thứ XIV, năm 2024.
- Giải thưởng Báo chí "Vì sự nghiệp Đại đoàn kết toàn dân tộc"
lần thứ XVI, năm 2023-2024…
