Kinh tế

Nhà sáng chế “xanh” và hành trình mang công nghệ ra thế giới

Thanh Phúc • 01/01/2026 19:30

Những ngày cuối năm, câu chuyện về kỹ sư Hồ Xuân Vinh - người vừa giành 5 giải thưởng quốc tế tại Hội chợ Sáng chế quốc tế Seoul (SIIF) 2025 trở thành một dấu ấn đẹp trong bức tranh sáng tạo Việt Nam. Hơn 1 thập kỷ, Vinh mang theo triết lý kiên định: Làm khoa học để giải quyết vấn đề thật, tạo ra giá trị thật và phục vụ cộng đồng, theo đuổi vật liệu sinh học, cơ khí xanh, công nghệ thực phẩm để tìm ra con đường phát triển bền vững…

Thanh Phúc / Kỹ thuật: Hồng Toại • 01/01/2026

------------o0o------------

Những ngày cuối năm, câu chuyện về kỹ sư Hồ Xuân Vinh - người vừa giành 5 giải thưởng quốc tế tại Hội chợ Sáng chế quốc tế Seoul (SIIF) 2025 trở thành một dấu ấn đẹp trong bức tranh sáng tạo Việt Nam. Hơn 1 thập kỷ, Vinh mang theo triết lý kiên định: Làm khoa học để giải quyết vấn đề thật, tạo ra giá trị thật và phục vụ cộng đồng, theo đuổi vật liệu sinh học, cơ khí xanh, công nghệ thực phẩm để tìm ra con đường phát triển bền vững…

Tại Hội chợ Sáng chế quốc tế Seoul (SIIF) tổ chức vào đầu tháng 12/2025, 3 dự án của Hồ Xuân Vinh và cộng sự đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của hội đồng chuyên môn quốc tế. Đó là sợi Abaca, dây chuyền máy xây dựng tiết kiệm năng lượng và công nghệ muối giảm natri - 3 hướng nghiên cứu khác nhau, nhưng cùng được kết nối bằng cách đặt yếu tố “xanh” vào trung tâm.

Gây chú ý mạnh nhất là công trình tạo ra vải không dệt từ sợi Abaca - loại sợi chuối có thể trồng trên đất Nghệ An. Với Vinh, sức hấp dẫn của Abaca không chỉ nằm ở độ bền, khả năng phân hủy sinh học mà còn ở việc mở ra một vùng nguyên liệu mới, tạo sinh kế ổn định cho nông dân. Quy trình sản xuất được thiết kế theo hướng sạch: Không xả thải hóa học, tiết kiệm nước, giảm năng lượng. Một tấm vải Abaca, vì thế, không đơn thuần là sản phẩm công nghiệp, mà còn là lời giải cho bài toán giảm rác thải nhựa trong nông nghiệp và tiêu dùng hằng ngày.

Song hành với đó, dòng máy xây dựng tiết kiệm nhiên liệu, kết quả của hơn 20 năm theo đuổi từ xưởng cơ khí gia đình, ghi nhận bước tiến quan trọng của kỹ thuật cơ khí xanh. Dây chuyền mới giúp giảm 20 - 30% nhiên liệu, tự động tối ưu lực rung - ép theo từng loại vật liệu, đồng thời, tái sử dụng hàng trăm tấn phế phẩm công nghiệp mỗi năm khi được ứng dụng rộng rãi. Trong bối cảnh ngành vật liệu xây dựng đang chuyển dịch sang xu hướng tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải, sáng chế của Vinh được xem như một bước đi đón đầu.

Trong lĩnh vực công nghệ thực phẩm, Nanosalt, muối giảm natri tiếp tục thể hiện triết lý “khoa học vì cộng đồng” của anh. Vẫn giữ trọn vị mặn quen thuộc nhưng ít natri hơn, công nghệ này mang đến lựa chọn lành mạnh cho người tiêu dùng, đồng thời khai thác tốt hơn nguồn nước biển và phụ phẩm nghề muối. Như Vinh từng nói: “Nếu một sản phẩm thực sự tốt, người dân sẽ lựa chọn nó. Tôi chỉ cố gắng khiến điều đó trở nên dễ dàng hơn”.

Hơn 1 thập kỷ miệt mài, doanh nghiệp của anh đã sở hữu 35 sáng chế độc quyền, 10 sáng chế đang chờ cấp bằng, 4 sản phẩm OCOP 3 sao và thiết bị xuất khẩu sang 7 quốc gia. 5 giải thưởng quốc tế tại SIIF 2025 - gồm 2 Huy chương Vàng, 2 Huy chương Đồng và 1 giải Đặc biệt - là sự ghi nhận xứng đáng cho sức mạnh của một hệ sinh thái công nghệ xanh được gây dựng từ chính làng nghề truyền thống.

“

Sáng chế chỉ thật sự thành công khi nó bước vào đời sống và tạo ra hiệu quả thực tế. Đó cũng là lý do tôi gọi hành trình của mình là hành trình của một "nhà sáng chế xanh". Và nếu hỏi SIIF 2025 đã mang lại cho tôi điều gì, thì đó là niềm tin rằng, con đường ấy là đúng và vẫn còn rất dài phía trước”…

Kỹ sư Hồ Xuân Vinh

Không lựa chọn con đường an toàn của một doanh nghiệp cơ khí thông thường, Vinh đặt mục tiêu mới: Làm ra những thiết bị thật rẻ, thật bền, để người nông dân dễ tiếp cận và có thể làm giàu trên chính mảnh đất quê mình. Vì thế, anh không dừng lại ở những sáng chế đã có mà tiếp tục phát triển các dự án quy mô lớn: Nghiên cứu gạch đất đồi và bê tông đất để giảm sử dụng xi măng; dây chuyền rửa cát mặn, tái chế cát mịn phục vụ xây dựng; sản xuất phân hữu cơ từ phụ phẩm nông nghiệp; hoàn thiện hệ sinh thái vật liệu sinh học. Mỗi hướng nghiên cứu, dù khác nhau, đều nhằm vào một mục tiêu chung: Tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải, nâng cao giá trị cho nông sản và mở thêm sinh kế cho nông thôn.

Vinh cũng ấp ủ giấc mơ xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo ngay tại Nghệ An, nơi những ý tưởng nảy mầm từ đồng đất, từ nỗi trăn trở của người nông dân, được ươm tạo và phát triển thành sản phẩm có giá trị. Anh muốn chứng minh rằng, sáng chế không chỉ thuộc về các viện lớn hay khu công nghệ cao, mà có thể bắt đầu từ một xưởng nhỏ, một người thợ học nghề từ cha mình, miễn là có đủ đam mê và bền bỉ.

Nhìn lại hành trình từ chiếc máy ép gạch đầu tiên đến bục vinh danh tại Seoul, câu chuyện của kỹ sư 8X ấy là hành trình của ý chí, của khát vọng cống hiến và của niềm tin giản dị: Công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng.

Nhà sáng chế Hồ Xuân Vinh chia sẻ: “Tôi xem SIIF 2025 như một cột mốc đẹp, nhưng không phải đích đến. Với tôi, đó giống như tấm gương phản chiếu con đường mình đã kiên trì đi suốt nhiều năm: Làm khoa học ứng dụng, giải quyết những vấn đề của đời sống và tạo ra giá trị hữu ích cho người dân. Điều khiến tôi vui nhất không phải là số lượng huy chương, mà là việc quốc tế ghi nhận nỗ lực của một nhóm nghiên cứu đến từ Nghệ An, những người chọn bước vào các lĩnh vực khó, đòi hỏi vốn lớn và sự kiên nhẫn dài hơi, thay vì chạy theo xu hướng ngắn hạn.

Giữa dòng chảy hối hả của thị trường, khi nhiều sáng tạo bị cuốn theo lợi nhuận ngắn hạn, những người như Hồ Xuân Vinh chọn một con đường khác: Chậm hơn, lặng lẽ hơn nhưng đầy sức bền. Bởi phía sau mỗi sáng chế “xanh” là mong muốn rất đời - giúp quê hương giàu lên từ chính những gì đang có, và giúp nông thôn Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển bền vững.

Và hành trình ấy, chắc chắn, vẫn còn đang tiếp tục...

“

Giai đoạn 2020 - 2025, kỹ sư Hồ Xuân Vinh được tặng 1 Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, 1 Bằng khen của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, 1 Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường), 8 Bằng khen của Trung ương Đoàn, 2 Bằng khen của Liên hiệp Hội Khoa học Kỹ thuật Việt Nam, 8 Bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An, 1 Huy hiệu “Vì sự nghiệp khoa học - công nghệ”...