Nhật Bản cân bằng giữa liên minh với Mỹ và quan hệ với Nga
Tranh chấp lãnh thổ với Nga quanh quần đảo Kuril là một mắt xích quan trọng. Vấn đề này thuộc về tổng thể chính sách đối ngoại Nhật Bản tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Tokyo đang nỗ lực duy trì một vị thế cân bằng hẹp. Một mặt, họ muốn đi theo sát đường lối của đồng minh Mỹ; mặt khác, họ không muốn cắt đứt hoàn toàn quan hệ kinh tế với Nga.
Theo hãng thông tấn TASS ngày 16/8, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Liên ngành Bắc Cực thuộc Trường Kinh tế Cao cấp (HSE), chuyên gia cấp cao tại Viện Nghiên cứu Trung Quốc và châu Á đương đại (ICSA RAS) và đại sứ thiện chí của Diễn đàn phương Bắc - Irina Strelnikova nhận định, Nhật Bản đang khéo léo bước đi trên một ranh giới hẹp. Tokyo là đồng minh chủ chốt của Washington tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Họ luôn được Mỹ hậu thuẫn nhất quán trong vấn đề tranh chấp lãnh thổ. Tuy nhiên, giới chức Nhật Bản hoàn toàn không muốn phá vỡ các liên kết kinh tế với Nga.
Theo đánh giá của vị chuyên gia này, chủ quyền xoay quanh quần đảo Kuril không chỉ là mâu thuẫn song phương. Đây là một phần trong bức tranh chiến lược rộng lớn hơn. Nó phản ánh rõ nét chính sách đối ngoại Nhật Bản tại một khu vực đang có nhiều biến động khôn lường.
Căng thẳng tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương đang có dấu hiệu gia tăng. Nguyên nhân chính là sự cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa Mỹ và Trung Quốc. Trong bối cảnh đó, Nhật Bản đang tích cực hình thành các liên minh an ninh đa phương. Tiêu biểu là việc tham gia cơ chế đối thoại Bộ tứ (QUAD).
Giữa bầu không khí địa chính trị này, tranh chấp lãnh thổ với Nga chỉ là một mắt xích. Tokyo luôn cố gắng không để căng thẳng leo thang vượt mức kiểm soát. Họ muốn tránh mọi nguy cơ gây mất ổn định cho toàn bộ khu vực.
Trước đó, ngày 13/8, Tổng thống Nga Vladimir Putin lần đầu tiên trực tiếp đến thăm đảo Iturup thuộc quần đảo Kuril.
Từ giữa thế kỷ trước, Nga và Nhật Bản đã tiến hành nhiều vòng đàm phán. Mục tiêu là xây dựng một hiệp ước hòa bình dựa trên kết quả của Thế chiến thứ hai. Trở ngại chính trên con đường này vẫn là những bất đồng về quyền đối với phần phía nam của quần đảo Kuril. Sau khi chiến tranh kết thúc, toàn bộ quần đảo này được đưa vào thành phần của Liên Xô. Mặc dù vậy, Nhật Bản vẫn tranh chấp quyền sở hữu đối với các đảo Iturup, Kunashir, Shikotan và một nhóm đảo nhỏ không có người ở.
