Nhật Bản tạm dỡ bỏ hạn chế nhiệt điện than để bảo vệ an ninh năng lượng

Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) vừa thông báo quyết định tạm thời dỡ bỏ các hạn chế đối với việc sản xuất điện than nhằm đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh những bất ổn địa chính trị tại Trung Đông đang tạo ra áp lực lớn lên chuỗi cung ứng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu, đặc biệt là các tuyến vận tải qua eo biển Hormuz.

Nới lỏng quy định vận hành nhiệt điện than

Theo kế hoạch của METI, mức trần 50% đối với công suất vận hành của các nhà máy nhiệt điện than có hiệu suất dưới 42% sẽ được tạm thời bãi bỏ. Biện pháp điều chỉnh này dự kiến có hiệu lực trong vòng một năm, bắt đầu từ năm tài khóa ngày 1/4/2026, nhằm tạo ra sự linh hoạt tối đa cho hệ thống điện quốc gia.

Đại diện METI nhấn mạnh rằng việc tăng cường vận hành các nhà máy điện than là một giải pháp tình thế cấp bách để tiết kiệm nhiên liệu LNG. Cơ quan này cho biết sự bất định về khả năng đảm bảo nguồn LNG trong tương lai đang gia tăng, buộc chính phủ phải đưa ra các kịch bản ứng phó khẩn cấp.

Giảm phụ thuộc vào eo biển Hormuz

Sự thay đổi chính sách này xuất phát trực tiếp từ những lo ngại về sự gián đoạn tại eo biển Hormuz. Hiện nay, Nhật Bản nhập khẩu khoảng 4 triệu tấn LNG mỗi năm qua khu vực này, chiếm xấp xỉ 6% tổng lượng LNG nhập khẩu của cả nước. Đây là tuyến vận tải gần như bị gián đoạn do các xung đột vũ trang gần đây.

Ước tính từ METI cho thấy, việc cho phép các nhà máy điện than hoạt động vượt mức trần cũ có thể giúp Nhật Bản giảm tiêu thụ LNG khoảng 0,5 triệu tấn mỗi năm. Con số này tương đương hơn 10% lượng LNG mà quốc gia này nhập khẩu qua eo biển Hormuz. Hiện tại, Nhật Bản đang duy trì mức dự trữ khoảng 4 triệu tấn LNG để ứng phó với các tình huống khẩn cấp.

Chiến lược năng lượng đa dạng hóa

Mặc dù nới lỏng quy định về than, Nhật Bản khẳng định đây chỉ là điều chỉnh ngắn hạn và không làm thay đổi mục tiêu dài hạn về giảm phát thải carbon. Hệ thống điện của nước này hiện vẫn phụ thuộc chủ yếu vào nhiệt điện LNG và than, bên cạnh năng lượng tái tạo và điện hạt nhân.

Để tăng cường năng lực nội địa, Nhật Bản đã khởi động lại 15 trong số 33 lò phản ứng hạt nhân đủ điều kiện vận hành sau sự cố năm 2011. Ông Fatih Birol, Giám đốc Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhận định rằng ngành điện hạt nhân có thể sẽ được thúc đẩy mạnh hơn sau khi các cuộc khủng hoảng hiện tại qua đi.

Song song với điện năng, chính phủ Nhật Bản cũng đang triển khai các biện pháp bình ổn thị trường dầu mỏ. Thủ tướng Sanae Takaichi gần đây đã đề nghị phối hợp giải phóng thêm dự trữ dầu quốc gia. Nhật Bản đã quyết định xuất kho lượng dầu tương đương khoảng 50 ngày tiêu thụ trong bối cảnh hơn 90% nguồn cung dầu của nước này bị đe dọa bởi tình trạng tắc nghẽn tại các hành lang hàng hải quốc tế.