Nhiều mặt bằng trên 'đất vàng' ở Nghệ An ế khách thuê

Áp lực chi phí và làn sóng trả mặt bằng

Thời gian gần đây, dọc theo nhiều tuyến phố trung tâm vốn được xem là "đất vàng" thương mại tại các phường thuộc đô thị Vinh, tình trạng các ki-ốt đóng kín cửa, treo biển cho thuê, sang nhượng hoặc thanh lý xuất hiện với tần suất dày.

Khảo sát cho thấy, tỷ lệ lấp đầy mặt bằng bán lẻ tại một số khu vực trọng điểm đã giảm từ 10% đến 15% so với giai đoạn đỉnh cao. Nhiều mặt bằng có diện tích lớn, vị trí đắc địa vẫn rơi vào tình trạng vắng khách thuê suốt nhiều tháng.

Theo các chuyên gia kinh tế, đây là hệ quả tất yếu giữa chi phí vận hành và sự chuyển dịch của thị trường bán lẻ. Sự thay đổi mang tính quyết định nhất xuất phát từ thói quen của người tiêu dùng. Các phương thức mua sắm trực tuyến đã trở thành lựa chọn ưu tiên, làm giảm đáng kể lưu lượng khách hàng đến giao dịch trực tiếp tại các cửa hàng. Khi sức mua trực tiếp giảm, chi phí cố định trở thành gánh nặng lớn đối với các hộ kinh doanh.

Chị Nguyễn Thị Cẩm Anh, một tiểu thương kinh doanh mặt hàng điện tử trên đường Lý Thường Kiệt cho biết, lượng khách đến trực tiếp mua hàng thời gian qua giảm hẳn, kéo theo doanh thu đi xuống.

Tuy nhiên, chi phí thuê mặt bằng lại không giảm, thậm chí điều chỉnh tăng theo từng năm. Để trụ vững trên thị trường, chị đã tăng cường bán hàng trên các nền tảng số và sàn thương mại điện tử.

Dưới góc độ của người sở hữu bất động sản, việc điều chỉnh giảm giá thuê khó được chấp thuận bởi những tính toán về giá trị đầu tư và vị trí thương mại. Tại nhiều tuyến đường như Nguyễn Văn Cừ, Phan Đình Phùng, Lê Hồng Phong có những mặt bằng trước đây cho thuê hàng chục triệu đồng/tháng thì nay vẫn bỏ trống nhiều tháng liền.

Ông Lê Đức Bích, khối Trường Thi 3, phường Trường Vinh chia sẻ: "Đây là những tuyến phố sầm uất và thuận lợi. Ai cũng phải bỏ vốn đầu tư để có mặt bằng đẹp, nên xu hướng giá cho thuê nhìn chung chỉ có đi lên, rất khó để giảm”.

Khi không tìm được tiếng nói chung, nhiều chủ cơ sở kinh doanh buộc phải lựa chọn phương án chấm dứt hợp đồng, rời bỏ các tuyến phố trung tâm để tìm kiếm những địa điểm kinh doanh có chi phí vận hành phù hợp hơn.

Chuyển đổi phương thức và hoàn thiện hành lang pháp lý

Việc hàng loạt cơ sở kinh doanh rời khỏi các mặt bằng đắt đỏ không đồng nghĩa với việc thu hẹp kinh doanh.

Số liệu từ Cục Thống kê cho thấy, tính đến tháng 7 năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng trên địa bàn vẫn duy trì đà tăng trưởng, đạt mức tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, đà tăng này không còn tập trung vào kênh mua sắm truyền thống mà đang dịch chuyển mạnh.

Các mô hình bán lẻ hiện đại kết hợp nền tảng số đang là động lực tăng trưởng chính. Điều này khiến các nhóm ngành từng phụ thuộc lớn vào mặt bằng đẹp như thời trang, nhà hàng, đồ gia dụng, hàng điện tử... dần thu hẹp không gian bán hàng trực tiếp và dành nhiều nguồn lực phát triển bán hàng trực tuyến trên nền tảng số.

Nhận diện rõ sự thay đổi của thị trường, các doanh nghiệp phân phối đang chủ động chuyển đổi phương thức. Đại diện chăm sóc khách hàng của thương hiệu thời trang Format cho biết, tỷ trọng doanh thu từ kênh trực tuyến của đơn vị hiện đã chiếm từ 20% đến 30% và đang đặt mục tiêu nâng tỷ lệ này vượt mức 40% trong thời gian tới.

Sự chuyển dịch này đang tạo ra dư địa phát triển mạnh mẽ cho hạ tầng logistics và giao nhận. Dòng chảy hàng hóa hiện đại không còn tập trung tại các không gian trưng bày mặt phố sầm uất, mà luân chuyển liên tục qua hệ thống kho bãi và mạng lưới vận chuyển chuyên nghiệp.

Tại Bưu điện tỉnh, đơn vị đã thiết kế các chuỗi dịch vụ logistics toàn diện, ứng dụng công nghệ để tối ưu thời gian giao nhận. Kết nối với các sàn thương mại điện tử như Shopee, TikTok và hỗ trợ các hộ kinh doanh trong việc đưa sản phẩm lên môi trường số.

Ông Nguyễn Trọng Tuấn - Phó Giám đốc Trung tâm vận hành cho biết thêm: Có khoảng 60% khách hàng thường xuyên sử dụng App của Bưu điện Việt Nam cũng như các phần mềm bán hàng để tạo đơn, theo dõi hành trình đơn hàng.

Có thể thấy, đây là bước chuyển đổi tất yếu của ngành bán lẻ nhằm tối ưu hóa chi phí. Tuy nhiên, sự bùng nổ của thương mại điện tử và quá trình số hóa cũng đang đặt ra những bài toán mới, phức tạp hơn đối với công tác quản lý nhà nước.

Khi hoạt động giao thương phần lớn được thực hiện trên môi trường mạng, việc giám sát dòng tiền, quản lý thuế, và đảm bảo chất lượng hàng hóa đòi hỏi những công cụ quản lý đồng bộ. Vấn đề cốt lõi hiện nay là xây dựng một hành lang pháp lý hoàn thiện, đảm bảo môi trường kinh doanh minh bạch và tạo lập sự cạnh tranh bình đẳng giữa kênh bán hàng trực tuyến và trực tiếp.

Một bước chuyển quan trọng trong công tác quản lý đã được thiết lập khi quy định định danh 100% người dùng trên không gian mạng theo Luật Thương mại điện tử có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Đây là yêu cầu bắt buộc xác thực danh tính điện tử đối với toàn bộ cá nhân bán hàng, làm tiếp thị liên kết và phát sóng trực tiếp.

Quy định này nhằm chấm dứt triệt để tình trạng sử dụng tài khoản ảo để kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng hoặc trốn thuế. Đồng thời gắn chặt trách nhiệm giám sát của các nền tảng trực tuyến.

Khi hành lang pháp lý được siết chặt, thị trường sẽ được thanh lọc, bảo vệ tối đa quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng và tạo nền tảng phát triển bền vững cho nền kinh tế.