Ninh Bình: Chiêm ngưỡng ngôi chùa nghìn năm tuổi lưu giữ bảo vật quốc gia thời Lý

Nằm thanh bình dưới chân núi Chương Sơn, thuộc xã Tân Minh, tỉnh Ninh Bình, cụm di tích lịch sử - văn hóa Quốc gia đình - chùa Ngô Xá và chùa Nề (hay còn gọi là chùa Phi Lai) là điểm đến tâm linh mang đậm dấu ấn lịch sử. Ngôi chùa cổ được khởi dựng từ thời nhà Lý này vừa hoàn tất quá trình tu bổ quy mô với kinh phí khoảng 60 tỷ đồng, mang lại diện mạo uy nghi nhưng vẫn giữ trọn vẹn hồn cốt kiến trúc Việt cổ.

Kiến trúc gỗ lim và dấu ấn mỹ thuật thời Lý

Trải qua hơn một năm thi công, dự án bảo quản và tôn tạo cụm di tích đã hoàn thiện, hồi sinh không gian thờ tự bằng chất liệu gỗ lim quý hiếm. Theo ghi nhận, toàn bộ khung nhà được dựng chắc chắn bằng các cột gỗ lớn, kết hợp với hệ thống vì kèo và xà ngang được chạm trổ hoa văn rồng, mây, hoa lá mềm mại. Những đường nét này không chỉ thể hiện trình độ mỹ thuật dân gian điêu luyện mà còn giữ được vẻ mộc mạc, tĩnh tại của một di tích nghìn năm.

Đáng chú ý, mái chùa sau khi tu bổ vẫn được giữ nguyên lớp ngói cổ, tạo nên sự giao thoa hài hòa giữa cái mới và cái cũ. Hệ thống cửa bức bàn được phục dựng đúng chất liệu truyền thống với màu gỗ trầm ấm, tránh việc sơn son lòe loẹt làm mất đi giá trị gốc. Các vết nứt tự nhiên và lớp gỗ sẫm màu theo thời gian cũng được khéo léo giữ lại như một phần ký ức của di tích.

Bảo vật quốc gia 1.000 năm tuổi

Bên cạnh kiến trúc đặc sắc, chùa Ngô Xá còn nổi tiếng là nơi lưu giữ pho tượng Phật A Di Đà bằng đá xanh – một trong những bảo vật quốc gia quý hiếm nhất từ thời nhà Lý. Tượng có chiều cao tổng thể khoảng 2m, bao gồm phần tượng cao 0,92m và phần bệ cao 1,08m. Điểm độc đáo của báu vật này là đầu tượng và thân tượng được ghép nối bằng mộng, có thể tháo rời linh hoạt.

Thân tượng được tạc liền khối với cổ bệ hình tròn dẹt, xung quanh chạm nổi hình tượng hai con sư tử ngậm ngọc. Đặc biệt, trên các cánh sen của đài Phật là những đôi rồng chầu với thân hình mềm mại, đầu hướng lên trên, được chạm đục vô cùng tinh tế. Đây được xem là một trong những pho tượng Phật bằng đá có niên đại sớm nhất hiện còn lưu giữ được tại khu vực Bắc Bộ, thấm đượm tinh thần dân tộc và tư duy thẩm mỹ của cha ông ta từ thế kỷ 12.

Với lịch sử gắn liền với triều đại vua Lý Nhân Tông và những giai thoại về ba vị Hoàng hậu xây chùa thờ Phật, cụm di tích Ngô Xá không chỉ là điểm đến tâm linh mà còn là bảo tàng sống động về lịch sử và nghệ thuật. Việc tu bổ kịp thời đã giúp bảo tồn vẹn nguyên những giá trị quý báu này cho các thế hệ mai sau.