Nữ xóm trưởng “nói đi đôi với làm” ở Mường Ham
Ở xóm Đại Cường, xã Mường Ham, người dân nhắc đến chị Vi Thị Phượng bằng một câu giản dị: Nữ xóm trưởng “nói được làm được”. Từ những con đường bê tông xanh sạch đẹp đến những mô hình sinh kế mới, từ những thửa ruộng không bỏ hoang đến các nhóm Zalo, Facebook kết nối cộng đồng… dấu ấn của người phụ nữ Thái ấy hiện diện trong từng đổi thay của bản làng.
.png)
Khánh Ly - Thanh Phúc / Trình bày: Hồng Toại • 18/9/2026
*****
Ở xóm Đại Cường, xã Mường Ham, người dân nhắc đến chị Vi Thị Phượng bằng một câu giản dị: Nữ xóm trưởng “nói được làm được”. Từ những con đường bê tông xanh- sạch -đẹp đến những mô hình sinh kế mới, từ những thửa ruộng không bỏ hoang đến các nhóm Zalo, Facebook kết nối cộng đồng… dấu ấn của người phụ nữ Thái ấy hiện diện trong từng đổi thay của bản làng.
Một sáng mùa Thu, ghé xóm Đại Cường, chúng tôi không khỏi ấn tượng trước không gian xanh mướt và yên bình. Những ngôi nhà nép dưới tán cây, đường làng sạch đẹp, cờ Tổ quốc phấp phới trong gió.
Hỏi thăm Xóm trưởng Vi Thị Phượng, người dân vui vẻ chỉ về ngôi nhà nằm sát con đường trung tâm: “Đó là thủ lĩnh trẻ, miệng nói, tay làm của đồng bào Thái ta đấy!”.
Trong căn nhà nhỏ, chị Phượng (SN 1985) rót những bát chè đâm sóng sánh - thức uống đặc sản có màu xanh lam, vị thơm mát, chát dịu. Câu chuyện của chị xoay quanh chuyện xóm, chuyện dân và những việc tưởng nhỏ nhưng góp lại thành đổi thay của một vùng quê.
Sinh ra, lớn lên ở bản Ham xã Châu Cường (Quỳ Hợp cũ), chị Phượng sớm gắn bó với các phong trào địa phương. Năm 2010, chị được bầu làm Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ bản Ham.
Ba năm sau, chị vinh dự đứng vào hàng ngũ của Đảng. Từ Chi hội trưởng phụ nữ, chị lần lượt được tín nhiệm làm Bí thư Chi bộ kiêm Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ, rồi Xóm trưởng kiêm Bí thư Chi đoàn bản Ham cũ.
Đây là một trong 3 bản được xã Châu Cường cũ lựa chọn thí điểm xây dựng nông thôn mới.
Những ngày ấy, để vận động người dân chung sức xây dựng quê hương, chị Phượng cùng chi ủy, ban quản lý bản đi từng nhà, gặp từng người, kiên trì giải thích để bà con hiểu rằng xây dựng nông thôn mới không phải việc riêng của Nhà nước mà là việc chung của cả cộng đồng.
Từ phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, người dân góp công, góp sức xây dựng đường giao thông, kiên cố hóa kênh mương; cải tạo vườn hoang, vườn tạp; chuyển đổi cây trồng, phát triển sản xuất nông - lâm nghiệp. Những tuyến đường nội bản dần được bê tông hóa, cảnh quan làng bản ngày càng khang trang.
Trong quá trình ấy, chị Phượng đặc biệt coi trọng việc nêu gương. Chị hiểu, vận động bằng lời nói thôi chưa đủ. Muốn dân đồng thuận, cán bộ phải làm trước, việc càng khó cán bộ càng phải tiên phong.
Ví như trong sản xuất, để vận động bà con không để ruộng bỏ hoang, gia đình chị trồng 10 sào lúa hè thu. Khi tuyên truyền trồng ngô vụ đông, gia đình chị đi đầu với 6 sào.
Những lúc mưa lớn, cầu tràn nối bản Ham cũ với Đồng Tiến cũ bị ngập, chị cùng ban quản lý bản và các cán bộ đoàn thể thay nhau trực 24/24h để bảo đảm an toàn cho người dân.
Mình là người đứng đầu, không thể lấy lý do mình là phụ nữ để thoái thác. Mình không trực đêm thì phải trực ngày”.
Chị Phượng nói.
Cách làm ấy tạo được niềm tin. Người dân góp công, góp sức, những tuyến đường nội bản dần được bê tông hóa, kênh mương được kiên cố. Năm 2022, bản Ham được công nhận bản nông thôn mới.
Tháng 6/2026, bản Ham sáp nhập với Đồng Tiến và Hạ Đông thành xóm Đại Cường. Xóm mới có 402 hộ, 1.981 nhân khẩu; Chi bộ có 93 đảng viên. Với uy tín và kinh nghiệm qua 4 nhiệm kỳ làm người đứng đầu thôn, xóm, chị Phượng tiếp tục được tín nhiệm giữ cương vị xóm trưởng.
Ba xóm cũ đều đã về đích nông thôn mới, đó là thuận lợi. Nhưng sau sáp nhập, địa bàn rộng, dân đông, việc quản lý cũng áp lực hơn”.
Chị Phượng chia sẻ.
Điều chị trăn trở không chỉ là giữ được những kết quả đã có, mà phải tạo thêm động lực để người dân phát triển kinh tế ngay trên mảnh đất quê mình.
Ở Đại Cường, hoa thiên lý đang trở thành một hướng sinh kế mới. Khoảng 30 hộ trồng trên diện tích 5-6 ha. Đầu vụ, giá có thời điểm đạt 55.000 đồng/kg, cuối vụ khoảng 30.000 đồng/kg.
Gia đình ông Sầm Văn Diện trồng 3 sào, bình quân hai ngày thu hoạch một lần khoảng 20 kg. Một số hộ mạnh dạn đưa hoa thiên lý từ vườn ra đồng để mở rộng diện tích.
Cây ổi cũng được trồng trên khoảng 3 ha, thương lái tìm đến tận vườn thu mua. Nuôi vịt bầu được nhân rộng, hộ ít vài chục con, hộ nhiều lên tới trăm con. Ngoài ra trong xóm còn có hơn 10 hộ tham gia tổ hợp tác trồng dược liệu, sản xuất tinh dầu đạt chuẩn OCOP trên diện tích khoảng 2 ha; 4 hộ làm homestay mở thêm hướng phát triển du lịch cộng đồng. Thu nhập bình quân đầu người của xóm hiện đạt khoảng 46 triệu đồng/người/năm.
Với chị Phượng, phát triển kinh tế không chỉ là câu chuyện của những con số. Quan trọng hơn là tạo được niềm tin để người dân mạnh dạn thay đổi cách làm, tìm kiếm hướng sinh kế phù hợp với lợi thế của quê hương.
Việc thôn, xóm rộng hơn, quy mô dân số lớn hơn sau sáp nhập cũng đồng nghĩa với việc người đứng đầu phải tìm cách quản lý hiệu quả hơn. Chị Phượng chọn công nghệ số làm một trong những công cụ kết nối người dân.
Tự học, tự tìm hiểu, chị bỏ kinh phí sắm máy tính xách tay để phục vụ công việc. Các tổ, cụm dân cư được hình thành, có sự phân công, chịu trách nhiệm của người phụ trách từng cụm. Các nhóm Zalo, Facebook trở thành “cầu nối” giữa ban quản lý xóm với người dân.
Đặc biệt, nữ xóm trưởng cũng trực tiếp xây dựng và quản trị trang Facebook “Bản tin xóm Đại Cường”. Theo đó mọi chủ trương, chính sách mới, các hoạt động lao động sản xuất, hội họp, văn hóa, văn nghệ, thể thao... được cập nhật thường xuyên. Những người đi làm ăn xa cũng có thể theo dõi tình hình quê nhà.
Mạng xã hội còn trở thành nơi lan tỏa những việc làm nghĩa tình. Khi gia đình bà Sầm Thị Hiệp lâm vào hoàn cảnh khó khăn vì con trai mắc bệnh hiểm nghèo, thông qua kênh thông tin của xóm, Ban Công tác Mặt trận xóm Đại Cường đã vận động được hơn 12 triệu đồng hỗ trợ gia đình.
“Điều quan trọng không chỉ là cán bộ biết sử dụng công nghệ, mà phải giúp bà con thấy được lợi ích của ứng dụng số trong đời sống, sản xuất và hình thành thói quen trên môi trường điện tử”, chị Phượng chia sẻ.
.jpg)
Chị cũng là một trong những người tiên phong sử dụng mạng xã hội để giới thiệu, bán nông sản, thực phẩm.
Nhưng với nữ xóm trưởng, một vùng quê đáng sống, một bản làng phát triển không thể chỉ tính bằng thu nhập. Giữa nhịp sống mới, những giá trị văn hóa của người Thái vẫn phải được gìn giữ và tiếp nối.
Bởi vậy, cùng với phát triển kinh tế, chị Phượng tích cực khuyến khích người dân, nhất là lớp trẻ, duy trì, bảo tồn trang phục, ẩm thực, dân ca, âm nhạc, rượu cần, nhảy sạp và các hoạt động văn hóa cộng đồng người dân tộc Thái.
Và Sầm Ngọc Sướng, một thanh niên từng làm việc ở Singapore, trở về quê lập nghiệp được tín nhiệm làm Bí thư Chi đoàn mang lại làn gió mới cho phong trào thanh thiếu niên ở địa phương. Anh còn sáng lập homestay Nhà Sam, kết hợp nhà sàn truyền thống, ẩm thực Thái, các hoạt động trải nghiệm văn hóa và đời sống địa phương. Bước đầu, mô hình tạo thêm thu nhập cho khoảng 30 lao động địa phương, đồng thời tạo đầu ra cho sản phẩm của hơn 15 hộ gia đình trong cộng đồng.
Theo ông Lê Anh Hoàng, thành viên nòng cốt CLB Văn nghệ Nhà Sam và của xóm Đại Cường, Xóm trưởng Vi Thị Phượng là người yêu văn hóa, văn nghệ, thể thao và biết cách khơi dậy phong trào. “Phát triển homestay vừa tạo sinh kế, vừa góp phần giữ gìn văn hóa, ẩm thực Thái, những điệu xuối, điệu nhuôn, lăm vông, tiếng cồng chiêng, nhảy sạp...”, ông Hoàng chia sẻ.
Phía trước Đại Cường vẫn còn không ít việc phải làm. Xóm mới sau sáp nhập cần thêm thời gian để tạo sự gắn kết; những mô hình kinh tế cần được nâng chất, du lịch cộng đồng cần tiếp tục hoàn thiện.
Nhưng từ những việc rất đời thường, Vi Thị Phượng đang cùng cán bộ, đảng viên và người dân tạo nên một cách làm giản dị: Cán bộ đi trước, người dân đồng hành; công nghệ mở thêm những con đường kết nối; văn hóa trở thành nguồn lực cho phát triển.
Với những nỗ lực và cống hiến cho việc xóm, việc dân, năm 2026, xóm trưởng Vi Thị Phượng vinh dự là một trong 9 cá nhân được Chủ tịch UBND tỉnh tặng Bằng khen vì có thành tích xuất sắc trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
.jpg)
Phần thưởng ấy cũng là sự ghi nhận cho một cách làm mà người phụ nữ dân tộc Thái đã kiên trì suốt nhiều năm: Muốn dân tin thì cán bộ phải làm trước.
