Nuôi ốc bươu đen ven khe - mô hình mới ở Giai Lạc

Từ trồng lúa sang nuôi ốc bươu đen

Tại xóm Làng Cầu, xã miền núi Giai Lạc, những ao nuôi ốc bươu đen xếp liền nhau bên dòng khe Hủng Găng đang dần trở thành hình ảnh quen thuộc. Ít ai ngờ rằng, trên diện tích từng chỉ trồng lúa một vụ kém hiệu quả, giờ đây đã hình thành một mô hình nuôi trồng thủy sản cho thu nhập cao, ổn định.

Người tiên phong là vợ chồng anh Nguyễn Bá Hân và chị Thái Thị Doan. Tháng 5/2025, sau nhiều năm gắn bó với sản xuất nông nghiệp truyền thống nhưng thu nhập bấp bênh, anh chị quyết định cải tạo 4.000m² đất lúa do gia đình khai hoang trước đây để nuôi ốc bươu đen. Đây là quyết định không hề dễ dàng, bởi nuôi ốc khi ấy vẫn còn là mô hình mới mẻ tại địa phương, đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu và kiến thức kỹ thuật nhất định.

“Ban đầu cũng lo lắm, vì chưa có nhiều kinh nghiệm, lại phải đầu tư bạt lót ao, hệ thống cấp thoát nước. Nhưng nếu cứ giữ cách làm cũ thì rất khó thoát nghèo”, anh Hân chia sẻ. Sau khi tìm hiểu qua các mô hình trong và ngoài tỉnh, vợ chồng anh quyết định lót toàn bộ ao bằng bạt HDPE - loại bạt nhựa polyethylene mật độ cao, có khả năng chống thấm tuyệt đối, chịu nắng nóng và bền bỉ trong điều kiện ngoài trời.

Theo anh Hân, việc lót bạt HDPE là khâu quan trọng nhất, quyết định sự thành bại của mô hình. Bạt giúp kiểm soát môi trường nước, hạn chế thất thoát, giảm nguy cơ ô nhiễm từ bùn đất và mầm bệnh. Nhờ đó, ao nuôi dễ vệ sinh, quản lý và phù hợp với đặc tính sinh trưởng của ốc bươu đen.

Sau 4 tháng nuôi thử nghiệm, dù là vụ đầu tiên, sản lượng đạt khoảng 4 tấn ốc thương phẩm, mang về hơn 200 triệu đồng doanh thu. Kết quả này trở thành “cú hích” để gia đình anh mạnh dạn tái đầu tư. Cuối năm 2025, anh chị tiếp tục mở rộng thêm 4.500m², nâng tổng diện tích nuôi lên 8.500m², chia thành 17 ao nuôi lớn nhỏ. Tổng kinh phí đầu tư cho toàn bộ hệ thống ao, bạt lót và hạ tầng phụ trợ lên tới khoảng 280 triệu đồng.

Nuôi ốc bươu đen, theo anh Hân, không quá phức tạp nhưng đòi hỏi tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu kỹ thuật, đặc biệt là nguồn nước. “Ốc cần nước sạch, dồi dào và phải được thay thường xuyên. Trung bình cứ 4 ngày chúng tôi thay toàn bộ nước trong ao một lần. Nếu nước bẩn, ốc rất dễ mắc bệnh đường ruột hoặc sưng vòi”, anh nói.

Để chống nóng trong những tháng Hè, mực nước trong ao luôn được duy trì ở độ sâu khoảng 80 cm, kết hợp thả bèo tây tạo bóng mát tự nhiên. Bên cạnh đó, gia đình còn chủ động sản xuất con giống ngay tại trại, vừa giảm chi phí đầu vào, vừa kiểm soát được chất lượng giống thả nuôi.

Nguồn thức ăn cho ốc chủ yếu là các loại quả và lá sẵn có ở địa phương như đu đủ, bí đỏ, ổi, lá sắn, lá đu đủ... Tận dụng đất ven trại, anh chị trồng thêm sắn, đu đủ để làm thức ăn, song vẫn chưa đủ, phải mua thêm bí và các loại quả khác. Trung bình mỗi ngày, chi phí thức ăn cho ốc khoảng 700 nghìn đồng. “Sắp tới, chúng tôi dự định làm giàn mướp vươn ra mặt ao. Vừa che mát, vừa tận dụng quả mướp làm thức ăn, giảm chi phí”, anh Hân tính toán.

Từ thực tế sản xuất, anh rút ra kinh nghiệm quan trọng nhất là cho ốc ăn vừa đủ, không để thức ăn dư thừa lắng xuống đáy ao gây ô nhiễm nước. Khi môi trường nước ổn định, ốc sinh trưởng nhanh, tỷ lệ hao hụt thấp và ít dịch bệnh, sau 4 tháng sẽ cho thu hoạch.

Không chỉ gia đình anh Hân, dọc theo khe Hủng Găng hiện còn có thêm hai hộ dân khác đầu tư nuôi ốc bươu đen với quy mô tương đối lớn. Hộ anh Nguyễn Xuân Hải và hộ anh Nguyễn Xuân Thắng mỗi gia đình đều có diện tích ao nuôi khoảng 6.000m², cũng áp dụng hình thức lót bạt HDPE để đảm bảo điều kiện nuôi.

Sự xuất hiện của các mô hình này đã tạo nên vùng nuôi ốc bươu đen tập trung bước đầu tại xóm Làng Cầu, góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân. Từ chỗ chỉ quen canh tác lúa truyền thống, nhiều hộ đã mạnh dạn tìm hiểu, học hỏi các mô hình kinh tế mới, phù hợp với điều kiện tự nhiên địa phương.

Khuyến khích xây dựng những mô hình mới

Theo bà Nguyễn Thị Vân - Chủ tịch UBND xã Giai Lạc, các mô hình nuôi ốc bươu đen nói trên cho thấy tinh thần dám nghĩ, dám làm của nông dân địa phương. “Đây là những hộ có nghị lực, chịu khó học hỏi, biết tận dụng lợi thế nguồn nước tự nhiên để phát triển kinh tế. Xã đang khuyến khích người dân mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu sản xuất, xây dựng các mô hình mới nhằm tạo việc làm và thu nhập ngay tại chỗ”, bà Vân cho biết.

Thực tế cho thấy, trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp truyền thống ngày càng chịu nhiều rủi ro từ biến đổi khí hậu, giá cả bấp bênh, việc tìm kiếm những mô hình nuôi trồng mới, hiệu quả hơn là yêu cầu cấp thiết. Nuôi ốc bươu đen lót bạt HDPE không chỉ tận dụng được diện tích đất trũng, khó canh tác, mà còn phù hợp với xu hướng sản xuất sạch, dễ kiểm soát môi trường.

Tuy vậy, theo các hộ nuôi, để mô hình phát triển bền vững, rất cần sự hỗ trợ từ các cơ quan chuyên môn trong việc tập huấn kỹ thuật, kết nối tiêu thụ sản phẩm và các hỗ trợ khác. Khi đầu ra ổn định, người dân sẽ yên tâm mở rộng quy mô, hình thành vùng nuôi tập trung, tạo chuỗi giá trị cho sản phẩm ốc bươu đen địa phương.

Câu chuyện nuôi ốc bươu đen lót bạt HDPE không chỉ là bài toán kinh tế của một vài hộ gia đình, mà còn là gợi mở cho quá trình chuyển đổi sản xuất nông nghiệp theo hướng hiệu quả, thích ứng và bền vững ở vùng nông thôn miền núi Nghệ An.