Ông Peter Magyar - “người trong hệ thống” và lời hứa thay đổi Hungary

Từ “người trong hệ thống” đến “cơn lốc” xoay chuyển thời cuộc

Câu chuyện chính trị của Peter Magyar mang nhiều nét nghịch lý. Trong nhiều năm, ông Peter Magyar là một đồng minh, là một gương mặt quen thuộc trong hàng ngũ ủng hộ của Thủ tướng Viktor Orban, nhà lãnh đạo cánh hữu của Hungary. Nhưng rồi ông đã đổi phe và đánh bại bằng một chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử Quốc hội Hungary vào ngày 12/4/2026 vừa qua. Theo đó, đảng Tisza của Peter Magyar đã giành chiến thắng áp đảo với 53,6% số phiếu bầu, nắm giữ 138 trên tổng số 199 ghế tại Quốc hội. Con số này vượt mức đa số 2/3 cần thiết, cho phép Magyar có quyền tự thành lập chính phủ và thực hiện những thay đổi lớn về hiến pháp mà không cần liên minh. Trong khi đó, đảng Fidesz của vị Thủ tướng kỳ cựu Viktor Orban chỉ được vỏn vẹn 55 ghế.

Peter Magyar sinh năm 1981 trong một gia đình luật sư bảo thủ có truyền thống và thế lực tại Budapest. Xuất thân từ tầng lớp tinh hoa, ông lớn lên trong một môi trường đậm chất chính trị. Ngay từ năm 9 tuổi, cậu bé Peter Magyar lúc đó đã dán đầy ảnh các chính trị gia lên tường nhà, trong đó có cả Viktor Orban - vị Thủ tướng mà sau này chính ông hạ bệ.

Con đường sự nghiệp của Magyar vốn được định sẵn để trở thành một phần của bộ máy quyền lực. Ông tốt nghiệp ngành luật tại Đại học Công giáo Pazmany Peter, nơi được coi là “vườn ươm” tài năng cho đảng cầm quyền Fidesz. Trong phần lớn sự nghiệp luật sư doanh nghiệp, ông Magyar vẫn duy trì quan hệ gần gũi với vòng tròn quyền lực của thủ tướng Orban lúc đó. Ông từng giữ vị trí cấp cao tại một ngân hàng nhà nước và làm việc như một nhà ngoại giao tại Brussels. Ông kết hôn với bà Judit Varga-người sau này trở thành Bộ trưởng Tư pháp dưới thời thủ tướng Orban, và ly hôn vào năm 2023.

Bước ngoặt chính trị của ông thực sự vào đầu năm 2024, sau khi truyền thông phanh phui việc Tổng thống tiền nhiệm Katalin Novak ân xá cho một người liên quan đến việc che giấu hành vi lạm dụng trẻ em làm rung chuyển chính trường Hungary. Quyết định này có chữ ký đồng thuận của bà Judit Varga. Vụ việc gây phẫn nộ trong chính những người ủng hộ đảng Fidesz. Tổng thống lúc đó phải từ chức, bà Varga cũng buộc phải rời nhiệm sở.

Chứng kiến những người phụ nữ trong chính phủ phải “đứng mũi chịu sào” thay cho những sai lầm của hệ thống, Magyar đã quyết định dứt áo ra đi, công khai chỉ trích chính quyền và tuyên bố: "Tôi không muốn là một phần của hệ thống mà những kẻ chịu trách nhiệm thực sự lại trốn sau váy phụ nữ".

Chỉ vài tháng sau, ông tiếp quản đảng Tisza - khi đó gần như không hoạt động. Và đặc biệt gây chấn động khi giành gần 30% số phiếu trong cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu năm 2024.

Sự nổi lên của Peter Magyar như một “hiện tượng chính trị” không chỉ nhanh, mà còn mang tính bùng nổ. Từ một cái tên gần như bình thường, ông nhanh chóng trở thành lãnh đạo của đảng Tisza và đưa vị thế của đảng từ mờ nhạt lên hàng đầu chính trường.

Chiến dịch của ông mang đậm dấu ấn cá nhân: Liên tục đi khắp đất nước, tiếp xúc trực tiếp với cử tri, tận dụng tối đa mạng xã hội để truyền tải thông điệp. Không xây dựng hình ảnh một nhà chính trị “kinh viện”, ông chọn cách thể hiện mình như một người gần gũi, thẳng thắn và sẵn sàng đối đầu.

Giới quan sát nhận định, sức hút của ông đến từ ba yếu tố. Thứ nhất, ông đại diện cho sự mới mẻ trong một hệ thống chính trị bị coi là trì trệ. Thứ hai, ông hiểu rõ cách vận hành của bộ máy quyền lực, từ đó có thể “đi trước một bước” trước các đòn công kích. Và thứ ba, ông biết cách chạm đến cảm xúc của cử tri - điều mà các lực lượng đối lập trước đây chưa làm được.

Những thách thức phía trước

Chiến thắng của Peter Magyar đánh dấu một bước ngoặt hiếm hoi trong chính trị Hungary. Ông vừa là sản phẩm của hệ thống cũ, vừa mang màu sắc bảo thủ, vừa đại diện cho khát vọng đổi mới. Con đường phía trước không dễ dàng. Nhưng chính sự phức tạp đó lại khiến ông trở thành nhân vật đáng chú ý trên chính trường châu Âu hiện nay.

Ngay sau giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Quốc hội, ông Peter Magyar không giấu tham vọng thực hiện một cuộc “thay đổi hệ thống”. Ông cam kết sẽ tháo dỡ “từng viên gạch” trong cấu trúc quyền lực mà chính quyền tiền nhiệm đã xây dựng.

Trọng tâm trước mắt là cải cách thể chế. Ông tuyên bố sẽ thay đổi nhân sự tại các cơ quan then chốt như tòa án, viện kiểm sát, truyền thông và các thiết chế giám sát- những nơi bị cho là chịu ảnh hưởng sâu sắc của đảng Fidesz. Với đa số hai phần ba trong Quốc hội, ông có đủ quyền lực để sửa đổi luật, thậm chí cả hiến pháp. Song song với đó là cuộc chiến chống tham nhũng - vấn đề đã trở thành điểm nghẽn lớn của Hungary trong nhiều năm. Ông cam kết minh bạch hóa hệ thống, khôi phục niềm tin của công chúng và đặc biệt là đáp ứng các tiêu chuẩn của Liên minh châu Âu. Một trong những "chìa khóa" quan trọng là giải phóng hàng chục tỷ Euro quỹ của EU đang bị đóng băng do những tranh cãi về pháp quyền của chính phủ tiền nhiệm. Trong lĩnh vực kinh tế - xã hội, ông tập trung vào cải thiện dịch vụ công, nhất là y tế và giáo dục - những lĩnh vực được cho là đã xuống cấp dưới áp lực ngân sách và quản lý kém hiệu quả.

Một trong những thay đổi đáng chú ý dưới thời Peter Magyar là cách tiếp cận đối ngoại. Nếu như Viktor Orban theo đuổi đường lối “tự chủ” với xu hướng gần gũi Nga và thường xuyên xung đột với Liên minh châu Âu, thì Magyar chủ trương tái cân bằng. Ông khẳng định Hungary sẽ là một thành viên “đáng tin cậy” của EU và NATO. Ông vẫn duy trì quan hệ với Nga trong lĩnh vực năng lượng và thận trọng trong các vấn đề như Ukraine.

Điểm đáng chú ý là dù mềm mỏng hơn về ngoại giao, ông Magyar lại có lập trường cứng rắn hơn về nhập cư - một yếu tố cho thấy ông vẫn giữ nền tảng bảo thủ trong tư duy chính trị.

Ông Peter Magyar đã kêu gọi Tổng thống triệu tập quốc hội để thành lập chính phủ mới càng nhanh càng tốt. Ông dự định có thể tiếp quản vị trí Thủ tướng Hungary từ ông Victor Orban từ ngày 5/5/2026.

Một “kỷ nguyên mới” đã được mở ra, như chính ông từng cam kết, việc tái thiết đất nước sẽ phải diễn ra từng bước, “từng viên gạch một”. Và giờ đây, khi đứng trên đỉnh cao quyền lực, Peter Magyar sẽ phải chứng minh liệu ông có thể biến khẩu hiệu ấy thành hiện thực hay không.