Ông Trump đang đàm phán với Iran hay đang đàm phán với chính cử tri Mỹ?
Những tín hiệu mới từ các cuộc tiếp xúc giữa Mỹ và Iran đang làm dấy lên hy vọng về khả năng hạ nhiệt căng thẳng tại Trung Đông. Tuy nhiên, theo Luật sư Hoàng Việt, đằng sau các vòng đàm phán không chỉ là câu chuyện giữa Washington và Tehran, mà còn là những sức ép ngày càng lớn mà Tổng thống Donald Trump đang phải đối mặt trong nước, từ cuộc bầu cử giữa kỳ, giá năng lượng cho tới uy tín chính trị của chính ông.
Những tín hiệu mới từ các cuộc tiếp xúc giữa Mỹ và Iran đang làm dấy lên hy vọng về khả năng hạ nhiệt căng thẳng tại Trung Đông. Tuy nhiên, trao đổi với Báo và phát thanh, truyền hình Nghệ An, Luật sư Hoàng Việt - chuyên gia nghiên cứu Luật và Quan hệ quốc tế (Đại học Luật TP.HCM) cho rằng, đằng sau các vòng đàm phán không chỉ là câu chuyện giữa Washington và Tehran, đó còn là những sức ép ngày càng lớn mà Tổng thống Donald Trump đang phải đối mặt trong nước, từ cuộc bầu cử giữa kỳ, giá năng lượng cho tới uy tín chính trị của chính ông.
Thực hiện: Hoàng Yến - Hữu Quân • 26/6/2026
P.V: Những tín hiệu tích cực gần đây giữa Mỹ và Iran đang làm dấy lên hy vọng về khả năng hạ nhiệt căng thẳng ở Trung Đông. Theo ông, đâu là động lực chính khiến Washington muốn thúc đẩy đàm phán vào thời điểm này? Liệu đó là nhu cầu giảm căng thẳng khu vực hay xuất phát từ những áp lực kinh tế - chính trị trong nước?
Luật sư Hoàng Việt: Phải nói rằng trong suốt thời gian vừa qua, Iran đã nhiều lần thể hiện thiện chí tham gia đàm phán với Mỹ. Tuy nhiên, theo quan điểm của Tehran, những hành động quân sự của Washington trong lúc các bên đang tìm kiếm giải pháp ngoại giao đã khiến mức độ tin cậy giữa hai nước bị ảnh hưởng đáng kể. Và khi niềm tin chưa được khôi phục, tiến trình đàm phán chắc chắn sẽ gặp nhiều khó khăn.
Ở góc độ quân sự, Mỹ có thể đã giành được những lợi thế nhất định. Nhưng xét về mặt chiến lược, Iran vẫn cho thấy khả năng duy trì sức mạnh và ảnh hưởng của mình. Điều đó khiến Washington khó có thể tuyên bố đã hoàn thành các mục tiêu đề ra.
Trong khi đó, áp lực chính trị trong nước đối với Tổng thống Donald Trump là rất rõ ràng. Cuộc bầu cử giữa kỳ đang đến gần và ông Trump cần chứng minh rằng các cam kết đối ngoại của mình mang lại kết quả cụ thể. Trước đây, ông từng xây dựng hình ảnh một nhà lãnh đạo yêu chuộng hòa bình, có khả năng giải quyết các cuộc xung đột quốc tế. Chính vì vậy, bất kỳ diễn biến nào liên quan đến Iran hiện nay cũng đều tác động trực tiếp tới vị thế chính trị của ông.
P.V: Một số học giả cho rằng chính sách của Mỹ đối với Iran từ lâu không chỉ là vấn đề đối ngoại mà còn gắn chặt với chính trị nội bộ Mỹ. Ông đánh giá thế nào về nhận định này trong bối cảnh hiện nay?
Luật sư Hoàng Việt: Tôi cho rằng nhận định đó hoàn toàn chính xác. Trong chính trị Mỹ, Iran chưa bao giờ chỉ là một đối tượng của chính sách đối ngoại. Mỗi quyết định liên quan đến Tehran đều có thể tác động tới cử tri trong nước. Đối với ông Donald Trump, điều này càng rõ nét hơn bởi ông luôn muốn chứng minh rằng mình là người có khả năng giải quyết các vấn đề quốc tế một cách hiệu quả.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều cam kết đối ngoại lớn của ông vẫn chưa đạt được kết quả như kỳ vọng. Vì vậy, cách Nhà Trắng xử lý hồ sơ Iran hiện nay đang được cử tri Mỹ theo dõi rất sát sao. Có thể nói, đây không chỉ là một cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran mà còn là một phép thử đối với năng lực lãnh đạo của Tổng thống Trump.
P.V: Nếu ở Trung Đông, trọng tâm là các cuộc đàm phán với Iran, thì ở Mỹ, điều người dân quan tâm hơn có lẽ là giá xăng dầu, giá thực phẩm và triển vọng kinh tế. Theo ông, các yếu tố này đang ảnh hưởng như thế nào đến chính sách của Washington?
Luật sư Hoàng Việt: Phải khẳng định rằng những yếu tố này tác động rất lớn. Chúng ta đều biết eo biển Hormuz là một trong những tuyến hàng hải chiến lược quan trọng nhất thế giới, nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu. Bất kỳ biến động nào tại khu vực này cũng có thể kéo theo những thay đổi mạnh về giá năng lượng trên thị trường quốc tế.
Mà khi giá dầu tăng, người chịu tác động đầu tiên chính là người dân Mỹ. Giá xăng tăng kéo theo chi phí sinh hoạt tăng, tạo áp lực lạm phát và ảnh hưởng trực tiếp tới tâm lý cử tri. Lịch sử chính trị Mỹ cho thấy nhiều tổng thống đã phải trả giá khi giá nhiên liệu leo thang hoặc kinh tế gặp khó khăn. Vì vậy, các quyết sách của Nhà Trắng đối với Iran hiện nay không thể tách rời những tính toán liên quan đến kinh tế trong nước.
P.V: Chuyên gia Stephen Cook từng nhận định rằng giá năng lượng là một trong những yếu tố có sức chi phối lớn nhất đối với chính sách của Mỹ ở Trung Đông. Theo ông, nhận định này có còn đúng ở thời điểm hiện nay?
Luật sư Hoàng Việt: Theo tôi, nhận định đó vẫn hoàn toàn đúng. Khi nói đến Trung Đông, không thể không nhắc tới dầu mỏ và khí đốt. Iran là một trong những quốc gia có vai trò quan trọng trong bức tranh năng lượng của khu vực. Vì vậy, bất kỳ động thái nào của Mỹ đối với Iran cũng đều gắn với những tính toán liên quan đến thị trường năng lượng.
Đối với một tổng thống đang bước vào giai đoạn chuẩn bị cho cuộc bầu cử giữa kỳ như ông Donald Trump, việc duy trì sự ổn định của giá năng lượng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nói cách khác, mỗi vòng đàm phán với Iran không chỉ là một nỗ lực ngoại giao mà còn là một cách để Nhà Trắng giảm thiểu các rủi ro kinh tế trong nước.
P.V: Trở lại với câu hỏi đặt ra ngay từ đầu chương trình, theo ông, các cuộc đàm phán hiện nay đang hướng tới mục tiêu thay đổi hành vi của Iran hay nhằm trấn an tâm lý cử tri Mỹ? Và nếu một thỏa thuận được ký kết, ai sẽ là người hưởng lợi nhiều nhất?
Luật sư Hoàng Việt: Hiện nay vẫn còn quá sớm để khẳng định chắc chắn điều gì bởi mọi thứ còn phụ thuộc vào việc các bên có thực sự chấm dứt đối đầu hay không.
Nếu một thỏa thuận đạt được, chắc chắn cả Mỹ và Iran đều có những lợi ích nhất định. Mỹ có thể giảm áp lực về kinh tế và chính trị, còn Iran có thêm cơ hội cải thiện môi trường an ninh cũng như giảm bớt sức ép từ bên ngoài. Tuy nhiên, cả hai bên đều đã phải chịu những tổn thất đáng kể trong suốt thời gian qua.
Ở góc độ rộng hơn, luôn có những quốc gia hưởng lợi gián tiếp từ việc các đối thủ chiến lược phải tiêu tốn nguồn lực cho một cuộc đối đầu kéo dài. Điều đó cho thấy bài toán địa chính trị xung quanh Iran không chỉ giới hạn trong quan hệ Mỹ - Iran mà còn liên quan tới những tính toán chiến lược của các cường quốc khác.
P.V: Xin cảm ơn Luật sư Hoàng Việt đã trả lời phỏng vấn Báo và phát thanh, truyền hình Nghệ An!
