Phân tích đòn UAV Ukraine phá hủy radar, MiG-31 ở Crimea

Theo Cơ quan An ninh Ukraine (SBU), trong đêm 17, rạng sáng 18/12, các máy bay không người lái tầm xa do Nhóm Đặc nhiệm Alpha vận hành đã tấn công sân bay quân sự Belbek ở Crimea, phá hủy nhiều khí tài phòng không chủ chốt của Nga. Các mục tiêu được SBU nêu gồm 2 radar Nebo-SVU, một radar 92N6 thuộc hệ thống S-400 Triumph, một tổ hợp phòng không Pantsir-S2 và một máy bay chiến đấu MiG-31, với tổng giá trị ước tính đạt tới hàng trăm triệu USD. Hiện phía Nga chưa bình luận về các thông tin này.

Tổng quan đòn tấn công UAV vào sân bay Belbek

SBU cho biết các UAV tầm xa đã được sử dụng để tấn công các mục tiêu phòng không của Nga tại sân bay quân sự Belbek ở Crimea. Hoạt động này do Nhóm Đặc nhiệm Alpha thuộc SBU điều hành, tập trung vào những thành phần then chốt của mạng lưới phòng không Nga tại khu vực.

Theo SBU, danh sách mục tiêu bao gồm 2 hệ thống radar tầm xa Nebo-SVU, mỗi hệ thống được phía Ukraine ước giá từ 60 đến 100 triệu USD; một radar 92N6 – thành phần của tổ hợp tên lửa phòng không S-400 Triumph – trị giá khoảng 30 triệu USD; một tổ hợp pháo – tên lửa phòng không Pantsir-S2 trị giá từ 12 đến 19 triệu USD; và một tiêm kích đánh chặn MiG-31 với mức giá ước tính từ 30 đến 50 triệu USD.

SBU đánh giá các vụ tấn công này đã “làm suy yếu đáng kể” năng lực phòng thủ nhiều lớp của Nga tại Crimea, do những mục tiêu bị đánh trúng đều là các mắt xích quan trọng trong hệ thống phòng không. Theo SBU, đây là một phần của chiến dịch đang diễn ra nhằm phá hủy cơ sở hạ tầng quân sự của Nga, qua đó làm suy giảm khả năng phòng thủ của Moscow theo hướng Crimea.

Giá trị và vai trò các mục tiêu bị tấn công

Các thông tin do SBU công bố cho thấy đòn tấn công tập trung vào nhiều lớp khác nhau trong mạng lưới phòng không: radar cảnh giới tầm xa (Nebo-SVU), radar điều khiển hỏa lực của hệ thống S-400 (92N6), tổ hợp phòng không tầm gần và tầm trung (Pantsir-S2) và tiêm kích đánh chặn MiG-31.

Về mặt kinh tế, chỉ riêng 2 radar Nebo-SVU đã có tổng giá trị ước tính từ 120 đến 200 triệu USD theo phía Ukraine. Cộng thêm radar 92N6, tổ hợp Pantsir-S2 và tiêm kích MiG-31, giá trị khí tài bị phá hủy theo các con số mà SBU nêu lên tới hàng trăm triệu USD.

Radar Nebo-SVU: trụ cột cảnh giới tầm xa

Nebo-SVU (còn được gọi là 1L119) được SBU mô tả là radar đa chức năng tần số cao và là radar đầu tiên sử dụng ăng ten mảng quét điện tử chủ động (AESA) hoạt động ở bước sóng hệ mét. Hệ thống được thiết kế để kiểm soát không phận, phát hiện, xác định tọa độ và theo dõi mục tiêu trên không.

Danh mục mục tiêu mà Nebo-SVU được nêu có thể phát hiện gồm máy bay chiến đấu, tên lửa đạn đạo, máy bay tàng hình, máy bay không người lái và tên lửa hành trình siêu thanh. Radar này còn tích hợp khả năng nhận dạng bạn – thù (IFF) và phát hiện hoạt động tác chiến điện tử chủ động (ECM) của đối phương.

Theo các thông tin được trích dẫn, Nebo-SVU có thể theo dõi đồng thời hơn 100 mục tiêu trên không. Với khả năng đó, việc mất 2 radar loại này, nếu được xác nhận, sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới năng lực cảnh giới tầm xa và cảnh báo sớm của mạng lưới phòng không khu vực.

Radar 92N6 trong cấu trúc hệ thống S-400

Radar 92N6 được giới thiệu là hệ thống radar di động tiên tiến do Viện Nghiên cứu Khoa học về Truyền thông Vô tuyến Tầm xa (NIIDAR) của Nga phát triển. Đây là một thành phần quan trọng trong tổ hợp tên lửa phòng không S-400 Triumf.

Vai trò chủ yếu của 92N6 là xác định mục tiêu, theo dõi và dẫn đường cho tên lửa đánh chặn nhằm đối phó với nhiều mối đe dọa trên không cùng lúc. Theo các thông tin được nêu, radar 92N6 có khả năng theo dõi đồng thời tới 100 mục tiêu, đồng thời dẫn đường cho nhiều tên lửa đánh chặn ưu tiên vào các mục tiêu quan trọng.

Hệ thống cung cấp vùng quan sát 360 độ, cho phép giám sát không phận trên một khu vực rộng lớn, từ các mục tiêu bay thấp đến tên lửa đạn đạo tốc độ cao. Do đó, nếu radar 92N6 bị phá hủy như phía Ukraine tuyên bố, khả năng tác chiến của tổ hợp S-400 bố trí tại khu vực bị ảnh hưởng đáng kể.

Tổ hợp Pantsir-S2: lớp phòng không tầm gần – trung

Pantsir-S2 được mô tả là hệ thống pháo phòng không tiên tiến của Nga, phát triển trên cơ sở phiên bản Pantsir-S1. Cấu trúc vũ khí của tổ hợp gồm hai pháo phòng không 2A38M cỡ 30 mm và 12 tên lửa phòng không 57E6-E sẵn sàng khai hỏa, bố trí trong các ống phóng điều khiển ở phía sau khung gầm xe tải 8x8.

Theo các thông số được nêu, hai khẩu pháo 2A38M có tốc độ bắn kết hợp từ 3.900 đến 5.000 viên/phút, với vận tốc đầu nòng 960 m/s. Sự kết hợp giữa pháo tốc độ bắn cao và tên lửa phòng không cho phép Pantsir-S2 hình thành một lớp đánh chặn tầm gần – trung xung quanh khu vực được bảo vệ.

MiG-31: năng lực đánh chặn tốc độ cao

MiG-31 được giới thiệu là máy bay chiến đấu thế hệ 4 của Nga do hãng Mikoyan thiết kế và phát triển. Máy bay được trang bị hệ thống radar và tên lửa tiên tiến, có khả năng tấn công các mục tiêu ở độ cao và tốc độ lớn, trở thành một phương tiện đánh chặn quan trọng trong hệ thống phòng không hiện đại.

Tiêm kích này được mô tả có khả năng hoạt động hiệu quả cả ngày lẫn đêm và trong mọi điều kiện thời tiết. MiG-31 sử dụng 2 động cơ Solovyev D-30F6, giúp máy bay đạt tốc độ tối đa khoảng 3.000 km/h và tốc độ leo cao 208 m/s.

Theo các số liệu được nêu, MiG-31 có bán kính chiến đấu khoảng 720 km và tầm bay 3.300 km. Máy bay được điều chỉnh để mang nhiều loại vũ khí, gồm tên lửa không đối không, tên lửa không đối đất, bom và cả tên lửa đạn đạo siêu thanh.

Nếu thông tin về việc một chiếc MiG-31 bị phá hủy tại Belbek được xác nhận, đây sẽ là tổn thất đáng kể đối với năng lực đánh chặn tầm xa và phản ứng nhanh trên không của lực lượng Nga ở khu vực.

Tác động đối với mạng lưới phòng không nhiều lớp ở Crimea

SBU đánh giá các cuộc tấn công UAV nói trên đã làm suy yếu đáng kể năng lực phòng thủ nhiều lớp của Nga tại Crimea. Các mục tiêu mà SBU liệt kê thể hiện rõ cấu trúc phòng không theo nhiều tầng: từ radar cảnh giới tầm xa Nebo-SVU, radar điều khiển hỏa lực 92N6 của S-400, lớp phòng không tầm gần – trung của Pantsir-S2 cho tới lớp đánh chặn đường không với MiG-31.

Việc đồng thời gây thiệt hại cho cả radar cảnh giới, radar điều khiển hỏa lực, tổ hợp phòng không mặt đất và tiêm kích đánh chặn, nếu được xác nhận, sẽ làm giảm khả năng phát hiện sớm, bám bắt mục tiêu và tổ chức đánh chặn theo chiều sâu.

Theo SBU, đòn tấn công vào Belbek là một phần trong chiến dịch dài hạn nhằm phá hủy cơ sở hạ tầng quân sự của Nga, qua đó từng bước làm suy giảm khả năng phòng thủ của Moscow trong hướng Crimea. Tuy nhiên, cho đến thời điểm được nêu trong thông tin, phía Nga chưa đưa ra bình luận, nên các đánh giá về mức độ thiệt hại cụ thể vẫn chủ yếu dựa trên tuyên bố từ phía Ukraine.