Phân tích loại bom tự chế trong loạt vụ tấn công trạm xăng tại miền Nam Thái Lan

Loạt vụ nổ tại 11 trạm xăng ở miền Nam Thái Lan là hình thức tấn công phối hợp giữa bom tự chế (IED) và chất dẫn cháy. Phương thức này ưu tiên phá hoại hạ tầng dân sự thông qua cơ chế kích nổ đồng bộ và sử dụng nhiên liệu tại chỗ làm chất nổ thứ cấp để gia tăng thiệt hại.

Bối cảnh và quy mô vụ tấn công

Rạng sáng ngày 11.1, ba tỉnh miền Nam Thái Lan bao gồm Narathiwat, Yala và Pattani đã ghi nhận loạt vụ nổ và hỏa hoạn xảy ra gần như cùng lúc tại 11 trạm xăng. Theo thống kê ban đầu, vụ việc khiến một sĩ quan cảnh sát, một lính cứu hỏa và hai dân thường bị thương. Trong đó, Narathiwat là địa phương chịu ảnh hưởng nặng nề nhất với 5 trạm xăng và cửa hàng tiện lợi bị hư hại hoặc phá hủy hoàn toàn.

Tại Narathiwat, giới chức địa phương ước tính có ít nhất 40 đối tượng tham gia thực hiện các cuộc tấn công này. Tỉnh trưởng Boonchuay Homyamyen cho biết thiệt hại về vật chất ước tính không dưới 54 triệu baht (tương đương khoảng 1,7 triệu USD). Con số này dự kiến sẽ tiếp tục tăng cao sau khi công tác kiểm kê chi tiết được hoàn tất.

Đặc điểm kỹ thuật của bom tự chế IED

Vũ khí chủ lực được sử dụng trong chiến dịch này là thiết bị nổ tự chế (IED). Khác với các loại vũ khí quân dụng được thiết kế để tạo mảnh văng gây sát thương sinh lực, các khối IED này cho thấy sự điều chỉnh kỹ thuật nhằm phục vụ mục tiêu “phá hoại mềm” đối với các cơ sở hạ tầng dân dụng.

Dựa trên các dấu vết tại hiện trường, thiết bị nổ có đương lượng nổ vừa phải. Sức ép từ vụ nổ tập trung phá hủy các trụ bơm xăng nhưng không làm sụp đổ hoàn toàn kết cấu bê tông cốt thép xung quanh. Điều này cho thấy ưu tiên của nhóm chế tạo là tính gọn nhẹ, dễ ngụy trang để tiếp cận mục tiêu mà không bị phát hiện sớm.

Cơ chế kích hoạt đồng bộ

Điểm đáng chú ý nhất về mặt kỹ thuật là khả năng kích nổ gần như cùng lúc tại 11 địa điểm khác nhau. Đặc điểm này phản ánh việc sử dụng cơ chế hẹn giờ kỹ thuật số hoặc hệ thống kích nổ từ xa có độ chính xác cao. Trình độ chế tác này đảm bảo các quả bom hoạt động ổn định theo đúng khung giờ đã định, nhằm tối đa hóa hiệu ứng tâm lý đối với cộng đồng và gây quá tải cho lực lượng phản ứng nhanh tại địa phương.

Chiến thuật tận dụng vật liệu tại chỗ

Những kẻ tấn công đã thể hiện sự tính toán kỹ lưỡng khi đặt bom trực tiếp vào các trụ bơm. Về mặt kỹ thuật quân sự, IED trong trường hợp này đóng vai trò là "ngòi nổ sơ cấp". Khi phát nổ, nó phá vỡ lớp vỏ kim loại của trụ bơm, giải phóng hỗn hợp khí xăng và nhiên liệu lỏng. Ngay lập tức, lượng nhiên liệu khổng lồ tại trạm xăng trở thành "khối thuốc nổ thứ cấp", tạo ra vụ cháy nổ quy mô lớn từ một thiết bị nổ ban đầu có kích thước nhỏ.

Sự phối hợp giữa nổ và phóng hỏa

Bên cạnh việc sử dụng thuốc nổ, nhóm tấn công còn áp dụng chiến thuật "nổ trước, đốt sau". Sau khi IED gây hư hại kết cấu, các đối tượng sử dụng thêm bom xăng (Molotov) hoặc chất dẫn cháy để phóng hỏa các khu vực xung quanh như cửa hàng tiện lợi và siêu thị mini.

Chiến thuật hỗn hợp này gây ra hai nguy cơ song song cho lực lượng cứu hỏa: nguy cơ nổ thứ cấp từ các bồn chứa nhiên liệu ngầm và các đám cháy lan nhanh do vật liệu nhựa, giấy trong cửa hàng. Tại Pattani, một lính cứu hỏa đã bị thương do các tác động từ sự kết hợp nguy hiểm này.

Đánh giá mục tiêu chiến thuật

Theo Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul, các cơ quan an ninh nhận định vụ việc mang tính chất phá hoại liên quan đến bối cảnh bầu cử địa phương hơn là các hoạt động nổi dậy vũ trang thông thường. Đánh giá này dựa trên việc các vụ nổ xảy ra vào sau nửa đêm – thời điểm vắng người nhất – và việc tập trung phá hủy tài sản thay vì gây thương vong hàng loạt. Việc kiểm soát mức độ bạo lực cho thấy nhóm thực hiện ưu tiên tạo ra sự hoảng loạn và thiệt hại kinh tế nhằm đạt được các mục đích chính trị cụ thể.