Phân tích sức mạnh tên lửa siêu vượt âm Oreshnik của Nga trong chiến sự Ukraine

Trong đợt không kích quy mô lớn nhằm vào Kiev ngày 24/5, quân đội Nga đã triển khai tên lửa siêu vượt âm Oreshnik cùng các loại thiết bị bay không người lái (UAV). Đây là lần thứ ba loại vũ khí này được ghi nhận xuất hiện trên chiến trường Ukraine kể từ năm 2024, thu hút sự chú ý của giới quan sát quân sự quốc tế nhờ các thông số kỹ thuật vượt trội.

Thông số kỹ thuật và khả năng bao phủ địa lý

Oreshnik, được đặt tên theo loài cây phỉ trong tiếng Nga, là hệ thống tên lửa đạn đạo tầm trung (IRBM) với khả năng tấn công mục tiêu trong khoảng cách từ 3.000 km đến 5.500 km. Với tầm bắn này, tên lửa có khả năng bao phủ toàn bộ khu vực châu Âu từ các vị trí triển khai tại Nga.

Đáng chú ý là vận tốc của loại vũ khí này. Theo dữ liệu từ giới chức quân sự, Oreshnik có thể đạt tốc độ Mach 11, tương đương khoảng 13.580 km/h. Theo tính toán, tên lửa chỉ mất khoảng 11 phút để tiếp cận căn cứ không quân tại Ba Lan và khoảng 17 phút để vươn tới trụ sở NATO tại Brussels (Bỉ). Tốc độ cực lớn này khiến các hệ thống phòng thủ tên lửa hiện đại gặp khó khăn trong việc phản ứng và đánh chặn.

Công nghệ đầu đạn đa mục tiêu MIRV

Điểm khác biệt lớn nhất của Oreshnik nằm ở thiết kế đầu đạn. Vũ khí này sử dụng công nghệ MIRV (đầu đạn phân tách dẫn hướng độc lập), cho phép một tên lửa mang theo nhiều đầu đạn tấn công các mục tiêu khác nhau trong cùng một đợt phóng. Theo tình báo quân sự Ukraine, mỗi tên lửa Oreshnik mang 6 đầu đạn chính, và mỗi đầu đạn này lại chứa thêm 6 đầu đạn con. Cơ chế này tạo ra tổng cộng 36 điểm tấn công riêng biệt trên một diện tích rộng lớn.

Tiến sĩ Nah Liang Tuang từ Trường Nghiên cứu Quốc tế S Rajaratnam (RSIS) nhận định rằng thiết kế này mang lại sức mạnh hủy diệt cực lớn ngay cả khi chỉ sử dụng đầu đạn nổ thông thường. Ngoài ra, tên lửa còn có khả năng mang đầu đạn hạt nhân, làm gia tăng tính răn đe chiến lược vượt ra ngoài phạm vi chiến trường.

So sánh với hệ thống Kinzhal và khả năng phòng thủ

Trước khi Oreshnik xuất hiện, Nga thường xuyên sử dụng tên lửa siêu vượt âm Kinzhal với vận tốc Mach 10. Tuy nhiên, Oreshnik được đánh giá là khó đánh chặn hơn do vận tốc giai đoạn cuối cực cao. Mặc dù vậy, các chuyên gia lưu ý rằng Oreshnik chủ yếu dựa vào tốc độ để xuyên phá thay vì khả năng cơ động linh hoạt trong giai đoạn cuối như một số loại vũ khí siêu vượt âm hiện đại khác.

Về sức công phá, hệ thống này được mô tả có khả năng phá hủy các công trình kiên cố nằm sâu dưới lòng đất. Tổng thống Nga từng tuyên bố các thành phần của tên lửa khi va chạm có thể tạo ra nhiệt lượng cực lớn, khiến mục tiêu bị nghiền nát hoàn toàn tại tâm vụ nổ.

Vai trò chiến lược và tác động tâm lý

Việc triển khai Oreshnik không chỉ đơn thuần là giải pháp quân sự mà còn mang mục đích răn đe chiến lược. Tầm bắn của hệ thống IRBM này đe dọa trực tiếp các căn cứ quân sự của Mỹ và đồng minh tại châu Âu. Sự xuất hiện của Oreshnik buộc các bên phải tính toán lại khả năng phòng thủ khi đối mặt với loại vũ khí có tốc độ vượt xa năng lực của các lá chắn tên lửa hiện tại.

Bên cạnh đó, giới chuyên gia cảnh báo rằng việc rất khó phân biệt giữa đầu đạn thông thường và đầu đạn hạt nhân của Oreshnik trong quá trình bay sẽ làm gia tăng rủi ro tính toán sai lầm trong các kịch bản xung đột leo thang.