Phân tích tên lửa siêu vượt âm YJ-17/19/20 của Trung Quốc
Trung Quốc công bố YJ-15, YJ-17, YJ-19, YJ-20; ba mẫu siêu vượt âm dùng thiết kế waverider, biconic, scramjet, triển khai từ tàu chiến và tiềm năng tàu ngầm.
Trung Quốc lần đầu đồng thời giới thiệu bốn mẫu tên lửa chống hạm dòng YJ (YJ-15, YJ-17, YJ-19, YJ-20) trong cuộc duyệt binh tháng 9. Theo truyền thông nhà nước, đây là thế hệ mới có thể triển khai từ tàu chiến, máy bay ném bom và tàu ngầm. Ba mẫu YJ-17, YJ-19 và YJ-20 được nhận định thuộc nhóm siêu vượt âm, phản ánh các hướng tiếp cận khí động học khác nhau và làm tăng thách thức cho hệ thống phòng thủ đối phương. Khả năng tích hợp cho tàu ngầm nếu được xác nhận sẽ mở rộng đáng kể phạm vi tác chiến trên khắp Tây Thái Bình Dương.
Tổng quan
Theo các nhà quan sát quân sự Trung Quốc, loạt YJ mới thể hiện nhiều hướng tiếp cận khí động học trong công nghệ bay siêu vượt âm. Truyền thông nhà nước mô tả đây là “đội hình tên lửa chống hạm thế hệ mới”. Trong số bốn mẫu, YJ-17, YJ-19 và YJ-20 được nhận định là siêu vượt âm với khả năng cơ động ở vận tốc rất cao, gây khó khăn cho phát hiện, theo dõi và đánh chặn.
Tốc độ trên Mach 5 – tương đương khoảng 6.174 km/h – được coi là ngưỡng siêu vượt âm. Giới phân tích Trung Quốc nhấn mạnh yếu tố nguy hiểm không chỉ là tốc độ, mà là khả năng cơ động ở tốc độ đó, đặc biệt trong pha giữa và pha cuối quỹ đạo bay.
Phân tích kỹ thuật
YJ-17: Boost-glide, waverider, cơ động cao
Theo China Media Group, YJ-17 hoạt động theo dạng “boost-glide”: tên lửa được động cơ đẩy lên cao trước khi chuyển sang lượn trong khí quyển. Thiết kế “waverider” tận dụng sóng xung kích để tạo lực nâng, giúp ổn định ở tốc độ cao. Phần đầu dẹt hình tam giác cho phép đổi hướng theo cả trục ngang và dọc, làm quỹ đạo khó đoán và giảm xác suất bị đánh chặn.
YJ-19: Air-breathing, cửa hút gió bụng, duy trì siêu vượt âm
YJ-19 có cửa hút gió ở phía dưới thân, gợi ý dùng động cơ phản lực “air-breathing”. Giới chuyên gia Trung Quốc phỏng đoán đây là cấu hình scramjet, cho phép duy trì lực đẩy liên tục và giữ tốc độ siêu vượt âm trên quãng đường dài. Kết hợp với dạng khí động “waverider”, YJ-19 có tiềm năng bay xa và cơ động linh hoạt trong hành trình.
YJ-20: Biconic body, pha cuối góc cắm lớn
YJ-20 sử dụng cấu trúc hai nón (biconic body), tạo luồng khí tốc độ cao có lợi cho quá trình lượn có kiểm soát trong khí quyển. Giới chuyên gia phỏng đoán cơ chế này tương tự một số thiết kế trong hệ thống tên lửa đạn đạo DF-26D. Là mẫu lớn nhất trong loạt, YJ-20 được cho có khả năng chuyển sang tấn công gần như theo phương thẳng đứng ở pha cuối, dùng các bề mặt điều khiển khí động để điều chỉnh điểm rơi, nhằm xuyên thủng các lớp phòng thủ, bao gồm nhóm tàu sân bay.
Bảng tóm tắt đặc trưng (theo nguồn công khai)
| Mẫu | Đặc trưng khí động/động cơ | Kiểu bay/khả năng nổi bật | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| YJ-15 | Chưa công bố chi tiết | Thuộc “đội hình chống hạm thế hệ mới” | Giới thiệu cùng đợt |
| YJ-17 | Waverider; boost-glide | Lượn trong khí quyển; cơ động ngang/dọc | Khó đoán quỹ đạo |
| YJ-19 | Air-breathing (phỏng đoán scramjet) | Duy trì siêu vượt âm quãng đường dài | Cửa hút gió bụng |
| YJ-20 | Thân hai nón (biconic) | Pha cuối góc cắm lớn, điều khiển khí động | Mẫu lớn nhất đợt giới thiệu |
Nền tảng phóng và phương thức tác chiến
Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, các tên lửa mới có thể lắp trên tàu khu trục Type 052D, Type 055 và máy bay ném bom H-6. Khả năng tích hợp cho tàu ngầm được giới phân tích đánh giá là khả thi do nền tảng tấn công hạt nhân của Trung Quốc đã sử dụng tên lửa hành trình; phiên bản siêu vượt âm có thể dùng chung bệ phóng với điều chỉnh phù hợp.
Nhờ đa cấu hình (boost-glide và air-breathing), các đòn đánh có thể phối hợp theo nhiều trục, gây quá tải xử lý cho radar và hệ thống phòng thủ đối phương. Nếu triển khai đồng thời từ tàu mặt nước, máy bay và tàu ngầm, hỏa lực phòng thủ buộc phải phân tán, hỗ trợ mục tiêu “chống tiếp cận/chống xâm nhập khu vực” (A2/AD) trên các hướng then chốt.
Tác động và phản ứng
Kho tên lửa siêu vượt âm phát triển nhanh của Trung Quốc khiến Mỹ và các đồng minh lo ngại do thời gian cảnh báo ngắn và quỹ đạo khó dự đoán. Phía Trung Quốc khẳng định chương trình nhằm mục đích phòng vệ và răn đe. Ở tầm quốc tế, nhiều nước như Mỹ, Nga, Ấn Độ đang theo đuổi chương trình riêng, làm dấy lên quan ngại về cạnh tranh vũ khí siêu vượt âm.
Ghi nhận kỹ thuật
Điểm nổi bật là cách tiếp cận công nghệ rộng: từ waverider, thân hai nón đến động cơ air-breathing/scramjet (theo phỏng đoán), cho thấy nỗ lực tìm cấu hình tối ưu cho từng nền tảng phóng. Nếu khả năng phóng từ tàu ngầm được xác nhận, phạm vi tác chiến trên biển của Trung Quốc có thể mở rộng đáng kể nhờ phương án tiếp cận bí mật và đa hướng.
