Phát huy tính chủ động của Ban Quản lý dự án đầu tư cấp xã

Tăng tính chủ động cho cấp xã

Việc thành lập Ban quản lý dự án đầu tư cấp xã (gọi tắt là Ban A) được nhiều địa phương xem là giải pháp phù hợp nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý đầu tư của UBND cấp phường, xã. Không chỉ tiếp nhận khối lượng công việc trước đây do cấp huyện đảm nhiệm, Ban A còn giúp tách bạch chức năng quản lý nhà nước với nhiệm vụ tổ chức thực hiện các dự án đầu tư xây dựng.

Xã Đông Lộc, một trong những địa phương thành lập Ban A sớm nhất, từ tháng 12/2025. Ông Nguyễn Đức Thọ - Chủ tịch UBND xã cho biết, việc sớm đưa Ban A vào hoạt động giúp địa phương chủ động triển khai các dự án đầu tư, đồng thời phân định rõ chức năng quản lý nhà nước của UBND xã và Phòng Kinh tế với tổ chức thực hiện nhiệm vụ của đơn vị sự nghiệp công lập.

Cùng quan điểm, ông Đào Duy Tâm - Chủ tịch UBND xã Nghĩa Lộc cho rằng, việc thành lập Ban A giúp chính quyền xã chủ động hơn trong bố trí nhân lực thực hiện các dự án đầu tư. Mạnh dạn thành lập Ban A giai đoạn đầu có khó khăn về kinh phí chi trả lương nhưng nếu khi có thêm dự án đầu tư hoặc nguồn thu từ hoạt động quản lý dự án thì xã có cơ sở hạch toán chi trả cho viên chức, người lao động.

Không chỉ tiếp nhận các dự án do Ban Quản lý dự án cấp huyện (cũ) bàn giao, nhiều Ban A còn tham mưu thực hiện công tác giải phóng mặt bằng, tạo quỹ đất đấu giá, chuẩn bị đầu tư và quản lý các công trình xây dựng cơ bản. Nhờ đó, tiến độ triển khai và giải ngân nhiều dự án đầu tư công ở cơ sở được bảo đảm.

Tại các phường Hoàng Mai, Tân Mai hay xã Yên Thành, Quỳnh Lưu, Diễn Châu, Hưng Nguyên, ngay sau khi được thành lập, Ban A cấp xã nhanh chóng trở thành cánh tay dài hỗ trợ đắc lực cho UBND địa phương trong quản lý đầu tư xây dựng. Bên cạnh việc tiếp quản hàng trăm dự án đang triển khai, các đơn vị còn phối hợp với Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh thực hiện công tác giải phóng mặt bằng, xây dựng khu tái định cư phục vụ các dự án trọng điểm như đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, cao tốc Vinh - Thanh Thuỷ và Nhà máy Nhiệt điện LNG Quỳnh Lập...

“

Dù còn một số khó khăn, thực tiễn bước đầu cho thấy việc thành lập Ban A là chủ trương phù hợp. Trong bối cảnh Phòng Kinh tế cấp xã phải đảm nhận nhiều nhiệm vụ sau khi tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, Ban A với tư cách là đơn vị sự nghiệp đã góp phần chia sẻ khối lượng công việc, bảo đảm tiến độ triển khai các công trình, dự án trọng điểm.

Ông Nguyễn Xuân Dinh - Chủ tịch UBND xã Quỳnh Lưu

Tại xã Quỳnh Lưu, ngoài việc tiếp nhận hơn 100 dự án đang triển khai, Ban A còn tham mưu thực hiện một số dự án mới như khu tái định cư phục vụ đường sắt tốc độ cao, quy hoạch Khu công nghiệp Diễn Quỳnh và chuẩn bị các điều kiện liên quan đến dự án khu công nghiệp quy mô 484,4 ha tại Quỳnh Giang và Hùng Châu.

Không chỉ thực hiện nhiệm vụ quản lý đầu tư, mô hình Ban A còn được nhiều địa phương giao thêm những nhiệm vụ mới phù hợp với yêu cầu quản lý sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Ông Nguyễn Ngọc Tuấn - Phó Chủ tịch UBND phường Thái Hòa cho biết, ngoài quản lý các dự án đầu tư, Ban A còn tham mưu thu hồi đất phục vụ Dự án Công viên Bàu Sen; tiếp nhận quản lý hạ tầng đô thị và được giao quản lý, khai thác một số trụ sở, tài sản công sau sắp xếp, góp phần sử dụng hiệu quả tài sản nhà nước.

Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, sau gần 6 tháng vận hành, Ban A không chỉ góp phần đẩy nhanh tiến độ giải ngân đầu tư công mà còn tham gia xây dựng phương án phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch các cụm công nghiệp, phát triển quỹ đất. Cụ thể, Ban A các xã Nghĩa Lộc, Quỳ Hợp, Đông Hiếu, Tây Hiếu đã tham gia xây dựng phương án mở rộng các Cụm công nghiệp và quy hoạch các dự án hạ tầng phát triển quỹ đất. Ban A các xã miền núi cao như Mường Xén, Tương Dương, Quế Phong, Nghĩa Thọ... tham mưu UBND xã xây dựng Đề án hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số khó khăn phát triển kinh tế xã hội địa phương. Các ban tổ chức đầy đủ chức năng chủ đầu tư đối với các dự án do UBND cấp xã giao quản lý.

Xử lý các vấn đề mới phát sinh

Sau gần 6 tháng triển khai, mô hình Ban Quản lý dự án đầu tư cấp xã bước đầu cho thấy hiệu quả trong tổ chức thực hiện các dự án đầu tư xây dựng. Tuy nhiên, quá trình vận hành cũng bộc lộ nhiều khó khăn về nhân lực, cơ chế tài chính và phạm vi hoạt động.

Theo thống kê sơ bộ, đến thời điểm này, trong 130 xã, phường của tỉnh đã có khoảng 40 địa phương thành lập Ban Quản lý dự án đầu tư cấp xã. Ban được thành lập sớm nhất đã hoạt động hơn 6 tháng, trong khi nhiều đơn vị mới vận hành khoảng 3 tháng. Phần lớn các Ban được tổ chức theo mô hình đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ, với quy mô từ 3-5 viên chức; một số địa phương có từ 7-9 viên chức, người lao động. Đến nay, khoảng 10 xã, phường đã tiến hành kiện toàn lãnh đạo Ban A và từng bước ổn định tổ chức.

Thực tế cho thấy, hiệu quả hoạt động của các Ban phụ thuộc khá lớn vào quy mô đầu tư và số lượng dự án trên địa bàn. Những địa phương như Quỳnh Lưu, Hưng Nguyên, Hoàng Mai, Tân Mai hay Diễn Châu có nhiều dự án trọng điểm nên nguồn thu từ công tác quản lý dự án, giải phóng mặt bằng tương đối ổn định, tạo điều kiện chi trả tiền lương và duy trì hoạt động của đơn vị.
Trong khi đó, tại một số địa phương chưa có dự án mới, Ban chủ yếu tiếp quản các công trình chuyển tiếp nên nguồn thu hạn chế, việc chi trả tiền lương cho viên chức còn chậm, thậm chí có đơn vị mới chỉ thanh toán được 1 tháng lương.

Một vấn đề khác được đặt ra là tại nhiều địa phương chưa thành lập Ban Quản lý dự án đầu tư cấp xã. Hiện nay, các dự án đầu tư xây dựng được giao cho Phòng Kinh tế hoặc Trung tâm Cung ứng dịch vụ công thực hiện. Đây là giải pháp phù hợp trong giai đoạn đầu, song theo nhiều lãnh đạo địa phương, về lâu dài sẽ khó bảo đảm sự tách bạch giữa chức năng quản lý nhà nước với chức năng tổ chức thực hiện dự án, ảnh hưởng đến tính chuyên nghiệp trong quản lý đầu tư xây dựng.

Đối với địa bàn miền núi, việc tổ chức hoạt động của Ban Quản lý dự án đầu tư cấp xã cũng gặp những khó khăn riêng. Trước đây, phần lớn các dự án quy mô lớn đều do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh thực hiện, vì vậy các Ban cấp xã chủ yếu được thành lập tại những xã trung tâm như Tương Dương, Mường Xén, Con Cuông, Quế Phong.
Mục tiêu ban đầu là vừa quản lý các dự án trên địa bàn, vừa cung cấp dịch vụ tư vấn quản lý dự án cho các xã lân cận. Tuy nhiên, sau gần 6 tháng hoạt động, các Ban mới chủ yếu thực hiện nhiệm vụ trong phạm vi địa phương mình, chưa mở rộng được hoạt động tư vấn như kỳ vọng. Điều này khiến nhiều xã chưa thành lập Ban gặp khó khăn trong công tác quản lý đầu tư xây dựng.

Thực tiễn bước đầu cho thấy, việc thành lập Ban Quản lý dự án đầu tư cấp xã là hướng đi phù hợp trong bối cảnh thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả bền vững, các địa phương cho rằng cần sớm hoàn thiện cơ chế hoạt động, tạo nguồn tài chính ổn định, đồng thời tiếp tục kiện toàn tổ chức, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ và có hướng dẫn thống nhất về phạm vi, chức năng, nhiệm vụ của Ban trong giai đoạn mới.

“

Toàn tỉnh có khoảng 40/130 xã, phường thành lập Ban Quản lý dự án đầu tư cấp xã, trong đó Ban hoạt động sớm nhất đã vận hành hơn 6 tháng, quy mô phổ biến từ 3-5 viên chức, một số nơi có 7-9 viên chức, người lao động mỗi ban. Sau thành lập, Ban A cấp xã phường chủ yếu thực hiện chức năng quản lý dự án đầu tư, giải phóng mặt bằng, phát triển quỹ đất, quản lý cho thuê tài sản công; đồng thời phối hợp với cơ quan liên quan triển khai các dự án trọng điểm.