Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà giao tiếp tục thanh tra, kiểm tra chống khai thác IUU

Chiều 27/1, Ban Chỉ đạo Quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) họp phiên thứ 30. Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà - Trưởng Ban Chỉ đạo chủ trì.

Phiên họp được tổ chức trực tiếp tại đầu cầu Trụ sở Chính phủ, trực tuyến với đầu cầu 21 tỉnh, thành phố ven biển. Đồng chí Nguyễn Văn Đệ - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh chủ trì tại điểm cầu UBND tỉnh Nghệ An.

100% tàu cá hoạt động xa bờ đã lắp đặt thiết bị VMS

Thời gian qua, thực hiện Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 10/4/2024 của Ban Bí thư, cùng các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo Quốc gia về IUU, tỉnh Nghệ An đã tập trung cao độ cho nhiệm vụ chống khai thác IUU, hướng tới mục tiêu cùng cả nước gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC).

Các cấp, ngành và địa phương ven biển đã vào cuộc với tinh thần trách nhiệm cao, tạo chuyển biến rõ nét, kết quả đạt được cao hơn so với trước đây. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành được triển khai quyết liệt, đồng bộ, sát thực tiễn và đã hoàn thành 19/19 nhiệm vụ theo chỉ đạo của Thủ tướng, Phó Thủ tướng Chính phủ, Trưởng ban Chỉ đạo quốc gia về IUU.

Quản lý tàu cá có nhiều tiến bộ. Tính đến ngày 23/1/2026, toàn tỉnh có 2.635 tàu cá, trong đó, 100% đã được đăng ký và cập nhật lên hệ thống Vnfishbase. Số tàu được cấp phép là 2.628 chiếc, chiếm 99,73%.

Chỉ còn 7 tàu không đủ điều kiện cấp hoặc gia hạn giấy phép, chiếm 0,27%; các tàu này đều đã được kiểm soát, giao cho chính quyền cấp xã, phường và lực lượng chức năng quản lý tại nơi neo đậu, không để phát sinh hoạt động khai thác trái phép.

Hệ thống giám sát hành trình được duy trì nghiêm túc, với 100% tàu cá hoạt động đánh bắt xa bờ đã lắp đặt thiết bị VMS; công tác theo dõi, giám sát, cảnh báo được thực hiện liên tục 24/7. Hoạt động kiểm soát tàu ra, vào cảng và giám sát sản lượng thủy sản được tăng cường.

Công tác xử lý vi phạm được triển khai quyết liệt. Đến nay, Nghệ An cơ bản đã xử lý dứt điểm các vụ việc vi phạm đã phát hiện liên quan đến mất kết nối VMS, vượt ranh giới khai thác.

Lực lượng Biên phòng tiếp tục điều tra, xác minh và xử lý theo quy định đối với các trường hợp mất kết nối VMS phát sinh. Toàn bộ hồ sơ xử lý các vụ việc đã được rà soát, “khép kín” theo đúng quy định, bảo đảm đầy đủ căn cứ pháp lý, đúng trình tự, thủ tục.

Song song với đó, công tác tuyên truyền, vận động ngư dân được đổi mới về nội dung và hình thức, triển khai sâu rộng tới từng xã, phường ven biển, từng chủ tàu, thuyền trưởng, góp phần nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật trong hoạt động khai thác thủy sản.

Tuy nhiên, vẫn còn những tồn tại, hạn chế khi tình trạng tàu cá vi phạm quy định do mất kết nối thiết bị VMS vẫn xảy ra. Hạ tầng nghề cá còn nhiều khó khăn; một số cảng cá xuống cấp, luồng lạch bị bồi lắng chưa được nạo vét; cơ sở vật chất và nhân lực phục vụ kiểm soát, giám sát tại cảng còn thiếu.

Nêu cao trách nhiệm các địa phương trong việc tự kiểm tra, tự xử lý

Kết luận phiên họp thứ 30 của Ban Chỉ đạo Quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh Việt Nam hiện chỉ còn một lựa chọn duy nhất: Hoặc được gỡ “thẻ vàng”, hoặc phải đối mặt với nguy cơ bị áp dụng “thẻ đỏ” của EC.

Trong bối cảnh chuẩn bị đón đoàn EC sang kiểm tra, Phó Thủ tướng xác định thời gian tới là giai đoạn cao điểm, có ý nghĩa quyết định đối với nỗ lực chống khai thác IUU. Tuy nhiên, qua rà soát thực tế cho thấy vẫn còn những tồn tại đáng lo ngại.

Từ thực trạng này, Trưởng Ban Chỉ đạo Quốc gia về chống khai thác IUU yêu cầu tổ chức kiểm tra, thanh tra một cách triệt để, thực chất, không hình thức.

Qua đó, Phó Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng chương trình tổng thể về thanh tra, kiểm tra, phân công rõ nhiệm vụ cho từng bộ, ngành và tổ chức triển khai liên tục đến thời điểm EC sang làm việc.

Song song với đó, các địa phương phải chủ động xây dựng chương trình kiểm tra riêng, phân công rõ trách nhiệm cho lãnh đạo tỉnh và các lực lượng liên quan như nông nghiệp, tư pháp, thanh tra, công an, biên phòng… bảo đảm vào cuộc đồng bộ, quyết liệt từ cơ sở.

Nội dung kiểm tra tập trung vào xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản; quản lý chặt chẽ các tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, tuyệt đối không để các tàu này ra khơi, phải xác định rõ từng tàu đang neo đậu ở đâu, ai chịu trách nhiệm quản lý, từ cấp xã đến cấp tỉnh.

Đối với các trường hợp tàu cá mua bán, chuyển nhượng nhưng chưa hoàn tất thủ tục sang tên, đổi giấy phép, Phó Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương ban hành hướng dẫn xử lý, bảo đảm quản lý thống nhất, đầy đủ trong cơ sở dữ liệu quốc gia.

Đáng chú ý, đồng chí yêu cầu rà soát, quản lý chặt hoạt động của các tàu dịch vụ hậu cần nghề cá, bởi đây có thể là khâu trung gian tiếp tay cho vi phạm IUU. Việc mua bán, tiếp nhiên liệu, thu mua hải sản trên biển và xác nhận nguồn gốc sản phẩm phải được kiểm soát nghiêm ngặt, khắc phục triệt để các kẽ hở đang tồn tại.

Liên quan đến công tác xác nhận nguồn gốc hải sản, Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu trung thực, đúng quy định đối với cả nguồn khai thác trong nước, nguồn nhập khẩu và xác nhận tại cảng. Các doanh nghiệp xuất khẩu hải sản sang thị trường châu Âu phải chủ động tự rà soát, tự kiểm tra, tự phát hiện và khắc phục vi phạm, cùng Nhà nước tạo chuyển biến thực chất trong chống khai thác IUU.

Tinh thần chung được Phó Thủ tướng quán triệt là các địa phương phải tự kiểm tra, tự xử lý trước khi đoàn Trung ương và EC vào làm việc, thể hiện rõ quyết tâm chính trị và tinh thần trách nhiệm trong giai đoạn mang tính “then chốt” đối với nỗ lực gỡ “thẻ vàng” của EC.